reportagedebat vluchtelingen uit Moria

Coalitie maakt honderd vluchtelingen blij, maar op het Binnenhof niemand

Debat over het plan van het kabinet om honderd vluchtelingen uit het afgebrande Griekse opvangkamp Moria op te nemen. Rechts: staatssecretaris Ankie Broekers-Knol.Beeld Arie Kievit

Eens te meer bleek het immigratiebeleid donderdag de brisantste kwestie in de regeringscoalitie. En weer kwam er een moeizaam compromis, een waarvan niemand onder de indruk bleek.

‘Een cynische schijnvertoning.’ 
‘Hier worden mensenlevens tegen elkaar weggestreept.’
Een sigaar uit eigen doos.’

Hoon daalt donderdagavond vanuit de oppositiebankjes neer op de regeringspartijen. En opnieuw blijkt het kabinet-Rutte III zich precies in het midden van het politieke landschap te bevinden. Op links is niemand onder de indruk van het Lesbos-plan dat het kabinet vlak voor het debat heeft gepresenteerd: het is te weinig en te laat, wrijft de oppositie vooral CDA, D66 en ChristenUnie in. Op rechts spreekt PVV-Kamerlid Emiel van Dijk van een nieuwe poging tot massa-immigratie. ‘Nederland gaat onder aanvoering van de VVD wéér illegale immigranten ophalen. Alsof het niet genoeg was. Misdaad wordt weer beloond.’

Eerder op de dag heeft VVD-fractieleider Klaas Dijkhoff vastgesteld dat de coalitie er inmiddels bedreven in wordt; onderhandelen over asielzoekers. Al in de formatiebesprekingen was het wekenlang een hoofdpijndossier. Begin 2019 was Rutte III even dicht bij een breuk toen CDA, D66 en ChristenUnie een pardon voor 600 kinderen afdwongen. Toen duurde het dagen voordat de zwaarbevochten deal er kwam, donderdag slechts een paar uur. Maar volgens hetzelfde stramien: de VVD geeft wat toe, maar moet genoeg terug krijgen om zich de electorale concurrenten op rechts van het lijf te kunnen houden. 

In de Kamer mogen de vier meteen het resultaat verdedigen: Nederland verklaart zich bereid om een groep van 100 vluchtelingen op te vangen uit het verwoeste vluchtelingenkamp Moria op Lesbos. Het gaat om 50 alleenstaande kinderen van onder de 14 en 50 ‘kwetsbare’ anderen. De kinderen zullen door het kabinet worden uitgenodigd binnen het hervestigingsprogramma van de VN-vluchtelingenorganisatie UNHCR. Die verdeelt elk jaar ‘de kwetsbaarste ontheemde vluchtelingen’ over 34 lidstaten. Voor Nederland gaat dat om zo’n 500 vluchtelingen per jaar die buiten de reguliere asielprocedure vallen. Zij komen op uitnodiging, en volgens het regeerakkoord alleen als zij ‘zicht hebben op succesvolle integratie’. 

Petitie

De VVD hecht eraan dat dat quotum blijft staan. Naarmate er meer kinderen uit Lesbos komen, kunnen in de nabije toekomst dus minder andere kwetsbare mensen worden uitgenodigd. Ook heeft de VVD bij wijze van compromis afgedwongen dat de straffen op mensensmokkel worden verhoogd, dat het begin van de asielprocedure verder wordt versneld  iets dat kabinetten zich al vaak hebben voorgenomen – en dat het makkelijker wordt om ‘zeer zware criminele vreemdelingen’ af te wijzen en uit te zetten. 

Net als vorig jaar werd de beweging donderdag afgedwongen van buitenaf, nadat niet alleen de leden van ChristenUnie en D66 maar ook die van het CDA donderdag luidkeels bij hun partijleiders hadden aangeklopt om actie te eisen. Een reeks vluchtelingenorganisaties en Kinderombudsman Margrite Kalverboer schaarden zich bij dat kamp: ‘Nu de branden kamp Moria grotendeels hebben verwoest, is er eigenlijk geen andere keus meer.’  Een petitie met die strekking van burgerbeweging De Goede Zaak was donderdag al tienduizenden keren ondertekend. 

Koortsachtig beraad tussen de vier fractieleiders voorkomt donderdagmiddag dat de kwestie opnieuw kan uitgroeien tot een politieke crisis. Vooral D66 en ChristenUnie hebben haast: de humanitaire situatie op Lesbos vraagt immers om actie. Als de VVD niet bereid blijkt om meer dan 100 mensen op te halen, leggen zij zich daarbij neer.

In het daaropvolgende Kamerdebat biedt de stelling ‘dat we nu tenminste iets doen’ nauwelijks dekking tegen het spervuur vanaf links. ‘Dit is allemaal alleen bedoeld om het imago van de ChristenUnie, D66 en het CDA te redden’, zegt Denk-fractieleider Azarkan. ‘Per saldo zijn we niets opgeschoten. Hier is geen sprake van intrinsieke motivatie om mensen te helpen, maar alleen van de wens om de electorale schade te beperken.’  PvdA-Kamerlid Kuiken ziet vooral ‘een verdere uitkleding van de asielprocedure in plaats van barmhartigheid’. 

Geweten

GroenLinks-Kamerlid Van Ojik complimenteert de VVD met het onderhandelingsresultaat en roept de andere drie op dat te erkennen: ‘De opvang van kwetsbare mensen gaat ten koste van de opvang van andere kwetsbare mensen. Jullie hebben niets. Ja, een nog strengere asielprocedure. Wat is dat voor een deal?’ Nog tijdens het debat komen ook de teleurgestelde reacties van Vluchtelingenwerk en de UNHCR binnen. 

ChristenUnie-Kamerlid Joël Voordewind, tegen wil en dank vaak benoemd tot het worstelende geweten van de coalitie in asielkwesties, houdt de moed erin. ‘We hadden lange tijd het lef niet om die kinderen naar Nederland te halen. Nu gebeurt dat wel. Het zou prettig zijn als hier enige erkenning was voor deze stap. Ik sta niet op de banken, maar ik tel mijn zegeningen, vooral voor die kinderen.’

D66-Kamerlid Maarten Groothuizen vraagt nog maar eens begrip voor de penibele politieke situatie. ‘Ik vind het ook pijnlijk’, erkent hij over de uitruil binnen het UNHCR-programma, ‘maar het is een belangrijk politiek signaal dat we bereid zijn de Grieken te helpen. Het is een stap vooruit. Een klein stapje. Niet meer dan dat. De realiteit in dit complexe, verdeelde politieke landschap is dat je hooguit kleine stapjes kunt zetten.’

Maar dat kunnen Azarkan en Van Ojik ook eigenlijk niet weten, voegt Voordewind in arren moede toe: ‘Als u een keer deel gaat uitmaken van een kabinet, dan zult u het gaan zien.’

Merkel en Macron willen 400 alleenstaande minderjarigen uit kamp Moria opnemen
De Duitse bondskanselier Merkel en de Franse president Macron zijn overeengekomen dat ongeveer 400 minderjarige alleenstaande asielzoekers uit het afgebrande kamp Moria op Lesbos naar het Europese vasteland zullen worden gebracht. Dat berichtten het Duitse persbureau DPA en het Franse persbureau AFP op basis van regeringsbronnen in Berlijn en Parijs.

Lees ook

De overeenkomst tussen Merkel en Macron
De Duitse bondskanselier Merkel en de Franse president Macron zijn overeengekomen dat ongeveer 400 minderjarige alleenstaande asielzoekers uit het afgebrande kamp Moria op Lesbos naar het Europese vasteland zullen worden gebracht.

Het rookgordijn van de EU
In alle toonaarden verklaren de EU-lidstaten zich nu solidair met Griekenland. Dat is een rookgordijn, schrijft Raoul du Pré in het Commentaar.

Hoe de vluchtelingen van Moria bekneld raakten tussen internationale belangen
Dertienduizend vluchtelingen staan letterlijk op straat. Wat is de achtergrond van het overvolle kamp Moria?

Europese landen terughoudend met opname vluchtelingen uit Moria
 Veel landen zijn bang voor een aanzuigende werking, zeker voor economische migranten die na afwijzing van hun asielverzoek moeilijk zijn uit te zetten.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden