Coalitie wijzigt beleid: minder asielzoekers achter de tralies

De coalitiepartijen PvdA en VVD sluiten de rijen in het vreemdelingenbeleid. Ze zijn het eens over een pakket dat moet leiden tot minder asielzoekers achter de tralies en een betere behandeling voor wie toch opgesloten wordt. Het vastzetten van gezinnen met kinderen moet zo veel mogelijk worden voorkomen. Hiermee wordt deels aan de eisen van de PvdA-achterban voldaan.

Tientallen vluchtelingen demonstreerden in Leeuwarden voor het gebouw waar de PvdA op dat moment een congres hield. Beeld anp

Bronnen in beide kampen bevestigen dat de partijen het hierover eens zijn geworden. Staatssecretaris Teeven van Veiligheid en Justitie brengt het plan naar verwachting vandaag na de ministerraad naar buiten. PvdA-leider Samsom wilde donderdagavond niet reageren, maar volgens ingewijden heeft de partijtop Teeven al zijn fiat gegeven. Samsom staat onder zware druk van zijn achterban om het asielbeleid 'humaner' te maken.

Twee regimes
Teeven wil toe naar twee regimes. Een zwaar regime voor veroordeelde criminelen en overlastgevers, die bewaarders spugen en slaan. Een lichter regime voor de rest: deze mensen krijgen meer bewegingsruimte, aantrekkelijker dagbesteding en meer bezoekmogelijkheden. De deuren van hun cellen gaan vaker open.

Het aantal cellen (nu 2.081) wordt meer dan gehalveerd. Asielzoekers kunnen nu nog snel in de gevangenis komen als ze terug moeten naar het land van herkomst. Ook alle asielzoekers die via Schiphol binnenkomen belanden achter de tralies. Dat verandert, want op Schiphol gaat voortaan het lichtere regime gelden. Gezinnen met kinderen worden zo snel mogelijk overgebracht naar vriendelijker locaties. Ook komen er betere afspraken over de medische zorg.

De aanpassingen volgen op de dood begin dit jaar van de asielzoeker Alexander Dolmatov in een vreemdelingencel, na falend medisch toezicht. Teeven, die daarop even wankelde, behield toen het vertrouwen van de PvdA mits hij zijn koers drastisch zou wijzigen.

Vervolgens liepen in het voorjaar de gemoederen in de PvdA-achterban hoog op over de afspraak uit het regeerakkoord die illegaliteit strafbaar maakt. Samsom wilde over deze afspraak niet heronderhandelen met de VVD en kon zijn leden ternauwernood in bedwang houden met de belofte dat hij dan toch ten minste de leefomstandigheden van asielzoekers zou verbeteren.

Maatschappelijk protest
Teevens plan voldoet niet aan alle eisen van de PvdA-leden. Voor asielzoekers die terug wíllen, maar buiten hun schuld niet terug kúnnen naar hun land van herkomst, verandert er volgens ingewijden niet veel. Het beleid wordt niet verruimd, al worden wel 'belemmeringen' opgeheven waardoor waarschijnlijk meer asielzoekers zich op het 'buitenschuldcriterium' kunnen beroepen. Samsoms suggestie om in plaats van met tralies te werken met borgsommen en meldplichten, neemt Teeven volgens bronnen rond het kabinet evenmin over.

Het kabinet komt met de versoepeling van het detentiebeleid ook tegemoet aan een steeds luider maatschappelijk protest. Organisaties als Amnesty International en Vluchtelingenwerk Nederland spraken eerder al van een 'sprong voorwaarts' toen Teeven zijn koerswijziging aankondigde. De organisaties protesteren er al jaren tegen dat mensen die niets hebben misdaan in Nederland in de gevangenis worden gezet. Volgens internationale mensenrechtenverdragen mag opsluiting alleen een laatste redmiddel zijn.

Vluchtelingenwerk zegt met smart te wachten op de uitwerking. Sander Terphuis, het PvdA-lid dat het verzet in het voorjaar leidde, wil pas reageren als hij de details van het nieuwe beleid kent.

Belangrijk gewicht op de weegschaal
Het vreemdelingenbeleid is voor PvdA en VVD een belangrijk gewicht op de weegschaal waarop volgende week, op Prinsjesdag, het hele kabinetsbeleid zal worden gewogen. Samsom en premier Rutte moeten elk hun achterban overtuigen dat zij in het spel van geven en nemen goede zaken hebben gedaan. De PvdA worstelt met name met de aanschaf van de JSF-gevechtsvliegtuigen, de VVD met de al uitgelekte lastenverzwaringen die bijdragen aan opnieuw 6 miljard euro aan besparingen.

Fred Teeven Beeld anp
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden