Claim tegen asbestmaker Eternit

De Zuid-Afrikaanse advocaat Richard Spoor wil asbestfabrikant Eternit vervolgen. De Zwitserse multinational was tot in de jaren tachtig de derde asbestproducent in Zuid-Afrika....

Volgens Nederlands onderzoek werkte Eternit samen met het Belgische Eternit, waartoe de Nederlandse vestiging in Goor behoort. 'Noch Eternit, noch zijn juridische opvolger bekommert zich om de mensen en hun nabestaanden. Eternit is weg, maar ze zullen er niet mee wegkomen', zegt Spoor. 'Rond de mijnen liggen bergen asbestafval, die door regen en wind worden weggeblazen. Het bedrijf pleegde geen nazorg.'

Spoor is in Nederland op uitnodiging van de FNV om de mogelijkheden van een claim te onderzoeken. 'We zoeken ook experts om de exacte omvang van de asbestschade in kaart te brengen en te adviseren.'

Spoor is geen kleine jongen. Na een jarenlange volhardende strijd namens 7500 mijnwerkers kreeg hij Zuid-Afrikas grootste asbestproducent Cape op de knieën. Het bedrijf werd in januari veroordeeld tot een schadevergoeding van 21 miljoen pond (35 miljoen euro). Opmerkelijk is dat Cape zich al in 1979 terugtrok uit Zuid-Afrika en in Engeland een braaf bestaan opbouwde. De claim werd niettemin door Engelse rechters toegewezen.

Eternit, tot 1981 de derde asbestproducent van Zuid-Afrika, kan dus wat verwachten. Het bedrijf bezat volgens Spoor een tiental asbestmijnen, twee asbestmolens en de asbestcementfabriek Evrite, waar in totaal naar schatting 20 duizend, meest zwarte werknemers zonder voldoende bescherming het isolerende mineraal dolven.

Mensen die beroepsmatig aan asbest zijn blootgesteld lopen grote kans op mesothelioom, een dodelijke vorm van longvlieskanker. Daarnaast behoort asbestose (asbestlong) tot de pijnlijke aandoeningen. Ook de Nederlandse volksgezondheid betaalt een hoge tol voor decennialang onbekommerd asbestgebruik.

'Danielskuil, een stadje met zesduizend inwoners waar Eternit-dochter DCBA de grootste werkgever was, telt vandaag de dag geen familie zonder asbestdoden', aldus Spoor. 'Veel mensen hebben asbesthoudend materiaal in hun huizen.'

Zuid-Afrika was jaren 's werelds derde asbestproducent na Rusland en Canada. 'Er werd vooral blauw asbest gewonnen, de asbestsoort die het meest schadelijk is', zegt Spoor. Bijna alles werd geëxporteerd naar Europa en de VS. 'Ook in Nederland is veel Zuid-Afrikaans asbest verwerkt.'

Vorig jaar ging de laatste asbestmijn dicht. De overheid staat voor de taak de enorme milieuvervuiling op te ruimen. Spoor beschikt over documenten uit eind jaren zeventig, waarin arbeidsinspecteurs opschreven hoe de situatie was in de Eternit-bedrijven. 'Geen stoffilters' staat er, en 'zeer stoffig'. Meetgegevens tonen asbeststofwaarden tot veertien keer boven de toenmalige, en 140 keer de huidige gezondheidsnorm.

Zowel het Zwitserse Eternit als Eternit in België, waartoe ook de Nederlandse vestiging in Goor behoort, ontkennen belangen in Zuid-Afrika gehad te hebben. 'We hebben ook geen bindingen met de Zwitserse Eternit-groep', zegt een Belgische woordvoerder.

Volgens onderzoek van de Utrechtse advocaat Bob Ruers is er zeker in de jaren tachtig sprake van nauwe banden tussen de Zwitsers en Belgen, 'waaronder wederzijdse aandelen', zegt Ruers, die een internationale campagne tegen Eternit voert. Spoor en Ruers menen dat er sprake is van een juridisch wespennest.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden