Claim voor bloedbad Distomo afgewezen

Duitsland hoeft geen schadevergoeding te betalen aan de nabestaanden van vermoorde burgers van het Griekse dorpje Distomo in 1944. Duitse militairen brachten daar 218 burgers om, nadat een patrouille was beschoten door partizanen....

Volgens de rechtbank hoeft Duitsland niet te betalen omdat burgers geen schadeclaims kunnen indienen wegens oorlogsmisdaden. Dat is voorbehouden aan staten.

Niemand van de nabestaanden was aanwezig bij de uitspraak. Een van hun advocaten verklaarde dat wordt overwogen de zaak voor te leggen aan het Constitutionele Hof in Karlsruhe, de hoogste rechtsinstantie in Duitsland.

De uitspraak van gisteren is een voorlopig slot van een juridisch steekspel dat al tientallen jaren duurt. Schadeclaims tegen de Duitse staat zijn altijd afgewezen, door lagere rechters in Duitsland en door het Europese Hof voor de Rechten van de Mens.

'Ik verwacht dat de advocaten ook in Karlsruhe weinig kans maken', zegt de Duitse historicus Dieter Begemann. Hij vindt het treurig dat het drama van Distomo, een dorpje in de buurt van Delphi, inzet is geworden van een juridische strijd. 'De bondsregering had deze zaak politiek moeten oplossen. Daar hebben ze tientallen jaren de tijd voor gehad.'

De Duitse regering verwerpt de claims op dezelfde gronden als nu het hof heeft gedaan. Vorige maand verklaarde zij dat de 'moordpartij door Duitse militairen buitengewoon wreed, maar helaas geen uitzondering was.'

Berlijn vreest een stroom eisen uit veel landen, indien ook maar één claim van een particulier zou worden toegekend. Een kleine zestigduizend burgers, onder wie overlevenden van nazi-massamoorden in 66 Griekse steden en dorpen, hebben Duitsland aangeklaagd.

Duitsland heeft in de jaren zestig een eenmalig bedrag van 67 miljoen euro uitgekeerd aan Griekenland en acht zich daardoor gevrijwaard van verdere schadeclaims. Dat wordt echter bestreden door Griekse juristen.

Zo bepaalde een rechtbank in het Griekse Livadia in 1997 dat Duitsland bijna 30 miljoen euro moest betalen aan de nabestaanden van Distomo. De daaropvolgende Duitse weigering leidde in 2000 tot de beslaglegging op het Goethe Instituut in Athene. Vorig jaar werd Duitsland in het gelijk gesteld door het Griekse Hof van Beroep.

Vandaar ook dat historius Begemann de nabestaanden weinig kans geeft om hun gelijk te halen. Hij stuitte in 1984 bij toeval op het drama van Distomo toen hij als lid van de Duitse vredesbeweging het dorpje bezocht.

Hij was verbijsterd dat reisgidsen uitsluitend melding maken van het beroemde nabijgelegen Byzantijnse klooster van Ossios Loukas. Sindsdien voelt hij zich als Duits burger verplicht zoveel mogelijk informatie over de gebeurtenissen van 10 juni 1944 te verspreiden. Begemann heeft een uitgebreide website en komt dit najaar met een boek over Distomo.

Ofschoon Duitse troepen ook elders in Griekenland hevig hebben huisgehouden, vallen de gebeurtenissen in Distomo op door hun wreedheid, zegt Begemann. Volgens hem waren de daders leden van de Waffen SS.

Op die bewuste zaterdag in juni hadden de Duitsers in de buurt van Distomo een groep herders opgepakt. Zes van hen werden doodgeschoten 'nadat ze hadden getracht te vluchten'. Kort daarna werden de Duitsers aangevallen door partizanen, waarbij een aantal militairen sneuvelde.

Als wraak trokken de SS'ers Distomo binnen en executeerden de twaalf gevangen genomen herders. Daarna volgde het bloedbad waarbij het grootste deel van de bevolking werd omgebracht. De commandant van de eenheid was de officier Fritz Lautenbach. Hij sneuvelde aan het eind van de oorlog in Hongarije.

Begemann heeft een aantal van de SS'ers kunnen achterhalen. Hij sprak met vier van hen. Zij beweren dat de partizanen hen juist in het dorp hadden aangevallen, zodat de daaropvolgende gevechten normale oorlogshandelingen waren.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden