Ciudad del Este redt het niet zonder Braziliaanse klanten

Braziliaanse koopjesjagers maakten de Paraguayaanse grensstad groot. Maar de handel zakt in, de stad loopt leeg.

CIUDAD DEL ESTE - Met woeste gebaren propt José Rios (40) poppen in een plastic zak. 'We hebben weer bijna niets verkocht vandaag', aldus de straatverkoper, die zijn handel dagelijks uitstalt op de 'Vriendschapsbrug' tussen Brazilië en Paraguay. Zijn vader Hilario sorteert snoepgoed en knuffeldieren op soort en kleur en stopt ze in een kartonnen doos. 'De Brazilianen blijven weg', verzucht de 68-jarige Paraguayaan. 'Zonder hen geen handel.'

Ciudad del Este is met ruim driehonderdduizend inwoners de tweede stad van Paraguay, en ligt op het drielandenpunt met Brazilië en Argentinië. Na Miami en Hongkong is het de grootste belastingvrije zone ter wereld. Computers, flatscreens en smartphones gaan als warme broodjes over de toonbank, maar ook wapen-, drugs-, en vrouwenhandel tieren er welig. Volgens Interpol worden jaarlijks tussen de vijf en twaalf miljoen dollars witgewassen in de vele schimmige wisselkantoren.

Chinezen, Syriërs en Libanezen, die sinds de jaren zestig in groten getale naar de regio zijn gemigreerd, domineren de handel. Ze importeren sigaretten, parfum, computers en andere elektronica uit de VS en Europa en promoten hun producten met felgekleurde flyers en schreeuwende neonverlichting. De vele namaakproducten zijn lastig van echte merken te onderscheiden. De Paraguayanen verkopen kleding, keukengerei of speelgoed in de eindeloze rijen straatkraampjes.

De klandizie bestaat voor 90 procent uit Brazilianen. Die reizen graag naar de grensstad omdat luxeproducten in eigen land onbetaalbaar zijn. Een Playstation-spelcomputer kost in Brazilië ruim 800 dollar, maar is in de VS voor 400 dollar te koop. In Paraguay zijn de importtarieven en belastingen laag, in Brazilië juist torenhoog.

Toch is de handel sterk achteruitgegaan. Enkele jaren geleden kwamen er nog gemiddeld 15 duizend bezoekers per dag, in 2013 waren dat er nog maar zo'n vijfduizend. 'Het komt door de scherpere controles', denkt marktkoopman Rios. 'Vroeger lagen de boten van smokkelaars hier onder de brug klaar. De Brazilianen gooiden hun pakketten naar beneden en kwamen terug de stad in voor meer.' Sinds de Braziliaanse regering het leger inzet om de grenzen te bewaken, is professionele smokkel veel moeilijker geworden. Rios kijkt neerslachtig voor zich uit. 'Ik zat hier op een strategisch punt. Iedereen kocht van zijn laatste dollars nog een kleinigheid voor zijn kinderen.'

In de smalle straten wringen jongens met steekwagens en bakfietsen met handelswaar zich hardhandig langs kraampjes en bezoekers. Een man met een kraam vol messen lacht bulderend terwijl hij het patroon van een luchtdrukpistool leeg schiet tegen een verlaten container. Voorbijgangers schieten verschrikt weg. Een Braziliaanse man kijkt geïnteresseerd toe. 'Wil je een echt pistool?', sist de verkoper hem toe. 'Ik kan het regelen.'

Khaled Ghotme (40) wijt de teruglopende verkoop niet zozeer aan de inspanningen van het Braziliaanse leger, maar aan de economische situatie in Brazilië. 'Toen toenmalig president Lula tien jaar geleden de kredietmogelijkheden verruimde, stroomden de Brazilianen toe', aldus de voorzitter van het Arabisch Islamitisch centrum van Ciudad del Este, tevens eigenaar van een groot winkelcentrum. 'Brazilianen kunnen niet met geld omgaan, dus ze kwamen het hier massaal over de balk smijten', zegt de Libanees. 'Maar door de slechte wisselkoers en de inflatie zijn ze nu terughoudender.'

De prijzen van de producten in Ciudad del Este zijn in dollars en die zijn voor Brazilianen schreeuwend duur geworden. Na aankondigingen van de Amerikaanse centrale bank Federal Reserve om de stimuleringsmaatregelen te gaan indammen, ontstond een grote kapitaalvlucht van dollars naar de VS, met de koersdaling van de reaal (1 reaal is nu circa 0,32 euro) tot gevolg.

Sinds begin vorig jaar is de dollar met 14 procent gestegen ten opzichte van de reaal en voor het eerst in vijf jaar stroomden in 2013 meer dollars het land uit dan er binnenkwamen. Deze uitstroom van ruim 12 miljard dollar is het slechtste resultaat sinds 2002.

De inflatie bedroeg in 2013 bovendien bijna 6 procent, maakte de regering vorige week bekend. Hoewel dat onder de door de Centrale Bank gestelde kritieke grens van 6,5 procent is, maakt het de bevolking zenuwachtig. Velen hebben de tijden van hyperinflatie van begin jaren negentig, toen de 's ochtends verdiende bankbiljetten 's avonds niets meer waard waren, nog scherp in het geheugen. Het zal nu zo'n vaart niet lopen, maar doordat levensmiddelen steeds duurder worden, geven de Brazilianen ook in deze tijd minder geld uit aan luxeartikelen.

'Zoek je echte Nikes of namaak?' Danis Colman (32) drukt voorbijgangers een flyer in handen en biedt hun zijn diensten aan. Hij is één van de 1.200 gidsen in de stad die bezoekers door de jungle van aanbod naar de juiste producten leiden. 'Ze betalen me een paar dollar en van de winkels waar ik ze heen breng, krijg ik ook wat.' Ook hij heeft de handel zien afnemen. 'Brazilianen komen nog wel, maar ze kopen steeds minder.'

De kans is groot dat de verkoop dit jaar verder terugloopt. De Braziliaanse regering voerde eind december een belastingverhoging in op financiële transacties in het buitenland. Dat betekent dat Brazilianen die in Ciudad del Este met pinpas of creditcard betalen, daar voortaan 6,38 procent belasting over betalen. Eerder was dat 0,38 procent. 'Een ramp', zegt Colman. 'Veel collegagidsen houden het voor gezien.'

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden