`Collectie moet in Nederland blijven¿

Amsterdam -Gaat het restant van de zeldzame boekencollectie uit de befaamde Bibliotheca Philosophica Hermetica het middeleeuwse manuscript De Graal van Rochefoucould achterna? De ridderroman uit de collectie van kunstverzamelaar Joost Ritman werd begin deze maand voor 2,8 miljoen euro geveild bij veilinghuis Sotheby's in Londen.


Aangenomen wordt dat de Friesland Bank, die beslag liet leggen op een deel van de bibliotheek van Ritman, de collectie zal proberen te verkopen. Ritman had een lening van vijftien miljoen euro lopen bij de bank met de bibliotheek als onderpand. Toen hij aankondigde het Graal-manuscript van de hand te willen doen, liet de bank beslag leggen op de collectie. De Friesland Bank heeft aangegeven voor 1 februari niets met de collectie te doen.


Staatssecretaris Halbe Zijlstra lijkt niet van plan de rest van de collectie te redden. Vrijdag liet hij de rijkscollectie overbrengen naar de Koninklijke Bibliotheek in Den Haag. De regering kwam in 2005 in het bezit van een derde van de boeken, in ruil daarvoor werd Ritman een belastingschuld van 18,7 miljoen euro kwijtgescholden. Een gedeelte van de staatscollectie blijkt nu ook nog eens te ontbreken, omdat hier nog pandrecht van de bank op zit. Volgens het OCW is het nog onduidelijk hoe en wanneer deze boeken alsnog naar Den Haag kunnen worden gebracht.


Het rijk heeft de collectie toentertijd in bruikleen gegeven bij Ritman aan de Bloemstraat in de Amsterdamse Jordaan onder de voorwaarde dat het privédeel niet als onderpand zou worden gebruikt. 'Nu blijkt dat dit wel is gebeurd, wilde Zijlstra de staatscollectie veilig stellen', aldus een woorvoerder van het ministerie van OCW.


Ook in 2005 lag Ritman in de clinch met een bank. ING dreigde toen een deel van de collectie te verkopen. Onder het mom van de bescherming van cultureel erfgoed greep het rijk toen in. Ritman was in de veronderstelling dat de staat op den duur de gehele collectie zou overnemen. Daarop vooruitlopend investeerde hij fors in zijn collectie, met bij de Friesland Bank geleend geld. Volgens het ministerie heeft de toenmalige minister Maria van der Hoeven nooit toegezegd de rest van de collectie aan te kopen. Wel heeft Ritman toen het voornemen uitgesproken om de gehele collectie over te dragen aan de staat.


Professor Wouter Hanegraaff, van het aan de UvA verbonden Centrum voor Geschiedenis van de Hermetische Filosofie betreurt de houding van Zijlstra. 'Het ministerie heeft altijd het belang benadrukt van het bij elkaar houden van deze collectie. Waarom gaat de staatssecretaris niet om tafel zitten met de verschillende partijen? En als de collectie wordt verkocht, kunnen we er dan niet voor zorgen dat deze in Nederland blijft?'


Hanegraaff heeft de hoop op het voortbestaan van de bibliotheek nog niet opgegeven. 'Misschien komt Ritman er nog uit met de bank.'


De professor is bang de rijkscollectie kwijt te raken aan Den Haag. 'Dat zou een grote klap zijn voor de reputatie van Amsterdam als het wereldwijd beste centrum voor onderzoek in de hermetische filosofie. '


Volgens het OCW is het nog onduidelijk of de boeken in Den Haag zullen blijven of terugkeren naar Amsterdam. 'Nu staat de toegankelijk van de werken centraal.' Verwacht wordt dat de boeken in janurai weer toegankelijk zijn voor studenten en onderzoekers.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden