Coalitiepartijen zijn plots meerderheid kwijt, en dus is het grote paaien begonnen

Rotterdam zoekt een uitweg uit de bestuurscrisis: een nieuwe, brede coalitie met de oppositiepartijen, of een nieuwe partner voor de huidige coalitie. Er zullen de komende tijd pittige gesprekken gevoerd moeten worden.

De Rotterdamse gemeenteraad donderdag in spoeddebat bijeen na de overstap van Leefbaar-lid Anfal naar Nida.Beeld Freek van den Bergh

'U wilt een barbecue organiseren, ontdekt dat u geen vlees meer in de vriezer heeft en dat de slager dicht is. En dan nodigt u de buren uit omdat die wél nog vlees in huis hebben hebben.'

Antoinette Laan, VVD-fractieleider in de Rotterdamse gemeenteraad, is donderdag duidelijk tijdens het spoeddebat over de bestuurscrisis op de Coolsingel. Sinds de onverwachte overstap, maandagavond, van Leefbaar-raadslid Mohammed Anfal naar de islamitisch georiënteerde oppositiepartij Nida, heeft de coalitie van Leefbaar Rotterdam, D66 en CDA geen meerderheid meer. De VVD en de andere opposiitepartijen hebben geen zin om 'bij het kruisje te tekenen' om die meerderheid weer te garanderen.

En zo lijken alle zeven oppositiepartijen erover te denken. Na 3,5 jaar willen ze dolgraag laten voelen dat zíj nu getalsmatig de baas zijn.

Binnen 48 uur eiste Anfals beslissing daarom al een politiek slachtoffer. Ronald Schneider, wethouder stedelijke ontwikkeling en integratie, wachtte een debat over de miljoenenfraude bij het voormalige poppodium Waterfront niet af - gezien de nieuwe krachtsverhoudingen was zijn lot bezegeld. Hij stapte woensdag al op.

Crisisdebat

Zijn vaste plek in de rij van het college van B en W, tussen de twee andere Leefbaar-wethouders, blijft daarom donderdag leeg. Maarten Struijvenberg schuift geen stoel op richting Joost Eerdmans.

Voor aanvang van het crisisdebat richt Leefbaar-raadslid Dries Mosch, nestor van de 45-koppige raad, stichtende woorden tot zijn collega's: 'Wijsheid heeft de wereld altijd verder gebracht dan boosheid en chagrijn.'

Voor Mosch is deze crisis extra zuur - hij was het die Mo Anfal in 2014 voor Leefbaar charterde. Zijn oproep tot kalmte is aan dovemansoren gericht. Binnen een halve minuut komt de stoom al uit de oren bij coalitie en oppositie. De verwijten vliegen over en weer.

Mohammed Anfal.Beeld anp

Hoe nu verder? Leefbaar, D66 en CDA hopen op een doorstart. Over negen maanden zijn immers alweer de volgende raadsverkiezingen. Een gedoogconstructie is een optie, of het college uitbreiden met een vierde partij. 'Wij zoeken naar een meerderheid', zegt Leefbaar-fractievoorzitter Ronald Buijt. 'We gaan kijken of we steun kunnen vinden.'

Alles mag wat Buijt betreft ter discussie worden gesteld. Ja, het armoedebeleid kan worden bijgesteld. De milieuzone voor oude diesels kan weer worden afgeschaft. Over het woon- en integratiebeleid valt te praten.

Maar zo gemakkelijk laten de oppositiepartijen zich niet paaien, want er is veel oud zeer. Te vaak werden ze weggeblazen met die ene stem verschil. 'Ik heb 3,5 jaar nauwelijks een uitgestoken hand gezien', zegt Judith Bokhove (GroenLinks). 'We werden hoogstens met een paar muntjes het bos in gestuurd. Niet alleen het beleid moet veranderen, ook de toon.'

Verlost van 'wurggreep'

Ook Nourdin El Ouali, de fractieleider van Nida, wil af van het 'hardvochtige uitsluitingsbeleid' van de afgelopen periode. 'Deze nieuwe verhoudingen in de raad zullen één persoon in het bijzonder en deze stad als geheel verlossen van een wurggreep.' Naast hem knikt de persoon in kwestie, Mo Anfal, instemmend. Hij voelde zich bij Leefbaar steeds meer de 'excuus-Marokkaan', zei hij eerder.

De SP wil dat de zeven oppositiepartijen het initiatief naar zich toetrekken - en dan kunnen CDA, D66 en desnoods Leefbaar Rotterdam zich daarbij aansluiten. 'We kunnen met negen of misschien zelfs tien partijen stabiliteit zoeken', zegt SP-fractieleider Leo de Kleijn. 'Het is eigenlijk een wonder dat dit pas na drie jaar gebeurt. Deze coalitie was een weeffout. Het is nooit goed om met 23 om 22 zetels een stad te besturen.'

Vrijdagochtend om 9 uur staat er al een afspraak van de 'O7' - zoals de zeven oppositiepartijen zich al noemen. D66 en CDA aarzelen, maar willen best ook komen praten. Iedereen praat dezer dagen immers met iedereen.

Wethouder van Rotterdam namens Leefbaar Rotterdam Joost Eerdmans zit naast een lege stoel van de opgestapte Leefbaaar-wethouder Ronald Schneider.Beeld anp

Maar wie goed luistert naar Setkin Sies van eenmansfractie ChristenUnie-SGP, hoort dat hij zich afzijdig houdt bij het koor van klachten. 'Er is best gehoor geweest voor de oppositie, behalve op een aantal terreinen. We zullen de komende dagen op inhoud alle gesprekken aangaan.'

En zo lijkt ChristenUnie-SGP de komende dagen een sleutelrol te krijgen. Dat beeld wordt versterkt door een verklaring die de fractie twee uur na het debat rondstuurt. Er zijn twee scenario's denkbaar, vat Sies samen: een nieuwe, brede coalitie met de zeven oppositiepartijen, of een akkoord met de bestaande coalitie.

'Met name op het gebied van integratie en armoedebeleid zijn de verschillen met de coalitie groot. Op deze terreinen zal een pittig gesprek gaan plaatsvinden', aldus Sies. 'We hebben wel voldoende vertrouwen in deze variant om nu een eerste gesprek aan te gaan.'

Lees meer

Deze politieke crisis kan Leefbaar Rotterdam niet gebruiken
Het Rotterdamse college van Leefbaar, D66 en CDA is zijn meerderheid kwijt. Een wethouder trad woensdagavond af. Voor Leefbaar betekent dat een dubbele dreun. De raadsverkiezingen worden een gevecht om de rechtse kiezer.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden