Cohen, man met een hobby

De PvdA verliest in de peilingen haar koppositie. Onlangs verklaarde zelfs PvdA-bloeddonor Felix Rottenberg een stem op GroenLinks te overwegen....

Nausicaa Marbe

De ‘iedereen telt mee’ slogan geldt tenslotte niet voor kiezers die harder willen werken en goed willen verdienen. Toptarief van 60 procent, spitstarief, gehavende hypotheekrenteaftrek: je vraagt je af of onder zo’n plukregime iemand nog durft te lenen om te studeren, betere banen overweegt en of vrouwen een fulltime- of topbaan nog zien zitten. Uitkeringen, deeltijdwerk, lage inkomsten en bescheiden carrières lijken meer te lonen bij de PvdA.

Voeg daarbij dat de PvdA, die het kabinet op ‘Uruzgan’ liet sneuvelen, nu al bijdraait op dat standpunt – met de nadruk op: draait. Er is bij de PvdA chronisch sprake van ideeënchaos, gebrek aan standvastigheid en een inspirerende visie. Ook Cohen, laks en nurks in debatsituaties, kan dat niet maskeren.

Dat stemt overheen met het beeld dat Hugo Logtenberg en Marcel Wiegman schetsen in hun journalistieke portret Job Cohen, burgemeester van Nederland. Ze richtten zich op wat Cohen niet goed deed of doodleuk niet deed. Wat als deze afzijdige bestuurder die het vooral gelukt is zijn imago en positie te behouden, het land moet bestieren?

Om te beginnen is daar zijn gebrek aan inhoud. Door de jaren heen, vanaf zijn sollicitatie naar het burgemeesterschap van Amsterdam tot in zijn nadagen met Lodewijk Asscher, wordt Cohen gevraagd wat hij met de stad wil. Wim Kok, Jacques Wallage of z’n ambtenaren, niemand krijgt antwoord. Tegen Wallage: ‘Ik geloof dat ik niets met Amsterdam wil!’ De enige reden die Cohen voor zijn keuze voor Amsterdam opvoert, is dat die burgemeestersfunctie beter past bij zijn gezinsomstandigheden. Als hij zijn ambtsketen ontvangt, speecht hij: ‘Verwacht van mij niet dat ik een brede visie op de actuele stadproblematiek met bijbehorende oplossingen zal ontvouwen.’ Ook verklaart hij dat hij geen ‘sterke man’ wil zijn. Dat lijkt het startsein voor een kille relatie met de law and order-mannen bij politie en justitie wiens realistische zorgen over criminaliteit, radicalisering en de noodzaak van een andere aanpak niet stroken met zijn integratiedroombeeld. In de nieuwjaarspeech van 2002, na 11 september dus, dweept hij met de rol van religie in de stad. Alle kritiek, zelfs van vrienden en prominenten, op zijn onjuiste want eenzijdige en rooskleurige kijk op religie als bindmiddel, wuift hij weg. Wat er ook gebeurt, van de moord op Theo van Gogh, haatpreken in twee moskeeën, tot de terreur van Marokkaanse straatbendes: Cohen stelt zich tevreden met beloftes van imams en blijft het voor de islam opnemen. Zijn priemende vinger wijst juist naar de critici van moslimfundamentalisme. De burgemeester met zijn matige dossierkennis, die zich in belangrijke zaken graag afzijdig houdt, heeft zijn hobby gevonden. Zo komt Cohen voor zijn doen ongekend fanatiek in actie om de ondergang van de Westermoskee en het islamitische instituut Marhaba te voorkomen. Evenwel barst de boel uit elkaar. In 2007 neemt de gemeenteraad noodgedwongen een motie aan die Cohen verbiedt een rol te spelen bij de waarschijnlijk aan de Moslimbroederschap gelieerde Westermoskee. Marhaba gaat ten onder omdat de multiculturele modderpoel vol geruzie tussen etnische belangengroepen sterker is dan dat steriele islamverheffende verbroederingsbeeld dat Cohen met de werkelijkheid verwart.

Je kunt lacherig doen over de verkiezingsclip van de PVV waarin Cohen ongeschoeid door een moskee sloft. Toch snijdt dat beeld hout inzake Cohens blinde passie: het promoten van de islam, consequent niet luisteren naar mensen die, met nuance en kennis van zaken, de andere kant van de medaille belichten. In zijn fanatisme gaat Cohen voorbij aan het gematigde weerwoord.

Hij straalt als enige rust uit, hoor je vaak. Laat dat zo blijven. Als eeuwige reserve op de bank, de rust zelve. Opdat betere spelers het veld kunnen betreden.

Nausicaa Marbe is schrijfster.

vk.nl/columnisten

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden