Codenaam Amstel: extra opdracht

Volgens de Chileense justitie waren er aanvullende contracten toen Nederland fregatten verkocht. 'We ontvingen commissie van Koninklijke Schelde', citeren media uit een e-mail.

In de Chileense pers is de caso fragatas al sinds 2011 een grote zaak. 'Niet vanwege de grote bedragen die zouden zijn betaald', stelt Francisco Sanchez van de Chileense tak van Transparency International. Een miljoentje is in dit soort zaken niet veel. 'Het is het kaliber van de verdachten dat de zaak groot maakt.'


Een groot aantal officieren en ex-officieren zat al kortere of langere tijd in voorarrest. Tegen twee van hen denkt de Chileense justitie genoeg bewijs te hebben. Vice-admiraal Patricio Basili en Juan Tapia Villalón, ex-kapitein bij de marine en daarna werkzaam bij het materieelbedrijf van de Chileense krijgsmacht Asmar, zouden steekpenningen hebben aangenomen van Guillermo Ibieta Otto, vertegenwoordiger in Chili van de Vlissingse werf Koninklijke De Schelde.


Hoofdverdachte Ibieta (onlangs in huisarrest overleden aan kanker) is geen onbekende in Nederland. Zijn naam dook al op toen Nederland in 1998 via het RDM van Joep van den Nieuwenhuyzen 202 Leopard-tanks verkocht aan Chili. Uit een reconstructie in NRC Handelsblad bleek dat RDM 7,5 miljoen dollar smeergeld zou hebben betaald aan diezelfde Ibieta, die dat geld doorsluisde aan mannetjes in de top van het Chileense leger en met name aan de kring rond ex-dictator Pinochet. Volgens de NRC was RDM alleen maar bij de transactie betrokken om het smeergeld op de juiste plaats te krijgen. Een betrokken tussenpersoon zei: 'Tussenkomst van RDM was nodig om smeergeld te innen. Uw landmacht kon dat immers niet betalen.'


Helikopterplatform

De steekpenningen in de caso fragatas zijn niet betaald bij de verkoop van de schepen zelf, maar voor aanvullende contracten. Volgens de Chileense officier van justitie Carlos Gajardo waren er, behalve de verkoopcontracten tussen beide regeringen, aanvullende contracten onder de codenaam Amstel. Een deel van die Amstel-contracten had betrekking op aanpassingen aan de schepen, ondermeer het bouwen van een helikopterplatform op één ervan.


Al die aanpassingen werden uitgevoerd door De Schelde. Voor deze contracten, stelt Gajardo, zijn hoge leidinggevenden in het leger en in het materieelbedrijf Asmar van de Chileense strijdkrachten omgekocht. Een ander deel van de Amstel-contracten had betrekking op de levering van munitie door de Italiaanse wapenfabrikant Simmel Difesa.


De Chileense media hebben vrachten materiaal over de affaire gepubliceerd. Het Chileense weekblad The Clinic zette ondermeer een e-mail op zijn site van 22 mei 2008. Daarin schrijft hoofdverdachte Ibieta zijn medeverdachten Basili en Tapia wat raadselachtig: 'We hebben commissie ontvangen van de Koninklijke Schelde (SMS) voor de verkoop van reserve-onderdelen (6 mille en een beetje in euro's) en van Simmel Difesa voor betalingen die zij zeggen te hebben gedaan en die bij ons niet zijn geregistreerd.'


The Clinic schrijft ook over een mail die Ibieta stuurde aan Bas Loohuis, verkoopdirecteur van De Schelde. Ibieta stelt daarin dat het Chileense materieelbedrijf Asmar bijna rond is met het Duitse bedrijf Naval Technica Export, een concurrent van De Schelde. 'Uiterst vertrouwelijk en for your eyes only', staat boven de mail. Hij schrijft het contract van Naval Technica bij te voegen, 'opdat De Schelde een beter bod kan doen aan Asmar'.


Staatsgeheimen

Tapia kreeg rond 400 duizend dollar van Ibieta. Volgens Tapia is dat geld gebruikt 'om de Nederlandse scheepswerf De Schelde technische gegevens te verstrekken' die nodig waren om de vier schepen aan de Chileense wensen aan te passen. Verder werden zijn reiskosten eruit betaald.


De caso fragatas houdt niet op bij de onderzoekingen van officier van justitie Gajardo, tonen Chileense media. Het militaire hof van Valparaiso onderzoekt het lekken van staatsgeheimen door drie vice-admiraals: Carlos Fanta de la Vega (gepensioneerd), tevens ex-directeur van materieelbedrijf Asmar, Critián Gantes en Juan Eduardo Illanes.


Behalve de wapenhandelaar Ibieta en het keur aan (ex-)officieren is er nog een opvallende ex-verdachte: Pac Jong Lee. Hij was militair attaché van Zuid-Korea. Ibieta betaalde Lee van 2005 tot en met 2009 elke maand 600 duizend pesos, een kleine 1.000 euro, melden Chileense kranten. Lee zou voor dat geld informatie hebben verstrekt waarmee wapenhandelaar Ibieta zijn voordeel kon doen. Lee verdoezelde zijn illegale inkomen op simpele wijze. Hij liet zijn vrouw, de advocate Francesca Botto, rekeningen schrijven voor verstrekte adviezen. Ook Botto was verdachte.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden