Coalitiepartijen: 'Geaardheid asielzoeker zorgvuldiger beoordelen'

Betere instructies van IND-ambtenaren is nodig

Asielverzoeken van lhbti'ers en bekeerde christenen moeten zorgvuldiger worden beoordeeld. Dat vereist een verbetering van de werkinstructie waarmee ambtenaren van de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) nu beoordelen of dergelijke asielaanvragen geloofwaardig zijn.

Hoorkamer van de IND met een medewerker, asielzoeker en tolk. Foto Arie Kievit

Een motie van die strekking zullen de coalitiepartijen VVD, CDA, ChristenUnie en D66 indienen tijdens het Kamerdebat over de begroting van Justitie en Veiligheid die vandaag en morgen wordt behandeld. Er is al jaren een discussie gaande over de vraag of de geaardheid van asielzoekers en de daarmee in het land van herkomst gepaard gaande risico's wel goed worden beoordeeld.

In de richtlijn, oorspronkelijk opgesteld in 2015, schetst de IND het schemergebied. 'Bij de beoordeling wordt rekening gehouden met de omstandigheid dat het voor een vreemdeling niet mogelijk is om met sluitend bewijs aannemelijk te maken dat hij lhbti is, terwijl de loutere stelling van de vreemdeling dat hij lhbti is, ook niet voldoende is. De beoordeling van de geloofwaardigheid van de seksuele gerichtheid is tussen deze twee uitersten in gericht.'

In dat schemergebied is voor de IND vooral belangrijk of de asielaanvrager geloofwaardig kan vertellen over het 'proces van bewustwording'. Dat geldt dus voor lesbische vrouwen, homoseksuele mannen, biseksuelen en transgender- en interseksepersonen. In deze 'bewustwording' ligt ook de parallel met mensen die zich vanuit een ander geloof bekeren tot het christendom.

Kamer in vluchtelingenopvang in Utrecht Foto Marcel van den Bergh / de Volkskrant

Betere instructie IND-ambtenaren

D66-Kamerlid Maarten Groothuizen, eerste indiener van de motie: 'Wij horen over deze gang van zaken terug dat asielzoekers zeggen: ik word niet geloofd en mij wordt tegengeworpen dat ik mijn bewustwording niet goed kan uitleggen. Terwijl zo'n asielzoeker uit een land komt waar de autoriteiten die bewustwording moedwillig tegenwerkten en onderdrukten.'

Samen met de andere indieners van de motie, de Kamerleden Malik Azmani (VVD), Madeleine van Toorenburg (CDA) en Joel Voordewind (ChristenUnie), vraagt Groothuizen aan staatssecretaris Mark Harbers (Vreemdelingenzaken, VVD) om verbetering van dit proces. Dat kan volgens hem door de IND-ambtenaren beter te instrueren en te voorkomen dat zij met stereotypen werken. 'Ik hoorde laatst dat een asielzoeker was gevraagd: op welke dag werd u homoseksueel? Dat kan natuurlijk niet.'

De coalitiepartijen hopen dat Harbers in samenspraak met belangenorganisaties als het COC en LGBT Asylum Support de werkinstructie onder de loep wil nemen. Het gaat jaarlijks om enkele honderden asielverzoeken, op een totaal van tienduizenden (31.600 in 2016). De rechtbank in Den Haag bepaalde eerder dit jaar dat het hebben van een partner van het gelijke geslacht voortaan ook moet worden meegenomen in de beoordeling.