Clinton mobiliseert verzet tegen afzettingsprocedure

De State of the Union was een absurdistisch tafereel. Terwijl de Senaat vergadert over impeachment, deed Clinton of er niets aan de hand is....

BERT LANTING

Van onze correspondent

WASHINGTON

Aan de vertrokken gezichten van de Republikeinen viel duidelijk af te lezen dat het voor de meesten van hen een kwelling was de State of the Union bij te wonen. Ze schoven onrustig heen en weer op de bankjes en staarden strak naar de punten van hun schoenen, terwijl Clinton zijn jaarlijkse 'troonrede' gebruikte om hen, zonder een woord te zeggen, in het beklaagdenbankje te zetten.

Nog maar een maand geleden stemden de Republikeinen in dezelfde vergaderzaal voor zijn impeachment, maar Clinton stond voor het Congres alsof er niets aan de hand was.

Hij leek zelfs monterder dan ooit en ontvouwde opgewekt allerlei plannen die tot diep in de volgende eeuw reiken, ook al hopen zijn vijanden dat hij nog maar een paar maanden heeft.

Om zijn show een feestelijk tintje te geven had Clinton een reeks eregasten uitgenodigd die hij om de beurt in het zonnetje zette: de honkbal-ster Sammy Sosa, een piloot die aan de bombardementen op Irak had meegedaan en Rosa Parks, de vrouw die het startschot gaf voor de strijd om gelijke rechten voor de zwarten.

Het was een merkwaardig gezicht Clinton in zo'n triomfantelijke bui te zien, terwijl zijn advocaten een paar uur eerder in de Senaat nog vochten voor zijn politieke voortbestaan. Het leek een herhaling van het absurde tafereel van vorige maand, toen het Huis van Afgevaardigden voor impeachment stemde en de Amerikaanse luchtmacht tegelijkertijd in opdracht van Clinton Irak bombardeerde.

Maar om die gespletenheid ging het Clinton ook. Met zijn opgewekte verslag over de toestand van het land wilde Clinton demonstreren dat er twee werelden zijn. Een wereld waarin de Republikeinen leven en waarin alles om Lewinsky en impeachment draait en de wereld waarin de gewone Amerikanen leven.

Aan het impeachment-proces maakte hij geen woord vuil. In plaats daarvan hamerde hij op het beste argument tegen zijn politieke vijanden: de Verenigde Staten er beter voor staan dan ooit. De werkloosheid is sterk gedaald, de criminaliteit is omlaag en in plaats van een begrotingstekort heeft de regering een record-overschot.

'Zes jaar geleden trad ik aan in een periode van twijfel voor Amerika, met een zwakke economie, een groot gat in de begroting en een verdeeld volk. Sommigen vroegen zich zelfs af of onze beste dagen voorbij waren', zei Clinton.

Om het contrast te onderstrepen met zijn Republikeinse belagers die al maanden druk zijn met hun pogingen hem af te zetten, lanceerde hij een spervuur van voorstellen voor projecten die goed liggen bij het Amerikaanse publiek. Meer agenten op straat, verhoging van het minimumloon, nieuwe kwaliteitseisen aan scholen om het onderwijs te verbeteren en belastingverlaging voor ouders die thuisblijven om voor hun kinderen te zorgen.

De zwaarste klap voor de Republikeinen was dat hij een gedetailleerd plan onthulde om het Amerikaanse pensioenstelsel overeind te houden, een van de problemen waarover de Amerikanen zich het meest zorgen maken. Om het plan wat verteerbaarder te maken voor de Republikeinen heeft Clinton het versierd met wat elementen die hij van hen heeft gestolen, een beproefde tactiek waarmee hij in het verleden veel succes had.

Volgens waarnemers heeft Clinton ondanks de impeachment-perikelen dit jaar meer kans om zijn voorstellen door het Congres te krijgen dan vorig jaar. Toen bleef een groot deel van zijn belangrijkste wetsvoorstellen steken, zoals een 'Bill of Rights' die de burgers moet beschermen tegen schraperige ziektenkostenverzekeraars.

De redenering is dat de Republikeinen er ook op gebrand zijn te laten zien dat het afzetten van Clinton niet hun enige programma-punt is en dat zij zich ook druk maken om de kwaliteit van het onderwijs en het voortbestaan van het pensioenstelsel.

De meeste reacties uit het Republikeinse kamp waren echter ronduit vijandig. Het lijkt erop dat Clinton slechts nog meer kwaad bloed heeft gezet bij de Republikeinen met zijn optreden. De Republikeinse leider Trent Lott klaagde dat hij zich misbruikt voelt. 'Heeft hij helemaal geen schaamtegevoel?', brieste hij.

Maar het is de vraag of Clinton zich daar erg om zal bekommeren. Waar het hem vooral om ging is de publieke opinie te mobiliseren tegen het impeachment-proces, zodat de senatoren weten dat zij een zware prijs zullen moeten betalen als zij hem afzetten.

Maar er klonk ook iets in door van onbegrip en verbittering over het onrecht dat hem wordt aangedaan en de twijfelachtige plaats die hem in de geschiedenis wacht.

'Misschien zien we in de drukte van het dagelijks bestaan en in de hitte van de strijd onze tijd niet meer voor wat die werkelijk is: het begin van een nieuwe dageraad voor Amerika', hield Clinton de Amerikanen voor.

Bert Lanting

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden