Coach die het hele voetbal op hoger plan tilde

De vorige en volgende club van Pep Guardiola, Barcelona en Bayern, ontmoeten elkaar vanavond in de Champions League. De Catalaanse succestrainer is alom geliefd.

Het voorwoord van de biografie Pep Guardiola - Een andere manier van winnen is van Louis van Gaal. Hij slaagt er in het onderwerp op zichzelf te betrekken, iets wat hij wel vaker doet. Als bijvoorbeeld Bayern München succesvol is, zal Van Gaal niet nalaten te verklaren dat hij het fundament hiervoor heeft gelegd - wat misschien waar is, maar misschien ook niet.


Guardiola is de man die van Barcelona de beste voetbalploeg uit de geschiedenis maakte. Van Gaal wijst er op dat hij Guardiola in 1997 tot aanvoerder van Barcelona benoemde. Het was een onverwachte keuze. Josep 'Pep' Guardiola was pas 26. Traditiegetrouw was de oudste speler de aanvoerder. 'Ik zei dat ik in hem mijn verlengstuk op het veld zag: een natuurlijke leider. En dat hij het ook zou moeten willen, voor zijn eigen ontwikkeling. Uiteindelijk zei Pep ja.'


De boodschap is duidelijk: Van Gaal nam destijds een voorschot op de toekomst. Hij zegt niet dat hij de man is die de bloeiperiode van Barcelona in het tijdperk 2008-2012 in gang heeft gezet, maar veel scheelt het niet.


Hij kan het weer niet laten, is de eerste gedachte, maar het beeld kantelt als biograaf Guillem Balague (AS, Daily Telegraph, Sky Sports) zijn invloed op Guardiola analyseert. 'Van Gaals erfenis bij Barcelona is misschien wel een van de slechtst begrepen elementen uit de geschiedenis van de club.'


Anders dan in Spanje (en Nederland) wordt gedacht, is die erfenis rijk en royaal. Balague roept in herinnering dat Van Gaal altijd is geportretteerd als een koude, meedogenloze man die niet begreep wat FC Barcelona als club en nationaal instituut vertegenwoordigde.


'De werkelijkheid is echter totaal anders. De blauwdruk voor de speltradities van de club werd natuurlijk opgesteld door Johan Cruijff, maar het was Van Gaal die de eer toekomt voor het bouwen op die fundamenten.'


Het is niet alles. 'Van Gaal ontwikkelde de methoden en systemen waarop veel van het huidige succes van Barcelona terug te voeren is.'


Zo horen we het eens van een ander. Het weergaloze spel van Barcelona - de triomf van de techniek, de sportiviteit en de wervelende aanvallende speelstijl - is voor een belangrijk deel het werk van onze eigen Louis van Gaal.


In het boek van Balague zegt Guardiola het fijntjes: 'Ik weet niet of hij de beste trainer van de wereld is, zoals hij steeds beweert, maar hij is zeker een van de beste.' De hand van Van Gaal voelde Guardiola ook eerder al. Hij liet zich 'hypnotiseren' door het spel van Ajax halverwege de jaren negentig.


Johan Cruijff

Zoals wel vaker moet Van Gaal één man voor laten gaan. Guardiola's visie is doordrenkt met het gedachtengoed van Johan Cruijff. Begin jaren negentig was Guardiola de strateeg in het door Cruijff geleide Dream Team, de nummer vier die het aanvalssein gaf. Ze werkten zes jaar samen.


Cruijff was, en is, de grote inspirator van Guardiola. 'Wij zijn zo'n beetje de discipelen van het wezenlijke dat Cruijff hier heeft gebracht', is het overtuigende eerbewijs in de biografie. Cruijff en Van Gaal en toch ook Rijkaard die Guardiola voorging als trainer van Barcelona: Nederland ligt in Camp Nou om de hoek.


Niet voor niets wordt Guardiola door de Argentijn Jorge Valdano 'de Catalaanse zoon van de Nederlandse voetbalschool' genoemd. Cruijff wordt door Guardiola geëerd als de man die de 'plattelandsmentaliteit' uit Barcelona verdreef.


Alle opvattingen keren terug in een opmerking die Cruijff als trainer meerdere malen maakte: 'Voetbal wordt gespeeld voor mensen.' Vol bewondering schrijft Balague: 'Als voetbal een religie is, vereren ze beiden hetzelfde heiligdom.'


Het is onmogelijk geen sympathie en bewondering te hebben voor Guardiola. Hij zorgde dat er altijd een fles wijn klaarstond zodat hij na de wedstrijd met de trainer van de tegenpartij een glas kon drinken. Het geld van een persoonlijke sponsorovereenkomst met een bank verdeelde hij onder de leden van de technische staf.


Een dag voor een wedstrijd reisde hij met de selectie naar de begrafenis van de vader van de keeperstrainer, 360 kilometer van Barcelona. Hij is de man die vrijwel dagelijks zijn kinderen naar school brengt en zich in stadions onberispelijk gedraagt, een intellectueel die de ziel van het spel tracht te doorgronden en grossiert in rake filosofische uitspraken.


Hij is ook de man ook die hartverscheurend huilde toen Barcelona in 2009 de zesde prijs van het seizoen won, de Wereldbeker. Het was nota bene zijn eerste seizoen als trainer van Barcelona.


Nadat in Abu Dhabi de Zuid-Amerikaanse kampioen Estudiantes was verslagen, liet Guardiola T-shirts drukken voor de spelers. 'Tot guanyat. Tot per guanyar', was het opschrift. 'Alles gewonnen. Nog alles te winnen.' Niet veel trainers zijn in staat hun strijdplan zo te formuleren.


Onfeilbaar is hij niet, gelukkig, de Catalaanse metselaarszoon. Zijn bezetenheid is legendarisch en grenst aan een obsessie. Een 'enfermo de fútbol', wordt hij door een Barcelona-speler genoemd, een voetbalfreak.


Een vriend, filmregisseur David Trueba, zegt: 'Als hij ziet dat spelers ongeïnteresseerd, apathisch of weifelend zijn, zelfs na een onbelangrijke training, wordt hij verdrietig en zou hij het liefst alles in de steek laten.'


Guardiola is ook de man die hard botste met Zlatan Ibrahimovic. Hun verhouding werd een ravage, terwijl de Zweed op zijn voorspraak was aangetrokken. Meerdere malen zocht de trainer in het hoog oplopende conflict steun van de spelersgroep. Het was een zwaktebod dat in een ander boek, de biografie van Ibrahimovic, ruim aandacht kreeg.


Maar Guardiola is in de eerste plaats de trainer die in het voetbal een nieuwe, sensationele norm stelde en in vier jaar zestien prijzen won, waaronder drie landstitels en twee Champions Leaguebekers.


'Hij slaagde, waar ik dat niet deed', schrijft Van Gaal met onverwacht veel zelfkritiek. Guardiola deed meer dan slagen: hij bedacht en ontwikkelde een andere, betere manier om voetbalwedstrijden winnen.


Pep Guardiola - Een andere manier van winnen, Guillem Balague, Tirion Sport, euro 19,95, ISBN 9789043915724.


MESSI LIJKT FIT GENOEG

Barcelona heeft Messi opgenomen in de selectie voor de halve finale tegen Bayern München. De Argentijn kampte de afgelopen weken met lichte hamstringklachten, maar hij lijkt fit genoeg om te spelen. Barça heeft met name problemen in de verdediging: Puyol en Mascherano zijn geblesseerd, Adriano is geschorst. Bayern mist Mandzukic, Kroos en Badstuber.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden