Nieuws Syriëgangers

Coalitie diep verdeeld over IS-strijders: ‘Het kabinet moet kunnen handelen. De tijd tikt’

De ontwikkelingen op het Syrische slagveld leiden tot nieuwe tweespalt in het kabinet. Het gaat niet alleen om  de vraag wat te doen met Nederlandse uitreizigers, maar ook om de acute dreiging van grote aantallen IS-strijders die mogelijk vrijkomen uit Koerdische gevangenschap.

Syrische strijders die gesteund worden door het Turkse leger tijdens een gevecht in de stad Ras al-Ain in het noordoosten van Syrië. Beeld AFP

Voor D66 komt opnieuw de optie van het in Nederland berechten van IS-strijders om de hoek kijken, maar voor VVD en CDA blijft die optie taboe. ‘De chaos in Syrië sterkt het gevoel dat je heel zorgvuldig moet zijn met wie je hier binnenhaalt en dat je niet je nationale veiligheid te grabbel gooit, zoals enkele collega’s dit weekend deden’, zegt Dilan Yesilgöz (VVD).

Ze verwijst daarmee naar Sjoerd Sjoerdsma (D66) die in het tv-programma Buitenhof sprak van een ‘kantelpunt’ en zei dat minister van Buitenlandse Zaken Stef Blok voor een keuze staat. Verwijzend naar het Al Hol-kamp in Koerdisch Syrië, waar tienduizenden mensen verblijven, zei hij: ‘Gaat Blok deze mensen laten ontsnappen of moet hij gaan voor berechting ook in Nederland?’

Volgens Yesilgöz is het ‘zorgwekkend en frustrerend’ om te zien wat er in Noord-Syrië gebeurt, maar blijft het VVD-standpunt ongewijzigd: ze moeten lokaal berecht worden. Daar is het bewijsmateriaal, daar zijn de slachtoffers van de door IS gepleegde misdaden. ‘Het is heel erg naïef om te zeggen: het is zo’n chaos daar, laten we ze maar terughalen.’ Ook het CDA houdt ‘onverkort’ vast aan de lijn van het kabinet. 

Sjoerdsma herinnert eraan dat Nederland deze zomer een Amerikaans aanbod om te helpen bij het repatriëren van uitreizigers nog afwees. Nu is de situatie ‘fundamenteel veranderd’ en zijn er ‘grote risico's’ dat IS-strijders ‘onder de radar’ hierheen komen. Dan is gecontroleerde terugkeer en berechting hier de veiligere keuze, meent D66. ‘Als de mogelijkheid zich voordoet, moet het kabinet kunnen handelen. De tijd tikt.’ 

Aanvaardbare berechting

Nederland voert samen met zes andere Europese landen gesprekken met Iraakse autoriteiten over de mogelijkheid een voor de Europeanen aanvaardbare berechting (geen doodstraf, wel hoor en wederhoor) van IS-strijders in Irak te organiseren. De gesprekken bevinden zich in een ‘verkennend stadium’ liet het ministerie begin deze maand weten.

Wat coalitiepartners D66 en ChristenUnie betreft kan het kabinet dus niet simpelweg aan zijn oude standpunt vasthouden nu de situatie in Noord-Syrië radicaal verandert en de controle over IS-gevangenen uit zicht dreigt te raken. Joël Voordewind (ChristenUnie) wil dat de regering ‘snel met concrete voorstellen komt hoe te voorkomen dat Nederlandse uitreizigers weer actief betrokken raken bij de strijd van IS of ongecontroleerd naar Nederland afreizen en hier een groot gevaar vormen’. Wat Gert-Jan Segers betreft is terughalen een van de opties. 

Premier Rutte noemt het terughalen van Syriëgangers onmogelijk en ook wat betreft minister Grapperhaus (Justitie) is er niets veranderd. Nederland kan geen afspraken maken met partijen waar we geen diplomatieke banden mee hebben, zegt hij, en dat geldt ook voor de Syrische regering.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden