Column

Clinton of Trump: voor de EU zal het weinig uitmaken

Europa is ongetwijfeld opgelucht dat Hillary Clinton de Democratische nominatie op zak heeft.

Beeld anp

Op haar pad naar het Witte Huis loopt nog een luidruchtige beer in de persoon van Donald Trump en ligt ergens een valkuil in de vorm van het FBI-onderzoek naar haar e-mailgebruik. Europeanen gaan ervan uit dat Amerika onder Clinton Europa behulpzaam zal zijn als vanouds. De huidige atypische verkiezingsstrijd beperkt echter haar beleidsruimte. Buitenlands beleid is een reflectie van binnenlandse machtsverhoudingen. Die verschuiven in Amerika.

Clinton gaf vorige week een toespraak over haar toekomstig buitenlands beleid. De rede zat retorisch goed in elkaar en was haar beste in deze verkiezingscyclus. Ze sprak echter weinig over het buitenland, maar veel over Trump. Clinton werpt zich op als de 'anti-Trump' en appelleert aan gematigde Republikeinen die de vastgoedmagnaat verafschuwen. Trump vuurde terug: 'Clinton stemde voor de oorlog in Irak'. Daarmee appelleert hij aan veelal jonge kiezers die haar rivaal, senator Bernie Sanders, steunen. Zij zijn tegen Amerikaanse inmenging in vuurhaarden. Republikeinen zijn gespleten; Democraten zijn het ook.

In Alter Egos schetst Mark Landler van The New York Times een goed beeld van Clintons wereldbeeld. Hij typeert Obama als priester en Clinton als strijder. Obama is een reactie op George W. Bush. 'Doe geen stomme dingen', is zijn leidraad. Obama predikt 'aan de goede kant van de geschiedenis' te staan. Het resultaat is dat de VS zich internationaal neutraliseren: Washington is waarnemer.

Landler noemt Clinton als minister van Buitenlandse Zaken de 'huishavik'. Zij ziet Amerika in een leidende rol omdat het een 'verantwoordelijkheid in de wereld' heeft. Zij is eigenlijk een 'gematigde neoconservatief'. Republikeinse buitenlandexperts hebben liever Clinton dan Trump.

Clinton behoorde niet tot de kring 'intieme adviseurs' van Obama. Zij verschilden vaak van mening. Clinton stond doorgaans aan de kant van de ministers van Defensie, zoals Robert Gates en Leon Panetta. Obama kan moeilijk overweg met generaals; Clinton heel goed. Voor het Pentagon was zij de beste bondgenoot. Clinton verzette zich tegen te snelle terugtrekking van Amerikaanse troepen uit Irak en Afghanistan. Ze bepleitte Amerikaanse inmenging in Libië en Syrië door afkondiging van no-flyzones. Ze eiste hardere sancties om de nucleaire ambities van Iran te beteugelen en stond sceptischer tegenover president Poetin dan Obama. Om tijdens de verkiezingsstrijd haar beeld te verzachten, presenteerde ze zich als 'Granma' met haar kleinkind.

Het politieke getij in Amerika duwt Clinton weg van de traditionele Democratische koers. Sanders heeft Clinton ver naar links getrokken. Als minister noemde zij TPP, een handelsakkoord met Aziatische landen, de 'gouden standaard'. Als presidentskandidaat heeft zij zich intussen tegen dat akkoord gekeerd. Ze moet wel.

De Democratische Partij is bezig de Amerikaanse arbeidersklasse te verliezen. In staten in het Middenwesten had Clinton het tijdens voorverkiezingen moeilijk. Ze verloor Michigan. In de Appalachische bergketen die zich uitstrekt van Tennessee naar New York heerst economische malaise. Clinton verloor West Virginia. Zij verwerft de nominatie vooral dankzij supergedelegeerden, de Democratische partijbonzen. Clinton kan geen handelsakkoorden aanprijzen en militaire verplichtingen afkondigen, terwijl een kerndeel van het Democratisch electoraat zienderogen verarmt en overloopt naar Trump.

Clinton is niet de enige. In november worden ook 435 leden van het Huis van Afgevaardigden gekozen en eenderde van de 100 senatoren. Zij voelen de kille wind eveneens. Neem senator John McCain (79) uit Arizona. Hij zit bijna dertig jaar in de Senaat en vecht voor zijn politiek overleven. Hij wordt uitgedaagd in een voorverkiezing door een Republikein die hem 'establishment' noemt. Hij is 'te gematigd' over immigratie. Uit zelfbehoud steunt McCain nu Trump, die hem een 'loser' noemde omdat hij ooit in Noord-Vietnam werd gevangengenomen en zwaar gemarteld.

Europa krijgt een harder Amerika tegenover zich. Of nu Clinton of Trump president wordt: het trans-Atlantisch handelsverdrag (TTIP) zit er voorlopig niet in en Amerika zal niet meer tweederde van de NAVO-begroting betalen. Clinton en Trump zetten Europa voor het blok, zij het in andere bewoordingen. De EU lost haar problemen op of de problemen lossen de EU op. 'Oma Hillary' komt niet langs met zoete broodjes maar met een harde boodschap.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden