NieuwsPersoonsgegevens

COA deelt gevoelige gegevens van asielzoekers, zoals religie, met de politie

Het Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA) speelt privacygevoelige persoonsgegevens van asielzoekers door naar de politie, zoals godsdienst en etniciteit. De Vereniging van Asieladvocaten is hier ‘heel boos’ over en de Autoriteit Persoonsgegevens gaat uitzoeken of het COA de wet overtreedt.  

Het asielzoekerscentrum in Gilze. De COA draagt informatie over asielzoekers over aan de politie, de Autoriteit Persoonsgegevens vraagt na of dat volgens de regels gaat.Beeld ANP

Maandag meldde dagblad NRC dat het COA en politie onderling afspraken hebben gemaakt over het delen van persoonsgegevens. Uit die ‘gegevensleveringsovereenkomst’ blijkt inderdaad dat het COA vrijwel alles over asielzoekers aan de politie verstrekt: nationaliteit, etniciteit, godsdienst, geslacht, leeftijd, land van herkomst – in totaal zo’n twintig persoonlijke gegevens die worden geregistreerd.

Daarmee krijgt de politie privacygevoelige gegevens van duizenden asielzoekers, die worden gebruikt bij onderzoeken naar fraude met verblijfsvergunningen, mensenhandel en terrorisme. 

COA-woordvoerder Werner van Bastelaar stelt dat NRC dit foutief heeft bericht. Volgens hem hebben ‘een heleboel juristen hier’ de gegevensleveringsovereenkomst getoetst aan de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG), en is die overeenkomst ‘volstrekt AVG-proof’.

Dat blijkt echter niet te kloppen. De AVG schrijft voor dat zeer privacygevoelige gegevens zoals etniciteit en godsdienst alleen met zwaarwegende redenen mogen worden verzameld en uitgewisseld. Maar in die overeenkomst tussen COA en de politie, die aanvankelijk ‘niet openbaar’ werd genoemd, staat geen enkele reden voor het verzamelen en delen van die gegevens genoemd. 

In tweede instantie laat de COA-woordvoerder weten dat de juridische grondslag voor het uitwisselen van de gegevens niet ligt in de overeenkomst zelf, maar dat ‘asielzoekers direct bij binnenkomst wordt gevraagd of ze toestemming verlenen voor het delen van die gegevens’ met de politie. De woordvoerder zegt niet te weten hoe dit precies in zijn werk gaat. ‘Ga er maar van uit dat dit zodanig is geregeld dat de asielzoeker weet waar het over gaat.’ 

‘Ik heb dit nagezocht in dossiers, nagevraagd bij andere asieladvocaten en bij asielzoekers die recentelijk zijn binnengekomen zelf, maar niemand heeft hier ooit van gehoord’, zegt voorzitter Wil Eikelboom van de Vereniging Asieladvocaten (VAJN). ‘Als er al iets aan toestemming is getekend, is dat niet gebeurd zoals het hoort, namelijk schriftelijk. Kennelijk wordt hier onrechtmatig met persoonsgegevens omgesprongen. Wij zijn daar heel boos over.’

De hoogleraren Conny Rijken (Migratierecht) en Bart Custers (Recht en Data Science)  noemen deze aanpak in NRC  ‘stigmatiserend': ‘Door zonder directe aanleiding de persoonsgegevens van duizenden asielzoekers te delen ontstaat het beeld dat er iets mis is met die groep.’ Custers vreest dat de data-uitwisseling leidt tot tunnelvisie en vooringenomenheid bij de politie: ‘Het onschuldbeginsel wordt overboord gegooid.’

De bewuste informatie verstrekt het COA aan het Nationaal Vreemdelingen Informatie Knooppunt (NVIK). Dat is een onderdeel van de Landelijke Eenheid van de politie die is opgericht om criminele trends onder asielzoekers te analyseren, zoals mensenhandel, fraude over een verblijfsvergunning of terrorisme. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden