Coalitie: hoogste rechter moet oordelen over klimaatuitspraak

De VVD wil dat het kabinet in hoger beroep gaat tegen de uitspraak van de rechter dat Nederland de strijd tegen CO2-uitstoot moet opvoeren. Coalitiepartij PvdA is blij met de uitspraak, maar is niet tegen een hoger beroep. Beide partijen willen weten of de zaak een juridisch precedent schept.

Joost de Vries
PvdA-Kamerlid Jan Vos in de Tweede Kamer. Beeld anp
PvdA-Kamerlid Jan Vos in de Tweede Kamer.Beeld anp

In juni gaf de rechter in Den Haag klimaatactiegroep Urgenda gelijk: het kabinet moet zich houden aan de internationale klimaatdoelstellingen die het zelf onderschrijft. Een uitstootreductie van 25 tot 40 procent is daarom vereist. Het kabinet gaat dat niet redden met het huidige beleid en moet dus meer doen, stelde de rechter.

VVD-Kamerlid Remco Dijkstra pleit voor een hoger beroep. Hij kan het niet verkroppen dat een rechter op de stoel van de politiek gaat zitten. 'Het kan niet zo zijn dat een partij met vier zetels via de rechter beleid gaat afdwingen', zegt hij. Ja, hij doelt op GroenLinks, dat volgens hem dezelfde agenda heeft als Urgenda.

Er zijn wel meer internationale afspraken die het kabinet om politieke afwegingen niet geheel nakomt, zegt Dijkstra. Zo is in NAVO-verband afgesproken om 2 procent van het binnenlands product te spenderen aan defensie, iets wat Nederland nalaat. Volgens de VVD'er moet de rechter zich daarin niet mengen. Hij wil daarom dat de Hoge Raad het vonnis van de rechtbank in Den Haag nog eens tegen het licht houdt.

VVD-Kamerlid Remco Dijkstra. Beeld ANP
VVD-Kamerlid Remco Dijkstra.Beeld ANP

'Beroep is te billijken'

PvdA'er Vos vindt een beroep 'te billijken om redenen van jurisprudentie en rechtszekerheid.' Hoewel de rechter volgens hem niet zijn boekje te buiten is gegaan. 'In Nederland hebben we geen absolute scheiding van de macht, maar een spreiding van de macht. Het kabinet is bijvoorbeeld niet alleen uitvoerend, maar ook wetgevend.' Maar een hoger beroep kan duidelijk maken wat de uitspraak betekent voor toekomstige vergelijkbare zaken van burgers tegen de overheid. Ook Vos vindt dat 'interessant'.

Het kabinet heeft de optie om te verzoeken tot opschorting van de uitspraak in afwachting van het beroep. Daar is hij tegen: 'Dan kom ik in het verweer. Het kabinet moet de uitspraak nu onverkort uitvoeren.'

Coalitie verdeeld over klimaatdoel

Door de zaak blijkt tegelijkertijd hoe verdeeld de coalitie is over het klimaatbeleid. De PvdA omarmt de uitspraak, de VVD verzet zich er tegen. 'Het is goed dat de rechter ziet hoe groot de uitdaging van klimaatverandering is', zegt PvdA'er Vos. 'Het kabinet moet de uitspraak naleven.' VVD'er Dijkstra noemt Vos een 'rupsje-nooit-genoeg' en zal hem 'herinneren aan de afspraken' die de coalitiepartijen met elkaar hebben. Hij wil juist niet 'op stel en sprong' rigoureus ingrijpen.

Volgens de VVD'er doorkruist de rechter met zijn oordeel de ambitieuze ambitie van het kabinet van 40 procent uitstootreductie in 2030. Een evaluatie van het energieakkoord staat gepland voor volgend jaar. Eerder hoeft Vos niet bij hem aan te komen.

Urgenda voert campagne tegen beroep

Urgenda voert onderwijl campagne tegen een hoger beroep. De hashtag #ganietinberoep doet het goed op Twitter. 'We hebben haast. Ga niet in beroep, maar aan de slag!', zegt een woorvoerder. De actiegroep pleit voor een 'chiquere' optie: 'cassatie in het belang der wet'. Een dergelijke procedure vecht niet de uitspraak aan, maar geeft wel uitsluitsel over 'principiële rechtsvragen'.

Toch ziet Urgenda een eventueel beroep 'vol vertrouwen' tegemoet. Een hogere rechter zou zelfs een nog strenger klimaatbeleid kunnen eisen: 'En dan voor meer dan 25 procent deze keer.' Het kabinet heeft tot 24 september de tijd om in beroep te gaan. Vos wacht dat niet af. Samen met GroenLinks organiseert hij volgende week een hoorzitting in de Tweede Kamer met experts op het gebied van klimaatverandering.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden