Reportage Oss

Collectieve rouw in een voetbalstadion: Oss herdenkt de dag die vele harten raakte

Oss is geraakt, maar ook verbroederd door het noodlottige ongeval met de Stint, waarbij tweeënhalve week geleden vier jonge kinderen om het leven kwamen. Maandagmiddag kwamen Ossenaren samen in het stadion van TOP Oss, om de slachtoffers te herdenken en collectief hun emoties te uiten.

Herdenkingsbijeenkomst voor slachtoffers na spoorwegongeval met de Stint. Beeld Marcel van den Bergh

De grasmat in het stadion van TOP Oss is leeg, op de plek van een van de goals staat een groot beeldscherm. Vanaf de tribunes kijken mensen naar kinderen die op het forse scherm ‘glowsticks’ in alle kleuren van de regenboog aan ballonnen hangen, om verongelukte kinderen te herdenken. Dit is Oss op een zonnige maandagmiddag in oktober 2018: een gemeente waarin wordt gerouwd in een voetbalstadion.

Tot voor kort dacht de buitenwereld bij deze plaats in Noordoost-Brabant aan de SP, en eventueel aan Organon. Sinds 20 september is de naam Oss verbonden met falende techniek – en met de naam van een elektrische bolderkar waarvan velen daarvoor nog nooit hadden gehoord.

Tweeënhalve week zijn voorbij gegaan sinds de sprinter van de NS de Stint van kinderdagverblijf Okido aanreed vlak naast station Oss West. De zee van bloemen en knuffels bij de spoorwegovergang aan de Braakstraat is in achttien dagen fors uitgedijd. ‘Oss in haar hart geraakt’, valt daar te lezen, en ook: ‘Onze harten huilen, sterkte Oss’.

Oss komt samen

Op maandagmiddag om kwart over vier begint in het Ossche theater Lievekamp een herdenkingsbijeenkomst voor Fleur, Chris, Dana en Liva, de vier jonge kinderen die in het ongeluk met de Stint het leven lieten. Die bijeenkomst is besloten. Omdat er onder gewone Ossenaren grote behoefte bestond aan een samenzijn, is die in het stadion van TOP Oss live te volgen. Op het grote scherm op de grasmat zien we een close-up van de bloemen- en knuffelzee een paar honderd meter hiervandaan. ‘Oss komt samen’ staat met grote letters onder het scherm. Ceremoniemeester Gemma van Baasbank, in het dagelijks leven toneelbegeleider, specificeert dat: ‘Oss komt samen door een dag die zoveel harten heeft geraakt’. ‘Het grote leed dat niemand in Oss ooit vergeet’, heet het in een der muzikale intermezzo’s.

In het stadion geven alle leeftijdscategorieën acte de présence. Er zijn schoolklassen, er zijn sportverenigingen, er zijn ouden van dagen, er zijn mannen uit de fitnesshal onder de tribune van TOP Oss, die tijdens de plechtigheid overigens gewoon open blijft. De tieners Sydney en Kim zijn hier ‘uit respect’, Henny van 80 omdat ze zelf kleinkinderen heeft, Hasan en Metin ‘uit medeleven’. Oss is geraakt, maar Oss is óók verbroederd. Ossenaren op de tribunes beginnen spontaan over de vele leden van Oss’ grote Turkse gemeenschap die bij de bloemenzee in de Braakstraat huilen, ‘terwijl er niet eens een Turks kind in die Stint zat’.

Lilian Marijnissen, bekend inwoner van deze gemeente, komt in haar eentje naar het stadion en gaat gewoon tussen plaatsgenoten zitten. Zij is hier als inwoner van Oss en niet als fractieleider van de SP, benadrukt zij. ‘Ik vind dat ik hier nu moet zijn. Dat ongeluk voel je heel erg, zeker als je zoals ik vlak bij station Oss West woont.’ Omdat mensen bij Oss aan haar partij en haar familie denken, kreeg zij na het ongeluk talloze verzoeken om mediaoptredens. Daar zei zij allemaal ‘nee’ tegen: het noodlot had immers net zo goed ergens anders kunnen toeslaan dan in Oss.

Vochtige ogen

De herdenkingsplechtigheid in theater Lievekamp laat weinigen op de tribunes onberoerd: we zien tekeningen van de omgekomen kinderen, we horen van verhalen uit hun jonge levens, we zien alle kleuren van de regenboog. Met elke glowstick die in een regenboogkleur wordt opgelicht, groeien de emoties op tribunes. Als ceremoniemeester Gemma van Baasbank vertelt dat de moeder van de omgekomen Fleur ‘vanuit haar moederhart’ laat weten ‘dat ze hoopt dat het goed zal gaan met de leidster’ die de Stint bestuurde en het ongeluk overleefde, wordt op de tribunes instemmend geknikt. De ceremoniemeester corrigeert twee geruchten die over de leidster in omloop zijn: ze was niet zwanger én ze heeft allebei haar benen nog. ‘Maar geestelijk heeft ze nog een lange te weg te gaan.’ Als twee uit Oss afkomstige musici op viool en harp De Zwaan van Saint-Saëns vertolken, worden vele ogen in het stadion vochtig.

Mensen die collectief hun emoties uiten bij de herdenking van een noodlottig ongeval: dit is Oss in 2018 – én ook de emocultuur van de westerse wereld in de 21ste eeuw. Herdenkingen van rampen waarbij mensen hun tranen de vrije loop laten zijn een recent verschijnsel. Zeeën met bloemen en knuffels waren voor het eerst te zien na het verongelukken van prinses Diana in 1997. Vier decennia geleden, na de vliegramp op Tenerife in 1977, vond het rouwproces in Nederland nog goeddeels plaats in de beslotenheid van familie en kerk, evenals na de grote treinongelukken van de jaren zeventig. Totaal anders was dat na de ramp met MH17 in 2014. In het ontkerkelijkte Nederland van de 21ste eeuw is rouw steeds vaker een collectief gebeuren en worden emoties sterker publiekelijk geuit. Noodlottige ongevallen, ‘gebeurtenissen die vele harten raken’, worden daarin aanleiding voor bijeenkomsten waarin mensen uiting geven aan gevoelens van onmacht over ‘het leed dat niemand ooit vergeet’.

In het stadion van TOP Oss kijken mensen op de tribunes naar de regenboog op het grote scherm. ‘De regenboog’, zegt de ceremoniemeester, ‘is de brug tussen de regen en de zon en die tussen de onmacht en de hoop.’ 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.