Cliënt in de kelder van het dolhuis

De grens tussen gek en normaal aftasten, dat is de rode draad in het nieuwe museum Het Dolhuys in Haarlem....

Simone de Schipper

De bezoeker stapt er in de wereld van de gek, zotte, dolle, zinneloze, lijder, krankzinnige, patiënt, of cliënt, zoals de mens met psychiatrische problemen in 2005 heet. Het museum is een initiatief van zeven psychiatrische ziekenhuizen om de geschiedenis van de psychiatrie in beeld te brengen.

Maar vooral, mede door de inbreng van patiëntenorganisatie Stichting Pandora, laat Het Dolhuys kennismaken met bekende en onbekende mensen en hun ervaringen in het doolhof van de geest. De makers laten bezoekers daartoe dwalen door het onlogische bouwwerk van gangetjes, trappen, zalen en linnenkamers.

Het gangenstelsel voert langs ontmoetingen en kunst naar een tentoonstelling waar de bezoeker zich met een stethoscoop door zevenhonderd jaar krankzinnigenzorg kan luisteren. Om in zelftests te kijken hoe normaal hij is.

De originele aanpak, locatie noch kunst kan verhullen - en dat proberen de makers ook niet - dat de geschiedenis van de psychiatrie geen vrolijke is. Juist omdat in Het Dolhuys de dollen annex cliënten zich als mensen laten zien, wordt goed duidelijk dat ze niet altijd als mens behandeld zijn.

Pijnlijk zichtbaar wordt dat bijvoorbeeld in de oorspronkelijke, 16deeeuwse dolcellen waar bezoekers zichzelf kunnen opsluiten. Dollen die thuis niet meer te handhaven waren en een gevaar voor zichzelf of anderen vormden, werden er opgeborgen - van behandeling was nog geen sprake - en kregen hun brood door een luik boven de deur toegeworpen. Kleren droegen ze nauwelijks. Die zouden ze maar verscheuren en bovendien, zinnelozen zijn ongevoelig voor kou. Eén keer per week konden burgers tegen betaling komen kijken, bij wijze van attractie.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden