REPORTAGE

Code Oranje krijgt overal in het land huiswerk mee voor als de partij straks in de Kamer zit

Lijsttrekker Richard de Mos van Code Oranje in gesprek met een bloemenverkoper in winkelcentrum Zevenkamp in Rotterdam.  Beeld Raymond Rutting / de Volkskrant
Lijsttrekker Richard de Mos van Code Oranje in gesprek met een bloemenverkoper in winkelcentrum Zevenkamp in Rotterdam.Beeld Raymond Rutting / de Volkskrant

Op campagne met Richard de Mos, lijsttrekker van Code Oranje. ‘Wij zijn niet links of rechts.’

Alleen wie de buurt kent, weet dat achter de onbestemde gevels aan het Ambachtsplein in Rotterdam-Oost winkelcentrum Zevenkamp ligt. ‘Het is hier prachtig’, zegt bloemenman Rens Huis. ‘Als je blind bent.’ Hij rookt een dun sigaartje voor zijn zaak, waar de hyacintenbollen staan uitgestald. Grijnzend: ‘Een mortuarium is een stuk gezelliger.’

Deze ochtend is het drukker dan gewoonlijk, want Zevenkamp heeft bezoek van een zwerm oranje jassen. Code Oranje wil als nieuwe partij de Tweede Kamer in en lijsttrekker Richard de Mos (44) komt luisteren naar de problemen van de middenstand hier. Hij is omgeven door campagnevoerders, van wie de meesten een achtergrond hebben in Leefbaar Rotterdam.

Code Oranje manifesteert zich als het nieuwe Leefbaar, de verzameling lokale bewegingen waaruit eind jaren negentig Leefbaar Nederland en - na diens afsplitsing - de Lijst Pim Fortuyn voortkwam. Initiatiefnemer Bert Blase, burgemeester van Heerhugowaard, vroeg De Mos ruim een jaar geleden het succes van zijn ‘ombudspolitiek’ (met acht zetels de grootste fractie in Den Haag bij de gemeenteraadsverkiezingen van 2018) landelijk voort te zetten.

Tanend

In een televisiespot van Code Oranje dezer dagen loopt De Mos in stemmig zwart-wit, als een reïncarnatie van Hans van Mierlo, niet langs een Amsterdamse gracht maar richting het Binnenhof. Van Mierlo citerend zegt hij ongerust te zijn over ‘de tanende invloed’ van de kiezers. De Mos: ‘Wij zijn niet links of rechts. We willen burgers stelselmatig betrekken bij besluitvormingsprocessen die hen raken.’

Winkelcentrum Zevenkamp heeft een Lidl, Kruidvat en Wibra, maar ook veel leegstand. ‘En vier opvanglocaties in de buurt, van het Leger des Heils tot woningen van de reclassering’, zegt bloemenhandelaar Huis. ‘Alle probleemgevallen die ze kunnen vinden, zitten hier aan de ring rond dit plein. Terwijl de sterke wijken sterk blijven.’ De beloofde publiekstrekker Albert Heijn is er nog altijd niet.

De Mos luistert aandachtig. ‘Dit zie je overal in Nederland. Het absorptievermogen van zulke wijken heeft allang het kantelpunt bereikt, maar gemeenten blijven sociaal zwakkeren erin duwen. Als wijken lucht nodig hebben, moet je daar ook inkomens van hoger dan 20 duizend euro per jaar neerzetten.’

Tanya Hoogwerf, nummer drie op de lijst van Code Oranje en raadslid voor Leefbaar Rotterdam: ‘Onze inzet is steeds geweest te voorkomen dat Oost het nieuwe Rotterdam-Zuid zou worden.’ Ja, zegt opticien Bea Bergenhenegouwen in haar zaak naast de bloemenwinkel, ‘de veiligheid is verbeterd, maar de voorzieningen laten nog veel te wensen over.’

Ze wil graag op het midden van het plein een prieeltje met een podium, om publieksactiviteiten te kunnen organiseren. Nog een ergernis: de bureaucratie rond het beheer van de bloembakken aan de lantaarnpalen, waarin de winkeliers nu zelf hebben geïnvesteerd. ‘En dat de bankjes zijn weggehaald, voorkomt dat jongeren daarop drugs dealen of zitten te dobbelen om geld. Maar ouderen kunnen niet meer zitten.’

FIOD

Code Oranje heeft Peter Plasman op nummer 2 staan, de raadsman van De Mos sinds hij in oktober 2019 door Rijksrecherche en Fiod van zijn bed werd gelicht. Na de verkiezingszege werd De Mos een populaire Haagse wethouder, een status waarvan hij - in een eerder politiek leven PVV-Kamerlid - slechts iets meer dan een jaar kon genieten. De verdenking: corruptie, omkoping en schending van het ambtsgeheim. Tot een rechtszaak is het nog altijd niet gekomen, tot een boek van De Mos wel. In Mijn verhaal noemt hij de beschuldigingen onterecht en ingegeven door jaloerse vijanden.

De Mos voert een gesprek met horecaondernemers tijdens de campagne van Code Oranje. Beeld ANP /Remko de Waal
De Mos voert een gesprek met horecaondernemers tijdens de campagne van Code Oranje.Beeld ANP /Remko de Waal

Door zijn tv-optredens krijgt De Mos de laatste tijd vaak te horen dat zijn bril scheef op zijn neus staat. ‘Mijn ene oor zit hoger dan het andere’, grapt hij tegen de opticien. ‘Ach kom, laat mij eens kijken’, zegt ze. Nadat ze achter in de winkel is geweest, staat de bril recht. ‘Volgend jaar een nieuwe’, beveelt zij aan. ‘Dit is geen cliëntelisme hoor!’, roept De Mos gevat, doelend op een verwijt dat hem vaak treft.

Zelfstandig ondernemer en fortuynist Bas Berkhof rijdt De Mos door het hele land. Ook hij voerde eerder campagne voor Leefbaar Rotterdam. Waarom heeft hij zich niet bij oud-wethouder Joost Eerdmans en diens JA21 aangesloten? ‘Hij is later begonnen, omdat hij eerst een andere afslag heeft genomen’, antwoordt Berkhof, doelend op de geschiedenis met Forum voor Democratie en de perikelen daar.

In Rotterdam-Alexander staat De Mos bewoners te woord die strijden tegen hoogbouw in hun wijk. ‘Inspraak is een farce’, vinden ze. In Capelle hoort hij het aangrijpende verhaal van klokkenluider Willeke Ravenna over de toeslagenaffaire. ‘Luisteren en bereikbaar zijn’, is haar les aan politici. De Mos heeft veel huiswerk, mocht hij als kleine fractie in de Kamer komen. ‘Maar dan kan een partij die begint als splinter zomaar een balk worden’, belooft De Mos.

Op 17 maart kiezen we een nieuwe Tweede Kamer. Op deze pagina leest u onze lijsttrekkersinterviews, vindt u onze analyses van de partijprogramma’s en kunt u onze stemwijzer doen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden