Clinton mist laatste kans op historische rol

President Clinton heeft het gezicht van de Amerikaanse diplomatie gered door de uitkomst van de inderhaast belegde top in Sharm el-Sheikh....

Het besluit van Clinton om de top te beleggen was tamelijk riskant. Als de bijeenkomst was uitgemond in onenigheid en geen verklaring had opgeleverd, zou dat waarschijnlijk een explosie van geweld hebben veroorzaakt. Het staat wel vast dat de Amerikaanse president dan het verwijt zou hebben gekregen dat hij met zijn diplomatieke initiatief een tijdbom in werking had gesteld.

Sinds het uitbreken van het geweld klinkt in de Verenigde Staten de kritiek dat de regering-Clinton medeverantwoordelijk is voor de crisis, omdat zij de partijen deze zomer tijdens het vredesoverleg in Camp David zo zwaar onder druk heeft gezet dat die te veel hooi op de vork namen. Die vredestop eindigde toen in een mislukking.

Volgens Richard Haass van het Brookings Institution, een gematigde denktank in Washington, was het begrijpelijk dat Clinton het nodig vond een top te beleggen, gezien de Palestijnse dreigementen eenzijdig een onafhankelijke staat uit te roepen. Maar de ambities waren volgens hem veel te groot . Volgens Haass had de regering-Clinton moeten inzien dat de Palestijnen en de Arabieren nog niet rijp waren voor een compromis over Jeruzalem.

De onuitgesproken vraag is of president Clinton misschien te gretig is geweest zijn presidentschap te bezegelen met een klinkend diplomatiek succes. Volgens Haass hebben de VS zich op het verkeerde been laten zetten door de bereidheid van premier Barak ongehoorde concessies te doen en hebben zij te weinig oog gehad voor de onwillige achterban waarmee Arafat rekening moest houden.

Met de verklaring van Sharm el-Sheikh heeft Clinton het gezicht van de Amerikaanse diplomatie gered, maar volgens deskundigen is het de vraag of de Verenigde Staten nog wel de rol van onpartijdige bemiddelaar kunnen spelen in de onderhandelingen tussen Israël en de Palestijnen.

De stemming in de Verenigde Staten is door het geweld van de afgelopen weken tamelijk anti-Palestijns geworden. Vooral in het Congres klonk veel kritiek op de aarzeling van de regering-Clinton de Palestijnse leider Yasser Arafat op de vingers te tikken voor zijn 'onwil' om zijn achterban tot kalmte te manen.

'Bill Clinton, die zijn presidentschap als een oprechte vriend van Israël begon, probeert nu onpartijdig te zijn tegenover Israël en verkiest een falend vredesproces boven een trouwe vriend', klaagt het weekblad The New Republic, dat doorgaans op de hand is van de Democraten.

Het staat wel vast dat president Clinton nu alle hoop heeft opgegeven de geschiedenis in te gaan als de grote vredestichter in het Midden-Oosten. Amerikaanse functionarissen erkennen dat de ambitie nu veel bescheidener is: domweg te voorkomen dat de Amerikaanse belangen gevaar lopen door een nieuw conflict in het Midden-Oosten.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden