Nieuws

COA stopt per direct met delen persoonsgegevens asielzoekers met politie

Het Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA) stelt een extern onderzoek in naar zijn eigen werkwijze. De opvangorganisatie deelt privacygevoelige persoonsgegevens van asielzoekers met opsporingsinstanties. Het – niet toegestane – verzamelen en delen van gegevens zoals etniciteit en geloof wordt per direct opgeschort.

Een tijdelijke opvang voor asielzoekers in Veenhuizen.Beeld Harry Cock/de Volkskrant

‘We kunnen het ons niet permitteren dat er discussie blijft bestaan over wat wel en niet gedeeld mag worden. Dat is niet goed voor onze bewoners, ketenpartners en medewerkers’, zegt bestuursvoorzitter Milo Schoenmaker.

Deze week meldden NRC en de Volkskrant dat het COA al zeven jaar privacygevoelige gegevens van asielzoekers deelt en daarbij de privacywet, die dit verbiedt, omzeilt. Het gaat om de gegevens van honderdduizenden asielzoekers in de afgelopen zeven jaar. Zij moeten kort na hun aankomst een formulier tekenen waarin zij toestemming verlenen voor het delen van die persoonlijke gegevens. Op dat moment krijgen zij nog geen rechtsbijstand. Het formulier belandt in hun COA-dossier en blijft daardoor verborgen op het moment dat ze wel een advocaat hebben – een advocaat ontvangt alleen het dossier van de IND (Immigratie- en Naturalisatie Dienst), en niet dat van het COA.

Het COA levert de persoonsgegevens van asielzoekers sinds 20 december 2013 op verzoek van de politie. Zij doet dit omdat ‘ook het COA wil dat er hard wordt opgetreden tegen misbruik van het asielsysteem door overlastgevers en mensenhandelaars’, meldt de opvangorganisatie.

De AVG, de Algemene Verordening Gegevensbescherming, verbiedt het verzamelen en delen van privacygevoelige gegevens, tenzij daarvoor zwaarwegende redenen zijn. Die redenen staan niet in de overeenkomst tussen het COA en de politiek en ook niet op het formulier dat een asielzoeker voor toestemming moet ondertekenen.

Juristen noemen de handelwijze van het COA ‘dubieus’ omdat een asielzoeker, die op het punt staat een verblijfsvergunningstraject in te gaan, geheel vrij is die toestemming te weigeren. 

Consequenties

Een COA-woordvoerder zegt desgevraagd dat weigering van het invullen van het toestemmingsformulier geen negatieve consequenties heeft. De vraag of dit ook expliciet zo naar de asielzoeker wordt gecommuniceerd, blijft onbeantwoord. Uit een werkinstructie voor COA-medewerkers blijkt dit niet. Daarin staat uitsluitend dat weigering van het tekenen van het toestemmingsformulier betekent dat ‘bij vertrek of uitzetting geen rekening kan worden gehouden met zijn medische omstandigheden', en bij plaatsing dan geen rekening wordt gehouden met ‘ras of etnische afkomst en religieuze of levensbeschouwelijke overtuigingen'. 

Ook staat in de werkinstructie: ‘Wijs de bewoner nogmaals op het feit dat het COA deze gegevens alleen mag verstrekken aan de ketenpartners met het doel om de gezondheid en veiligheid van hemzelf en de betrokken medewerkers zoveel mogelijk te borgen.’ Waarom het COA dan persoonsgegevens van niet-verdachte asielzoekers deelt met opsporingsdiensten, wordt niet duidelijk, en ook niet expliciet gecommuniceerd. Het staat haaks op de mededeling dat het COA wil dat ‘hard wordt opgetreden tegen misbruikers van het asielsysteem'.

Eerder werd bekend dat ook de Autoriteit Persoonsgegevens de kwestie gaat onderzoeken.

LEES OOK:

COA deelt omstreden gegevens van asielzoekers al zeven jaar

Het Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA) blijkt al sinds 2013 privacygevoelige persoonsgegevens van asielzoekers, zoals geloofsovertuiging en etniciteit, door te spelen aan opsporingsdiensten. Daarbij wordt de privacywet, die dit verbiedt, omzeild.

COA deelt gevoelige gegevens van asielzoekers, zoals religie, met de politie

Het Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA) speelt privacygevoelige persoonsgegevens van asielzoekers door naar de politie, zoals godsdienst en etniciteit. De Vereniging van Asieladvocaten is hier ‘heel boos’ over en de Autoriteit Persoonsgegevens gaat uitzoeken of het COA de wet overtreedt.  

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden