Clintons machtswoord

WASHINGTON heeft gesproken. Drie nieuwe leden, Polen, Hongarije en Tsjechië, zullen in juli worden uitgenodigd te komen onderhandelen over toetreding tot het Atlantisch bondgenootschap....

Andere aspirant-leden moeten geduld hebben tot een volgende uitbreidingsronde. Vooral Roemenië en Slovenië, die steun van een reeks Europese NAVO-landen wisten te krijgen, tonen zich teleurgesteld. Voor de Baltische republieken, Bulgarije en Slowakije kwam het bericht uit Washington minder hard aan, omdat ze al beseften in deze ronde kansloos te zijn.

Wat aan de Amerikaanse aanpak valt te prijzen, is de consistentie. Veel beslister dan de Europese partners hebben de VS zich sterk gemaakt voor het principe van de NAVO-uitbreiding; ze hebben daarmee tevens steeds een bescheiden begin willen maken om Rusland niet nodeloos te verontrusten.

Landen als Frankrijk, Duitsland en Italië hebben aanvankelijk sterker geaarzeld over de uitbreiding, uit vrees voor de Russische reactie. Maar nu de Russen min of meer zijn tevreden gesteld door het samenwerkingsverdrag met de NAVO, willen juist de Europese partners de uitbreiding forser beginnen. Daarbij speelt de Noord-Zuid tegenstelling in Europa een rol; Roemenië en Slovenië zijn 'zuidelijke' landen.

Voor beider toetreding valt in principe iets te zeggen. Slovenië is een stabiele, kleine democratie met een strategisch interessante ligging. Het potentieel rijke Roemenië spant zich sinds de recente verkiezingsnederlaag van de neo-communisten op alle fronten in voor toenadering tot West-Europa. Hoopgevend is de bereidheid van de nieuwe Roemeense regering om het Hongaarse minderhedenprobleem constructief tegemoet te treden.

De Amerikaanse bezwaren worden deels ingegeven door overwegingen van binnenlands politieke aard. Wordt toetreding van vijf landen niet te duur? Zal de Senaat dan niet gaan dwarsliggen? Maar er zit iets waars in het Amerikaanse argument dat een bescheiden uitbreiding nu de deur naar een volgende ronde open houdt en voorkomt dat een beperkte groep achterblijvers in een permanente tweederangspositie komt te verkeren.

Kritiek is op zijn plaats op de door Washington gevolgde procedure. Formeel is de NAVO een alliantie van gelijkwaardige leden die consensus moeten bereiken over wie ze willen inviteren. Het is nogal tactloos van Washington om voor de muziek uit te lopen en nu al een machtswoord te spreken. Dat leidt in Europa - zeker in Frankrijk en Duitsland - tot irritatie over Amerikaanse arrogantie en komt de toch al broos geworden euro-atlantische samenwerking niet ten goede.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden