nieuwsJohan van Laarhoven

Coffeeshopbaas Van Laarhoven vanuit Thaise cel naar gevangenis in Vught

De Thaise autoriteiten hebben coffeeshopbaas Johan van Laarhoven per vliegtuig naar Nederland gestuurd. Hij belandde in 2014 door toedoen van de Nederlandse justitie achter de tralies. 

Frans van Laarhoven staat donderdag de pers te woord op Schiphol naar aanleiding van de terugkomst van zijn broer Johan van Laarhoven. Links en rechts van hem de advocaten Geert-Jan Knoops en Gerard Spong.Beeld Jiri Büller / de Volkskrant

Het waren maar zes woorden in het afsluitende zinnetje dat de Nederlandse verbindingsofficier Ben Olde Engberink in 2014 aan zijn Thaise collega’s schreef. Toch hielp hij daarmee in één klap het leven van Johan van Laarhoven naar de gallemiezen. Request to initiate a criminal case, stond er. Of Thailand een strafzaak tegen de Nederlandse coffeeshopeigenaar Johan van Laarhoven én zijn Thaise vrouw kon beginnen.

Dergelijke kwesties verzanden in Nederland nogal eens in een ambtelijke molen. Zo niet in Thailand. Negen dagen later zaten Van Laarhoven en zijn vrouw achter de tralies en werd hij in de lokale pers bestempeld als de grote leider van een ‘international drug trafficking gang’. Hij kreeg een straf van 20 jaar wegens het witwassen van drugsgeld en kwam na zijn arrestatie de gevangenis niet meer uit.

Wilt u dit artikel liever beluisteren? Hieronder staat de door Blendle voorgelezen versie

Vlucht 876

Tot donderdagochtend. Toen werd de 59-jarige Van Laarhoven heel vroeg uit zijn cel in Bangkok gehaald en – in de nette kleren die de Nederlandse ambassade hem een dag eerder had bezorgd – op vlucht 876 van KLM naar Nederland gezet. 

Het ministerie van Justitie liet donderdag weten dat de straf van Van Laarhoven in Thailand door het gerechtshof is omgezet naar 10 jaar en 8 maanden. Met aftrek van de 5,5 jaar die hij al in zijn Thaise cel heeft doorgebracht, moet hij het restant nog in Nederland uitzitten.

Maar zijn advocaten willen juridisch alles uit de kast trekken om Van Laarhoven zo snel mogelijk uit de Nederlandse gevangenis te krijgen. Zo heeft advocaat Geert-Jan Knoops al een gratieverzoek ingediend bij minister Sander Dekker voor Rechtsbescherming. Ook overweegt hij een schadevergoeding tegen de Nederlandse staat in te dienen.

Menselijkheid

Zover is het nog niet, zegt zijn broer Frans van Laarhoven. In de nacht van woensdag op donderdag kreeg hij van de Thaise advocaat een belletje dat zijn broer op het vliegveld stond. ‘Natuurlijk zijn we enorm blij, al is het vreselijk dat zijn vrouw Tukta nog vast zit.’ Hij hoopte dat hij zijn broer donderdagavond even kon omhelzen, aanraken. 

Maar donderdagavond bleek dat niet mogelijk en stond hij voor niks met een tasje kleren en een tandenborstel bij de passagiersslurf. ‘We werden door de marechaussee weggestuurd’, vertelde de broer op een persconferentie. Ook dacht hij dat zijn broer eerst wel naar een ziekenhuis gebracht zou worden. Want Johan van Laarhoven lijdt aan van alles: longproblemen, hartproblemen, noem maar op. ‘Pas is hij nog geholpen aan huidkanker op zijn hoofd. Ja, dat krijg je als je de hele dag met je kop in de brandende zon zit.’ 

Ook dat bleef bij hoop. Van Laarhoven ging met een busje naar de gevangenis in Vught. Zijn advocaten proberen vrijdag met een kort geding af te dwingen dat hij voorlopig niet achter de tralies hoeft en medische behandeling krijgt. 

Frans van Laarhoven had gedacht dat zijn broer eerst naar een ziekenhuis gebracht zou worden, zo zei hij tijdens de persconferentie op Schiphol. Maar Johan van Laarhoven ging rechtstreeks naar de gevangenis in Vught.Beeld Jiri Büller / de Volkskrant

Achter de tralies

Dat Van Laarhoven nu in Nederland is, is onder meer te danken aan de inzet van minister Ferd Grapperhaus van Justitie. Hij vloog afgelopen zomer naar Thailand om daar bij de Thaise premier een oplossing te bepleiten voor de Nederlander en zo – ironisch genoeg – de eerdere, geslaagde inspanningen van Justitie om Van Laarhoven in Thailand juist achter de tralies te krijgen ongedaan te maken.

Dit deed Grapperhaus na een vernietigend rapport van de Nationale Ombudsman. Die concludeerde vorig jaar wat de advocaten van de veroordeelde coffeeshopeigenaar al jaren zeggen: dat Van Laarhoven door justitie besodemieterd is en erin is geluisd, al schreef de Ombudsman dat diplomatieker op. Door ‘onzorgvuldig handelen’ van het Nederlandse ministerie van Justitie, het Openbaar Ministerie en de politie zat Van Laarhoven vast in Thailand.

De zaak begon in 2011 toen het Openbaar Ministerie een onderzoek naar Van Laarhoven en zijn coffeeshopbusiness begon. Hij was een succesvolle softdrugshandelaar, met vier coffeeshops in Tilburg en Den Bosch. Dat jaar verhuisde Van Laarhoven naar Thailand, met het geld dat hij verdiend had met zijn legale winkels. Justitie vermoedde dat Van Laarhoven veel meer drugs in zijn shops opsloeg dan toegestaan – zoals veel coffeeshops – en dat hij miljoenen aan zwart geld zou hebben weggesluisd via ingenieuze fiscale constructies. Een criminele organisatie zou het zijn. Met het geld had hij onder meer vastgoed in Thailand gekocht, meende het Openbaar Ministerie.

In handen gegeven

Justitie deed onderzoek in Luxemburg en Spanje en ook in Thailand. Dat schoot niet echt op. Daarop opperde de verbindingsofficier ter plaatse aan zijn collega’s om de Thai te verzoeken zelfstandig onderzoek te doen. Dan zou het rechtshulpverzoek wel afgehandeld worden, schatte hij. Verbindingsofficier Olde Engberink schreef vervolgens zelf het briefje aan de Thaise justitie. Om het geheel een beetje op te plussen, lapten ze ook de Thaise vrouw van Van Laarhoven erbij.

In een later verhoor over de kwestie zei de officier van justitie dat ze ‘de Thai iets in handen moesten geven’, zodat ze met een eigen onderzoek zouden kunnen beginnen. ‘Vandaar dat zij in die brief als verdachte werd aangemerkt.’ Dit terwijl de vrouw in Nederland helemaal geen verdachte was. Overigens hoopt advocaat Gerard Spong dat de Thaise vrouw van Van Laarhoven ‘binnen enkele weken’ voorwaardelijk wordt vrijgelaten, omdat zij het grootste gedeelte van haar straf al heeft uitgezeten.

Na de veroordeling van het echtpaar in Thailand zei het Openbaar Ministerie plotseling dat het niet had kunnen voorzien wat de gevolgen zouden zijn van het verzoek aan de Thaise autoriteiten. Ongeloofwaardig, oordeelde de ombudsman, omdat het OM zelf het initiatief had genomen om een brief te sturen en ter ondersteuning informatie over Van Laarhoven had verstrekt. ‘Dit terwijl zij goed op de hoogte waren van de risico’s van een aan drugs gerelateerd strafrechtelijk onderzoek in Thailand.’

Nederlands drugsbeleid

Daarmee is de hele zaak-Van Laarhoven ook een illustratie van het ingewikkelde Nederlandse drugsbeleid. De handel in softdrugs is illegaal, de verkoop is gedoogd en de opbrengsten zijn – indien alles keurig met de fiscus is afgehandeld – legaal. Maar in andere landen kan dit drugsgeld vervolgens tot problemen leiden.

In 2016 ontkende Van Laarhoven tegenover de Volkskrant – tijdens een bezoek aan het ziekenhuis in Bangkok – dat hij miljoenen heeft weggesluisd en witgewassen. Dat er voor bijna 2 miljoen euro aan contante stortingen was ontdekt? Dat zou zomaar kunnen, zei hij toen. Want als coffeeshop heb je allemaal kosten die je niet in de boekhouding kunt verwerken, legde hij toen uit. ‘Huurkosten van de stash. Een mislukte partij wiet waar schimmel in zit. Duizend en één dingen. Dat kun je niet verzekeren.’ Voor zulke kosten maakte hij een reservering van de winst. ‘Belastingvrij. Een potje, voor dat soort kosten.’

Hierover wilde hij zich voor de Nederlandse rechter verantwoorden, zei hij toen al. Die mogelijkheid krijgt hij alsnog. Want het Nederlandse onderzoek naar Van Laarhoven loopt nog steeds.

 Lees meer over de zaak Johan van Laarhoven:

In 2016 bezocht de Volkskrant-verslaggever Tom Kreling coffeeshopbaas Johan van Laarhoven in zijn Thaise cel. Lees hier de reportage. 

In 2015 schreef Van Laarhoven nog een opiniestuk in de Volkskrant, waarin hij opriep de bevoorrading van coffeeshops beter te regelen: ‘De achterdeur reguleren maakt in één klap een einde aan alle schimmigheid die nog onterecht rond coffeeshops hangt’.

Maar ‘het was niet de bedoeling dat hij zou worden veroordeeld’, aldus de officier van justitie Van Delft.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden