Circa

Ze zouden een topact in Cirque du Soleil kunnen zijn, maar distantiëren zich van bombast en pompeuze gladheid CircaOp het podium heeft regisseur Dale Duesing het gewijde karakter van het stuk loffelijk behouden Johannes passie

Theater

Hinkelen, touwtjespringen en de bal naar elkaar overgooien hebben de geur van het vriendelijke straatspel uit de tijd dat de auto's het plezier nog niet vergalden. De zeven Australische dansers/acrobaten van de groep Circa halen deze beelden terug, met dien verstande dat de hinkelbaan, het touwtje en de bal van menselijk vlees en bloed zijn gemaakt.

De eerste tien minuten knallen de dansers op een nerveus pompende beat door- en over elkaar heen. Het is adellijk gooi- en smijtwerk. Ze bewegen alsof er 1.000 volt door hun lichaam wordt gejaagd. Lijven worden opgevouwen en weggeslingerd. Vervolgens gebruiken de evenwichtskunstenaars elkaar in super slow motion als trap.

Ondanks de vliegende acrobatiek komt Circa als een zeer aards gezelschap over. Ze zouden een topattractie in Cirque du Soleil kunnen zijn, maar distantiëren zich duidelijk van de bombast en het gladde pompeuze, waar het Canadese circus zich steeds meer aan overgeeft. Geen rookmachines, en goddank geen zwevende new age muziek. De vier mannen dragen broeken die uit de Zeeman-schappen lijken te komen en de drie vrouwen nauw gesloten badpakken zonder een glittertje of een franje. Het enige 'chique' zijn de fel rode naaldhakken van een van de vrouwen waarmee ze kinky over het ontblote lijf van haar partner paradeert.

De groepsstukken vormen een bruisende bewegingskakofonie, de solostukken zijn meestal subtiel en introvert. Zoals de man die het rekken en strekken van het lichaam een nieuwe invulling geeft. De ene arm wordt langer dan de andere en de nek lijkt na enig rekwerk van een giraffe. De ogenschijnlijk simpele vingeracrobatiek van de volgende is pure oosterse kalligrafie.

Het programma waarmee Circa een maand door Nederland toert, is samengesteld uit de eerste drie shows van de groep, waaronder 61 Circus Acts in 60 Minutes. In Australië zijn ze inmiddels tot culthoogte gegroeid, in Groot-Brittannië (in het programma van het Fringe festival in Edinburgh) hebben ze het publiek met hun tintelende show ook aan hun voeten gekregen.

Door een gebrekkige publiciteitsmachine moesten de eerste twee voorstellingen in Amsterdam worden afgelast. Zelfs na het samenvoegen van het publiek van de drie geplande avonden in Amsterdam was de zaal slechts matig bezet.

Als alle liefhebbers van explosieve (straat)dans en het vernieuwde circus op de hoogte zijn van deze voorstelling en je haalt er ook nog de medisch/biologisch geïnteresseerden bij, die willen weten wat voor krankzinnigs je allemaal met het menselijk lichaam kunt uitvoeren, dan barsten de zalen uit hun voegen. En terecht.

Klassiek

Johannes Passie

Aan opera's over bijbelse onderwerpen is geen gebrek. Maar het verhaal van Jezus Christus is tot op de dag van vandaag te sacrosanct om op de planken te brengen - wat vreemd is, als je bedenkt hoe veel verfilmingen ervan gemaakt zijn, door uiteenlopende makers als Pasolini, Mel Gibson en Monty Python.

In de muziek moeten we het beeld er vanouds zelf bij verzinnen, al kunnen we daarbij bouwen op de mooiste oratoria die ooit geschreven zijn, de Matthaeus- en de Johannespassie van Bach. Voor de kerk geschreven muziek, die zweemt naar opera, maar toch het verhaal in een gestileerde, niet realistische vorm aanbiedt.

Bij wijze van uitzondering heeft de Nederlandse Reisopera besloten Bachs Johannes in een theatraal jasje te steken. Regisseur Dale Duesing, zelf begonnen als zanger, heeft het oorspronkelijke karakter van het werk loffelijk genoeg niet uit het oog verloren. Zijn enscenering is sober, op het minimale af. Het decor is een bibliotheek of een tweedehandsboekenwinkel, en verwijst daarmee naar het belang van de schriftelijke overlevering, een essentieel aspect van het evangelie. De mensen op het podium lijken weggelopen uit het leven van alledag. Jezus draagt een gewoon overhemd, de topambtenaar Pontius Pilatus een driedelig pak. Er worden geen oren afgehouwen of oorvijgen verkocht, en Jezus hoeft alleen maar naast een van de drie lange, uit de nok neergedaalde palen te gaan staan om duidelijk te maken dat hij gekruisigd is.

Het is er niet minder aangrijpend om. Juist deze vorm, die van een ingetogen passiespel, benadrukt hoe universeel de boodschap van dit verhaal is, maar voegt toch die paar accenten toe die de voorstelling tillen boven een concertuitvoering. Belangrijk is bijvoorbeeld de rol van de rouwende Maria, vertolkt door sopraan Hanneke de Wit, die ook nadat ze is uitgezongen tot in de laatste minuut deelneemt aan de handeling. De aardbeving, waarbij overal boeken uit de kasten vallen, lijkt verrassend actueel, maar is een vast onderdeel van het bijna tweeduizend jaar oude verhaal.

De muziek komt er wat minder goed uit, al was het alleen maar doordat een schouwburg nu eenmaal niet de akoestiek van een concertzaal heeft. Desondanks zijn de klanken die dirigent Raphaël Pichon de Holland Baroque Society ontlokt bij wijlen erg broos en wat amechtig. Ook Christus (Quirijn de Lang ) leek bij de première niet al te best bij stem. Daarentegen is Pilatus (Benjamin Bevan) een rots in de branding, de evangelist (Robert Burt) een wonder van expressiviteit, met zijn vermogen om borst- en kopstem tot de subtielste nuances te mengen, en levert het koor van de Reisopera rijk geschakeerde bijdragen, zowel in de bespiegelende koralen als in de opgewonden massataferelen. Als het aan het slot het woord tot God richt in een gebed om een zachte dood, in de hoop op wederopstanding, slaat het de brug tussen het aardse en het geestelijke leven die de essentie is van dit tijdloze muziekstuk.

Foto Guus Dubbelman/de Volkskrant

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden