Analyse Pensioendebat

Coalitie oogt eenzaam in het pensioendebat, oppositie massief en eendrachtig. Toch heerst ook daar verdeeldheid

De modernisering van het pensioenstelsel die het kabinet desnoods zonder de vakbonden wil doorvoeren, stuit op grote bezwaren van de oppositie. Maar ook die is onderling verdeeld. 

Minister Wouter Koolmees van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (D66) tijdens het debat over pensioenonderwerpen in de Tweede Kamer. Beeld Freek van den Bergh

De emoties liepen woensdag hoog op in het debat over de toekomst van de pensioenen. Fracties betichtten elkaar en minister Wouter Koolmees van Sociale Zaken van het uiten van onwaarheden. Met name 50Plus en de linkse oppositiepartijen gingen er met gestrekt been in. 

Dat gaat dan zo. Koolmees: ‘Nu wordt het me te gortig. Ik roep meneer Van Rooijen (50Plus, red.) op zijn toon te matigen. Hij roept spookbeelden op.’ Of, weer Koolmees: ‘Alles wat de heer Van Kent (SP, red.) nu zegt, is onjuist.’  Een grote groep agenten en militairen in uniform hoort het getergd aan. Zij willen dat de AOW-leeftijd weer 66 jaar wordt en verlaten na 66 minuten demonstratief de vergadering. 

Vorige week maakte Koolmees duidelijk dat hij doorgaat met de voorbereiding van de beoogde modernisering van het pensioenstelsel, ook nadat de onderhandelingen tussen kabinet, werkgevers en vakbeweging eind vorig jaar werden afgebroken. Die modernisering zou de dreigende verlaging van miljoenen pensioenen in 2020 en 2021 kunnen voorkomen.

Persoonlijk pensioenpotje

Koolmees koerst enerzijds op afschaffing van de doorsneepremie, het systeem waardoor jongeren nu ouderen subsidiëren. Voortaan betaalt iedereen alleen premie voor zichzelf en krijgt dan een persoonlijk pensioenpotje. Het tweede deel van de modernisering gaat over een nieuw pensioencontract. Nu krijgt iedereen bij pensionering een jaarlijks bedrag toegezegd. Aan die ‘harde’ toezegging is streng toezicht gekoppeld. In een nieuw contract wordt het pensioen ‘zacht’: het wordt verlaagd als het slecht gaat met het fonds, maar sneller verhoogd als het even meezit. De toezichteisen worden minder streng. 

In de brief kondigde Koolmees aan dat hij wetgeving voorbereidt. ‘Ik kan niet op mijn handen blijven zitten. Ik wil de modernisering dichterbij brengen.’ Toch hoopt hij ook nog steeds op hervatting van de onderhandelingen. ‘Het pakket dat op tafel lag in de onderhandelingen, ligt nog op tafel. Het overleg kan zo weer beginnen.’

Met hun voornemen om het desnoods zonder de ‘polder’ te doen,  staan Koolmees en de coalitiepartijen er op het eerste gezicht alleen voor. De kritiek van de oppositiepartijen oogt massief en eendrachtig. Maar toch zijn er ook binnen de oppositie grote verschillen. PVV en 50Plus hebben eigenlijk maar één thema. ‘U moet zorgen dat de dreigende kortingen van tafel gaan’, zegt Edgar Mulder (PVV). 

Diefstal

Om dat snel te bereiken, eisen 50Plus en PVV verhoging van het rentepercentage waarmee pensioenfondsen mogen rekenen. Nu moeten zij met het lage markttarief rekenen. Diefstal door het beleid van de Europese Centrale Bank, vinden PVV en 50Plus. De andere oppositiepartijen voelen echter niets voor een andere ‘rekenrente’, omdat daardoor ook de risico’s stijgen als het tegenzit op de kapitaalmarkten. 

SP, GroenLinks en PvdA klinken ook fel, maar houden de deur voor Koolmees toch niet helemaal dicht. ‘Het gaat hier over doordrammen over D66-dogma’s’, zegt Gijs van Dijk (PvdA). Bart van Kent (SP) hekelt de kosten van de afschaffing van de doorsneepremie, die op zo’n 50 miljard euro worden geraamd. Over vele jaren uitgesmeerd te betalen, dat wel. Maar net zoals Van Dijk moet ook Van Kent toegeven dat zijn partij eigenlijk voor afschaffing van de doorsneepremie is, net zoals vakbeweging en werkgevers. 

Toch zit er wezenlijk verschil tussen SP en de PvdA. De SP ziet de brief als munitie voor actie van de vakbeweging. ‘Eerst acties, dan verkiezingen’, zegt Van Kent. Van Dijk wil eigenlijk liever vandaag dan morgen met de sociale partners en het kabinet aan tafel.

Opvallend is de milde opstelling van de SGP. Dat is voorlopig wat weinig voor Koolmees, want die ploegt voort en streeft nog steeds naar een ‘breed draagvlak’ met oppositiepartijen én ‘de polder’, vakbeweging en werkgevers. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.