Clubs zelf gaan ook niet vrijuit bij voetbalgeweld

Agressieve spelers worden onvoldoende door hun eigen club ter verantwoording geroepen.

De dood van de Almeerse grensrechter heeft de discussie weer laten oplaaien: wie hebben er zo'n klimaat op en rond het voetbalveld gecreëerd dat dit soort excessen kan voorkomen? In de eerste plaats zijn er natuurlijk de spelers die zich te buiten gaan: vaak jongens van een jaar of zestien die zich willen bewijzen, niet tegen hun verlies kunnen en ongelooflijk snel zijn aangebrand. Ook volwassen vaders met een gezin, die een eerzaam beroep uitoefenen, lijken soms alle controle over hun emoties kwijt te zijn zodra een scheidsrechter het waagt om te fluiten omdat hij van mening is dat ze een overtreding hebben begaan.


De toeschouwers - en bij jeugdwedstrijden de ouders - worden ook vaak aangewezen als het bron alle kwaad. In mijn langjarige ervaring als jeugdtrainer en vooral als clubscheidsrechter ben ik echter niet veel ouders tegengekomen die zich misdragen langs de lijn. Dat wil niet zeggen dat ze daarmee geen rol vervullen bij het ontstaan en het tolereren van geweld op het veld. Ouders en met name de vaders van agressieve voetbalzoontjes (want het is vooral een mannenkwestie) zouden zich meer verantwoordelijk moeten voelen voor het gedrag van hun kind. Ouders kunnen zelf ook een rode kaart geven.


De KNVB wordt ook vaak als schuldige aangewezen. De voetbalbond zou te laks zijn en niet voldoende straffen. Dat mag waar zijn, maar er speelt ook nog iets anders. Scheidsrechters die een straf uitdelen en met name een speler van het veld sturen, worden geconfronteerd met een enorme papieren rompslomp. En als die scheidsrechter een of ander formulier niet goed heeft ingevuld, krijgt hij van de KNVB een brief thuisgestuurd waarin op bestraffende toon om ontbrekende gegevens wordt gevraagd.


Als alles is ingevuld, hoort die scheidsrechter trouwens nooit meer iets van de KNVB. Is de speler die hij uit het veld heeft gestuurd vanwege natrappen of belediging nu geschorst of niet? Kennelijk te veel moeite voor de KNVB om dat te laten weten. Wat is het resultaat van dit alles? Veel ernstige overtredingen worden niet meer gerapporteerd. Dat is al zo'n gewoonte geworden - zeker bij de lagere elftallen die door zogeheten clubscheidsrechters worden gefloten - dat spelers en leiders vreemd opkijken, nee, ernstig verontwaardigd zijn als een scheidsrechter wel officieel melding wil doen van wangedrag.


Ten slotte de clubs als belangrijke factor bij het ontstaan van geweld op het voetbalveld. In vrijwel elk elftal zitten wel twee of drie heethoofden, jongens of mannen (geweld bij het meisjes- of vrouwenvoetbal komt zelden voor) die ook intern gestraft zouden kunnen worden, of liever nog zouden moeten worden begeleid. Maar als ze tot de betere spelers van een team behoren, kijkt de club wel uit. Winst, liefst een kampioenschap aan het eind van de competitie, dat gaat boven alles. Ach, die ene agressieve speler die al gauw een rood waas voor de ogen krijgt, die nemen we dan voor lief. Ieder team heeft recht op zijn eigen Van Bommeltje.


Wanneer het gaat om de clubs, speelt 'de leiding' een belangrijke en vaak kwalijke rol, zeker bij jeugdelftallen. En dat is een rol waar volgens mij tot nu toe nauwelijks aandacht is besteed. Als clubscheidsrechter (bij Swift in Amsterdam) word ik vaak geconfronteerd met woedende, zo niet hysterische reacties van de elftalleiding. In principe lijkt zo'n leider het oneens met elke beslissing van de scheidsrechter in het nadeel van zijn team.


Langs de lijn wordt geroepen en theater gemaakt om maar goed duidelijk te maken dat de scheidsrechter er voortdurend naast zit. En dat soort gedrag werkt natuurlijk aanstekelijk. Leiders proberen meestal het foute gedrag van hun spelers niet te dempen (bijvoorbeeld door ze uit het veld te halen of een volgende wedstrijd niet op te stellen), maar ze wakkeren het juist aan. Kortom, bij alle terechte verdriet en boosheid om de dood van de Almeerse grensrechter, mogen de clubs ook wel eens de hand in eigen boezem steken.


René Appel is schrijver en clubscheidsrechter.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden