Collectanten beschuldigd van misleiden publiek

Theo Klein..

Van onze verslaggever

AMSTERDAM

Bijna iedereen kent ze: Iraanse mannen met intekenlijsten en klappers met gruwelijke foto's. Bij stations en in drukke winkelstraten klampen ze het publiek aan om financiële steun te krijgen voor de slachtoffers van het mullah-regime in Teheran.

Met zachte en soms met stevige aandrang worden passanten overgehaald hun handtekening te zetten voor een giro-overschrijving of betaling contant. Beelden van openbare executies moeten hen over de streep trekken.

Voor de geïnteresseerde gever is er een pamflet beschikbaar met tekst en uitleg; het SIM-kwartaal. SIM staat voor Stichting Solidariteit met Iraanse Mensen. Volgens het blad wil het SIM 'alles in het werk stellen om slachtoffers van het onmenselijke, dictatoriale regime te helpen'. Van de opbrengst worden zij van 'elementaire levensbehoeften voorzien. Kinderen en vrouwen krijgen daarbij voorrang'.

Vier Iraanse oud-strijders van de verzetsbeweging Mujahedin e-Khalq moeten daar hartelijk om lachen. Zij houden vol dat het SIM werkt voor de mujahedin. De giften van het winkelende publiek worden volgens hen gebruikt voor het gewapend verzet tegen de regering in Teheran.

Het viertal, dat anoniem wil blijven, brak met Mujahedin omdat deze beweging 'is verworden tot een dictatuur die niet onderdoet voor de intolerantie van de islamitische leiders in Iran'.

De vier, die als dissidenten door de mujahedin gevangen werden gezet en daarna naar Nederland vluchtten, willen dat het Nederlandse publiek de waarheid te horen krijgt over het verzet. Hun beweringen worden door een groot aantal landgenoten ondersteund.

E. Soltani, naar zijn zeggen a-politiek Iraans vluchteling en al elf jaar in Nederland: 'Dat SIM hetzelfde is als Mujahedin staat buiten kijf. Van de opbrengst van de collectes worden in Europese landen onder meer demonstraties tegen het regime betaald. Zoals dit jaar in Den Haag. Daarvoor werden dertig bussen ingehuurd; kosten: 25 duizend gulden.'

Inmiddels heeft het SIM niet alleen in Iraanse gelederen argwaan gewekt. Vorig jaar probeerde de stichting bij het Centraal Bureau Fondsenwerving (CBF) vergeefs goedkeuring te krijgen voor collectes.

Het SIM werd volgens een CBF-woordvoerder 'niet steunwaardig' gevonden. De organisatie voldeed niet aan de criteria: voldoende waarborgen voor verantwoorde fondswerving en besteding van de opgehaalde gelden.

Zonder positief advies van het CBF geeft geen enkel gemeentebestuur SIM toestemming voor een collecte. De stichting ontduikt de regels door een pamflet aan te bieden. 'Dat is voor ons een probleem. Je kunt ze niet aanpakken omdat het nu gaat om vrijheid van meningsuiting. Die wordt gegarandeerd in de Grondwet', aldus een woordvoerder van de Utrechtse politie.

Meer gemeenten zitten flink in hun maag met de methoden van het SIM. Vorig jaar trad de politie in Purmerend op tegen collectanten na een serie klachten over opdringerig gedrag. Bovendien gaven de Iraniërs zich ten onrechte uit voor medewerkers van Amnesty International.

In 1992 werden in Wageningen twee Iraanse collectanten opgepakt wegens agressief optreden. Zij werden na een paar uur weer losgelaten. 'Ze flesten de boel. We namen aan dat ze het geld in eigen zak staken. Maar de kwestie was te futiel om er een zaak van te maken', aldus de politie in Wageningen.

Er zijn meerdere gevallen bekend van gevers die tot hun verbazing ontdekten dat er een groter bedrag van hun rekening was afgeschreven dan ze zelf hadden ingevuld. Volgens politiewoordvoerders hadden de collectanten geknoeid met de bedragen. Voor zover bekend is er nog nooit aangifte gedaan.

Steeds weer strijken de lokale autoriteiten hun hand over het hart. 'Het heeft vaak te maken met cultuurverschillen. De Iraanse collectanten zijn fanatiek. Ze zijn nogal eens opdringerig. Daar is niet iedereen van gediend. Maar het is voor een goed doel', vergoelijkt H. Moleman van de politie in Purmerend. Zijn collega van de politie in Wageningen: 'Als de mensen er met open ogen in trappen en geld geven, dan is het toch hun eigen stomme schuld.'

SIM-zegsman M. Komari is stomverbaasd over de genoemde incidenten. Volgens hem betreft het personen die zich ten onrechte uitgeven voor medewerkers van SIM. Verwarring over namen van Iraanse instellingen en hun vertegenwoordigers in Nederland maakt verificatie moeilijk. Komari houdt vol dat SIM pas twee jaar bestaat. Wie vóór die tijd in Nederland geld inzamelden, weet hij niet.

K. Reza'i, vertegenwoordiger in Den Haag van de Nationale Raad van Verzet Iran, waarin de Mujahedin domineert, ontkent ten stelligste dat zijn organisatie geld ontvangt van SIM of soortgelijke stichtingen. Hij doet alle verdachtmakingen aan SIM of Mujahedin af als pogingen van agenten van het regime in Teheran om de oppositie in een kwaad daglicht te stellen.

Na herhaald aandringen is Komari bereid globaal aan te geven hoeveel geld zijn mensen in Nederland ophalen en waaraan het wordt besteed. De jaarlijkse opbrengst loopt in de tonnen. Er is geen enkele openbare financiële verantwoording.

Komari: 'Wij moeten voorzichtig zijn met onze informatie, want de vertegenwoordigers van het regime in Teheran zitten niet stil. Daarom konden vorig jaar aan het CBF niet de nodige financiële gevens worden verstrekt.' Hij belooft begin volgend jaar met een jaarverslag te komen, het eerste. 'Want wij willen niets zonder toestemming doen.'

Volgens de SIM-vertegenwoordiger werden in 1993 in Iran 165 gezinnen gesteund en werden er vijf families uit het land weggehaald. Vorig jaar werd het accent meer gelegd op het weghalen van gezinnen uit de vluchtelingenkampen in Turkije en Pakistan.

Komari beweert dat SIM-collectanten de straat op gaan als er acuut geld nodig is. Soms zijn er vijftig op een dag actief, zonder uitzondering vrijwilligers. 'Ons bestuur beslist welke families het eerst in aanmerking komen voor steun.'

Soltani: 'Daar klopt helemaal niets van. Ik ben al elf jaar nauw betrokken bij hulp aan Iraanse vluchtelingen in Nederland, en ik heb nog nooit meegemaakt dat één vluchteling steun kreeg van SIM. Het klopt misschien dat SIM in deze vorm pas twee jaar bestaat; maar er wordt al tien jaar geld opgehaald. Ik begrijp niet dat de Nederlandse overheid dit toestaat. Als een Nederlander dit allemaal zou doen zonder toestemming, was er al lang ingegrepen.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.