Clinton droomt van een niet-bestaande liefde

VRESELIJK onheil heeft China in Genève boven het hoofd gehangen. China's imago dreigde te worden misvormd, zijn sociale systeem omvergeworpen, de stabiliteit ondermijnd, de ontwikkeling gebreideld....

De rampspoed is voorkomen. Niet alleen is China niet veroordeeld, maar over de motie is niet eens gestemd. Ze werd in de kiem gesmoord door de aanvaarding van een door Peking ingediende tegenmotie. China juicht over de mislukking van het Amerikaanse offensief, dat onder het mom van de mensenrechten erop uit was 'het westerse sociale systeem en zijn hegemoniedrang' te bevorderen.

Het lijkt allemaal déjà vu: de Amerikanen die China willen laten veroordelen voor schending van de mensenrechten, de Chinezen die dat een schandalige inmenging vinden, en de VN-mensenrechtencommissie die de motie niet eens in behandeling neemt. Je kunt je afvragen of dit jaarlijkse ritueel nog zin heeft.

Het arme deel van de 53 lidstaten wil immers niet de Chinese kolos tegen zich in het harnas jagen, en het rijke deel is vaak bang voor economische represailles. Van de landen die zelf de mensenrechten schenden of een afkeer hebben van Amerika's wereldmacht, hoeft Washington al helemaal geen steun te verwachten. Hoe treurig het met de mensenrechten in China ook gesteld is, wie dat aan de kaak wil stellen is bij de VN-commissie die over die rechten gaat kennelijk aan het verkeerde adres.

Maar al was het ritueel dit jaar niet anders dan anders, de context was dat wel. Sinds het begin van de relaties in 1979 is er tussen de Volksrepubliek en de VS nog nooit zo veel mis geweest als nu. Twee jaar geleden snoven de Amerikanen de geur op van een Pekinese lente. Clinton kwam in China de vriendschap bezegelen met zijn 'strategische partner' Jiang Zemin. Washington bespeurde zoveel vooruitgang in de mensenrechten dat het voor het eerst sinds het Tiananmen-bloedbad van 1989 zowaar geen motie indiende.

Allemaal onzin. Clinton heeft zich grof verkeken op China. Het regime in Peking is niet geliberaliseerd en heeft zich niet bekeerd tot de Amerikaanse wereldvisie. Integendeel, het gaat steeds meer op de nationalistische toer en voelt zich aan alle kanten belaagd door een agressief Amerika. Een land dat zelf een wereldmacht wil worden, kan niet de strategische partner zijn van de huidige wereldmacht.

Op zijn best zijn China en de VS concurrenten, op zijn slechtst vijanden. Op zijn best komen ze tot vreedzame coëxistentie, op zijn slechtst raken ze in oorlog. Door die simpele waarheid te miskennen, hebben de Amerikanen zich verstrikt in een Chinees web van tegenstrijdigheden.

Natuurlijk is het voor de VS een stuk lastiger om tegenover China één lijn aan te houden dan omgekeerd. In een democratie botsen nu eenmaal de belangen. Maar over China zijn hun botsingen onverantwoord.

De ene helft van Amerika wil China koste wat kost uit de Wereldhandelsorganisatie (WTO) houden, de andere helft wil China er juist in. De ene helft wil China beteugelen door Taiwan te versterken, de andere helft vindt dat een gevaarlijke provocatie van de Chinese reus. De ene helft verdedigt de mensenrechten om China in de hoek te drijven, de andere helft doet dat omwille van die rechten zelf. En daartussendoor slalomt de regering-Clinton.

Er zit kop noch staart meer aan de Amerikaanse China-politiek, omdat het uitgangspunt fout is. Clinton probeert er toch aan vast te houden. Als laatste grote daad voor zijn vertrek wil hij China in de WTO helpen. Dat is volgens hem niet alleen goed voor het Amerikaanse bedrijfsleven, maar ook voor de democratische ontwikkeling van China. Dat laatste argument is wishful thinking.

Clinton heeft deze week de levering aan Taiwan van vier met de laatste antiraketsnufjes uitgeruste slagschepen bevroren. Maar onder druk van het Congres stemde hij wel in met de leverantie van ander geavanceerd wapentuig, waarmee hij even zo goed de Chinezen tot woede bracht en zijn eigen één-China-politiek belachelijk maakte.

De motie in Genève was een zinloze exercitie, vooral bedoeld voor de critici in de VS zelf. De motie was nog niet geliquideerd of de 'strategische partner' veroordeelde een corruptiebestrijder tot vier jaar cel omdat hij de corruptie buiten de autoriteiten om had bestreden.

Gezocht: een nieuwe China-politiek.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden