CO2-uitstoot Nederland daalde terwijl economie groeide

Ondanks de opkrabbelende economie is de CO2-uitstoot in Nederland vorig jaar afgenomen. Dit is opvallend, omdat economische voorspoed historisch gezien hand in hand gaat met stijgende CO2-uitstoot. Ook wereldwijd is de koppeling tussen het bruto binnenlands product en het broeikasgas CO2 steeds minder vanzelfsprekend.

Lichtprojectie van Greenpeace op de E.on energiecentrale op de Maasvlakte. Beeld Greenpeace/Bas Beentjes

Deze zogeheten 'CO2-intensiteit' geeft over de jaren een beeld in hoeverre een land in staat is over te stappen van een economie die drijft op fossiele brandstoffen, naar een efficiëntere economie die zwaarder leunt op duurzame energiebronnen. Uit de Low Carbon Economy Index 2015 van adviesbureau PwC blijkt dat in Nederland de CO2-intensiteit in 2014 afnam met 7,8 procent.

Een warme winter was een belangrijke reden voor de forse daling, waardoor de energieconsumptie van huishoudens en kantoren met 6 procent afnam. Als daar rekening mee wordt gehouden, blijft het positieve cijfer nog steeds overeind, zegt PwC-onderzoeker Hans Schoolderman. 'Grofweg komt de daling dan uit op een kleine 5 procent', zegt hij. 'Het is de eerste daling voor Nederland sinds wij zeven jaar geleden met de meting begonnen.'

De ingebruikname van drie nieuwe kolencentrales in 2015 doet de positieve CO2-intensiteit van vorig jaar zeer waarschijnlijk teniet, blijkt uit de jongste CBS-cijfers over CO2-uitstoot. Het groeiende kolenaanbod uit Nederland wordt deels afgenomen door buurlanden, maar de uitstoot ervan komt op de Nederlandse CO2-balans. Schoolderman: 'Het sluiten van alle kolencentrales, ook de drie nieuwe, is voor Nederland onvermijdelijk om de CO2-intensiteit ook in de toekomst te laten dalen'. Dit is ook de mening van milieuorganisatie Greenpeace. 'Om voortvarend met CO2-reductie aan de slag te gaan moeten alle kolencentrales voor 2020 dicht', laat een woordvoerder weten.

CO2-intensiteit daalt wereldwijd

Wereldwijd daalde de CO2-intensiteit in 2014 met 2,7 procent. Niet eerder in de afgelopen zeven jaar was de afname zo sterk. Toch is het niet genoeg. Een daling van minstens 6,3 procent per jaar is volgens PwC nodig om te voorkomen dat de aarde nog deze eeuw opwarmt met 2 graden celsius ten opzichte van de pre-industriële tijd. Op dit moment wordt in Parijs onderhandeld tussen 195 landen om tot oplossingen te komen die ervoor zorgen dat die 'kritische' grens niet wordt overschreden. Maar zelfs als de vooraf ingediende plannen door alle landen worden nageleefd, daalt de CO2-intenstiteit slechts met 3 procent per jaar.

Naast een afname in de vraag naar olie en gas komt de mondiale daling in 2014 vooral op het conto van de grootste vervuiler: China. Daar daalde de CO2-intensiteit daalde met 6 procent. Het land wil de aanhoudende luchtvervuiling een halt toeroepen en vanwege een teruglopende economie zijn er minder kolen verstookt. Het Verenigd Koninkrijk deed dat ook en scoorde met -10,9 procent het beste van de EU.

Ook hier speelde de warme winter een belangrijke rol. Andere grote Europese economieën, zoals Duitsland, Frankrijk en Italië, scoren wat betref CO2-intensiteit beter dan het EU-gemiddelde (-6,7 procent) en geven het goede voorbeeld om onder de 2 graden temperatuurstijging te blijven. Niet eerder daalde de CO2-uitstoot in de EU zo hard als in 2014, meldde het Planbureau voor de Leefomgeving vorige maand al.

Niet alleen in de EU is een positieve CO2-trend zichtbaar. Voorzichtig concluderen wetenschappers van de Stanford University dat de CO2-uitstoot sinds drie jaar wereldwijd een plafond heeft bereikt. Maandag schreven zij in Nature Climate Change dat modellen de uitstoot van het broeikasgas CO2 in 2015 zelfs voor het eerst in vele jaren daalt, met minus 0,6 procent. In de recente geschiedenis, zo memoreren zij, daalde de CO2-uitstoot wereldwijd alleen bij zeer aangrijpende economische gebeurtenissen, zoals na de val van de Sovjet-Unie in 1990, de Aziatische crisis eind jaren negentig en de recente financiële crisis. Ook zij noemen de relatief lage CO2-uitstoot van de laatste drie jaar opmerkelijk, omdat die in schril contrast staat met de gemiddeld hogere economische groei in diezelfde jaren.

Zet daling CO2-intensiteit door?

Het is afwachten of de langzame loskoppeling van het bruto binnenlands product en CO2-uitstoot wereldwijd doorzet. Volgens het Planbureau van de Leefomgeving is het voor China zeer 'waarschijnlijk dat de zeer hoge jaarlijkse mondiale emissiegroei van de jaren 2003-2011 de komende jaren niet meer te zien zullen zijn'. Behalve minder kolen in de energiemix, is ook de energie-intensieve industrie afgenomen. De onderzoekers van Stanford University denken dat de afname in kolen in China zou kunnen doorzetten, gezien de snelle groei van duurzame energiebronnen.

De cijfers uit de VS, het land met de grootste economie en de hoogste CO2-uitstoot per hoofd van de bevolking, zijn redelijk positief. Ondanks een koude winter is de CO2-intensiteit met 1,6 procent gedaald. In opkomende economieën als India, Brazilië en Zuid-Afrika, maar ook in olierijk Saoedi-Arabië, is die daling er nog niet.

Chinese kolencentrale nabij Datong in de noorderlijke Shanxi provincie. Beeld afp
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.