Clinton vergeet knock-out uit te delen aan beheerste Trump

Een turbulent campagneweekend werd zondagavond afgesloten met een turbulent debat. Donald Trump wist de lage verwachtingen te overtreffen, scoorde bij zijn harde kern en maakte het voor Republikeinse politici lastiger zich van hem te distantiëren.

Beeld reuters

Zo bezien won Trump, maar hebben de Republikeinen misschien wel verloren. Hoe moeten zij verder? Wat doen de senatoren en afgevaardigden, die hun campagnes niet willen laten besmetten door Trump? Wat doet Mike Pence, die door Trump publiekelijk werd afgevallen?

Voor Hillary Clinton waren de verwachtingen hooggespannen, na haar sterke eerste debat. Zou ze de knock-out uitdelen aan haar wankelende tegenstander? Maar Clinton was minder scherp en ontspannen dan twee weken geleden, kreeg geen lachers op haar hand en had geen goed antwoord op de kritische vragen die zij kreeg. Ze redde het op routine, maar dat was een relatief verlies.

Clinton minder scherp

Trump en Clinton gaven elkaar geen hand, voorafgaand aan het debat. Dat was de aftrap voor een historisch venijnige eerste helft, die uitmondde in Trumps aankondiging dat hij een speciale aanklager op Clinton zou zetten als hij president zou worden. Clinton reageerde dat ze blij was dat hij niet de leiding had over het justitiesysteem, waarop Trump met een Darth Vader-achtige stem het laatste woord had. 'Because you'd be in jail.'

Het was typerend voor het debat. Trump vocht voor zijn politieke leven en deed dat met de claims, leugens en extreme uitspraken waarmee hij groot is geworden - maar sprak ze nu uit zonder wilde armgebaren en hysterische stemverheffingen, en leek daardoor een acceptabeler presidentskandidaat dan twee weken geleden.

Debat gemist?

Lees hier terug wat er vannacht van minuut tot minuut gebeurde tijdens het debat.

Trumps underdogpositie

Naast Clinton viel hij ook voortdurend de twee debatleiders aan, die meer dan anders het debat daadwerkelijk modereerden. 'Eerlijk hoor, drie tegen één', beklaagde Trump zich al vroeg over de arbitrage, waardoor hij zich weer in de underdogpositie manoeuvreerde die hem al een jaar succes brengt. Het was weer Trump tegen de gevestigde orde, en aan het af en toe lachende publiek te horen was dat precies wat dat wilde zien.

Daarmee lijkt Trump de meeste kiezers aan boord te houden van het schip dat dit weekend bijna leek te zinken. Maar of hij ook kiezers gewonnen heeft is de vraag. Onder hoger opgeleide, vrouwelijke, jongere en onafhankelijke kiezers was hij al niet bijzonder populair, en dat is er met zijn seksistische uitlatingen, vrijdag geopenbaard door The Washington Post, niet beter op geworden.

Debatleider Anderson Cooper van CNN zei dat die uitspraken ('Ik grijp vrouwen bij de poes') neerkwamen op aanranding, en vroeg of ze op waarheid berustten. Trump probeerde de vraag eerst te ontwijken door het over Islamitische Staat te gaan hebben, maar Cooper hield aan. Toen Trump geen kant meer op kon zei hij haastig 'Nee, dat heb ik niet gedaan', en zei hij dat hij Amerika weer veilig ging maken. Die ontkenning kan nog een staartje krijgen.

Bill Clinton

Trump, die sniffend en snuivend over de vloer drentelde, had zich dit keer wel voorbereid. Hij had voor het debat een persconferentie georganiseerd met vrouwen die Bill Clinton in de jaren tachtig en negentig van seksuele intimidatie hebben beschuldigd - en gebruikte die vrouwen in het debat. Trump viel niet alleen de oud-president aan, maar ook Hillary, die de vrouwen met karaktermoord onschadelijk wilde maken. 'Ze moest zich schamen', zei Trump tot drie keer toe.

Clinton ontweek de insinuaties. 'Als zij zich verlagen, gaan wij naar een hoger niveau', citeerde ze Michelle Obama. Ze noemde de beschuldigingen (die in elk geval voor een deel op waarheid berusten, bleek afgelopen week onder meer uit een verhaal in The New York Times) onwaar en kon daarmee wegkomen - als slachtoffer van overspel heeft ze meer krediet dan de aanstichters ervan.

Clinton had het ook moeilijk met de nieuwe WikiLeaks-onthullingen met speeches die zij heeft gehouden voor Wall Street, waaruit blijkt dat ze privé soms andere standpunten huldigde dan openbaar ('Anders worden de mensen nerveus'). Ze wees nu naar de Russen als daders van de hack, wat klopt, maar kon zichzelf daar niet mee vrijpleiten.

Donald Trump gaf zondag een persconferentie met vrouwen die Bill Clinton beschuldigen van seksueel wangedrag.Beeld ap

Pence over Syrië

Het debat eindigde gek genoeg positief, na een vraag uit het publiek wat de kandidaten in elkaar bewonderen. Clinton noemde Trumps kinderen, Trump noemde Clintons hardnekkigheid. Ze gaven elkaar na afloop van het debat wel een hand.

Clinton had geen uitsmijter om Trump en de media de rest van de week bezig te houden, zoals aan het einde van het eerste debat. Maar Trump had zelf een paar voorzetten gegeven. Allereerst: de expliciete bevestiging dat hij bijna één miljard dollar aan verliezen heeft gebruikt om geen inkomstenbelasting te betalen. Ten tweede: dat hij niet met zijn running mate Mike Pence heeft gesproken over de situatie in Syrië. Pence zei in het vicepresidentiële debat vorige week dat daar moet worden ingegrepen (tegen Assad, tegen Rusland), terwijl Trump gisteren zei dat Assad en Poetin het goed doen in de strijd tegen Islamitische Staat. 'Ik heb niet met hem gesproken en ik ben het niet met hem eens', zei Trump. Grote vraag: wil de echte Republikein nu opstaan?

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden