Cinedans omarmt de maatschappelijke rol van dans met eerlijke en ontroerende portretten

Theater (dans) - Cinedans

Op dansdocumentairefestival Cinedans toont een gevoelige film als 'Gulliver, een reus in de Bijlmer' de groeiende maatschappelijke rol van de dans. Vrijheid van expressie, daar draait het om, zoals ook te zien in Dance or die en Mother's Balls.

Still uit Mother's Balls van Catherine van Campen. Beeld Mother's Balls

In een verscholen hoekje van Eye, het jaarlijkse podium voor Cinedans, dance on screen festival, staan twee televisies naast elkaar. Ze vertonen YouTube-filmpjes van dansende mensen uit allerlei milieus. Rich people dancing / poor people dancing is een installatie van Clara García Fraile, die veel zegt over het programma dit jaar. Want waar het genre dansfilm zich traditiegetrouw graag buiten het theater begeeft, met choreografieën voor kopermijn tot supermarkt, vertoont deze Cinedans opvallend veel documentaires over dans in de wijde wereld. De maatschappelijke rol van dans wordt benadrukt, een trend die met het omarmen van niet-professionele dansers en straatdansstijlen ook in het theater speelt.

Cinedans (****)
Dans
Dance on screen festival, 14-16/3, Eye, Amsterdam. Nog te zien op NPO2: Dance or die & Vlucht in Het uur van de Wolf, 29/3, 22.55 u en 30/3, 13.53 u. Mother's Balls & Otherland in Het uur van de Wolf, 12/4, 23 u. Een uitzinnige beheersing in Close-up, 22/3, 23 u.

De serie korte buitenlandse documentaires Everybody dance laat zien hoe het niet moet. Met veel talking heads, weinig persoonlijke diepgang en nauwelijks vormbesef schetsen ze dansprojecten voor probleemjongeren en ouderen. Feitelijk en saai. Dan is Gulliver, een reus in de Bijlmer mooier. Regisseur Juliette Stevens volgt een educatieproject van choreograaf Susanne Marx en ICK op een 'zwarte' basisschool in Amsterdam Zuidoost. Gouden zet is hier dat een leerling is gecast als voice-over. Zij vertelt over de omgeving buiten school die niet zo leuk is, met veel dronken mensen op straat en speeltuinen in doffe kleuren. Op die manier wordt de making-of van een schoolvoorstelling tegelijk subtiel een portret van een achterstandswijk. Mooi is om te zien en te horen hoe de jongeren niettemin vasthouden aan fantastische en idealistische dromen over hun toekomst. Dit is een liefdevolle, maar geen sentimentele ode aan cultuureducatie voor het kind.

Vrijheid van expressie, daar draait het om. Ook in de twee nieuwe documentaires van Cinedans en de NTR en de daaraan gekoppelde dansfilms. Dance or die is het vervolg op de reportages over de Syrische danser Ahmad Joudeh die regisseur Roozbeh Kaboly maakte voor de actualiteitenrubriek Nieuwsuur. Het is het ontroerende, maar erg uitgesponnen en rechttoe rechtaan vertelde verhaal van zowel een bevlogen danser als een getraumatiseerde vluchteling in Nederland. De werkelijkheid is hier zo'n over-de-topdrama dat je soms bijna vergeet dat het echt is.

In Mother's Balls van Catherine van Campen krijgen we een uniek inkijkje in de wereld van voguing. De Amerikaanse Amber Vineyard is in Nederland de pionier van deze waanzinnig uitgedoste voguedanswedstrijden in de lhbt-gemeenschap, afkomstig uit Harlem, New York. Het naar believen uitventen van je vrouwelijkheid of mannelijkheid staat centraal in dit eerlijke portret, dat ook iets treurigs heeft, omdat de vrijplaatsen die Vineyard zo bevlogen creëert tegelijk veel persoonlijk leed verbergen.

De enige nieuwe Nederlandse documentaire die wel is gewijd aan een kunstenaar, is Een uitzinnige beheersing - leven en dans van Krisztina de Châtel, gemaakt door Manon Lichtveld en Bas Westerhof voor Avrotros. Toch speelt ook in het oeuvre van deze gevierde choreograaf, bekend om haar gebalde expressiviteit, de 'buitenwereld' een steeds grotere rol: De Châtel maakte diverse stukken en dansfilms op locatie, van kas tot voetbalveld en werkte met brandweermannen, stratenmakers en gehandicapten.

Door te filmen in haar geboorteland Hongarije, waar ze keuvelt bij de kapper, een wijntje drinkt met haar buren op het platteland ('Krisztike meisje, is alles goed?') en dwaalt door het ouderlijk huis, ontstaat een menselijk beeld van haar; het maakt haar streng geordende, heftige dans nog indrukwekkender. Dat ze de hoogtepunten uit haar werk, die en passant te zien zijn, tot slot projecteert op de muur van haar huis, is eveneens een prachtige handreiking naar de omgeving buiten de dans.


Dans en technologie

Mensen die dansen met planten en bloemen, met Virtual Reality kan van alles.

Cinedans 2018 geeft ook ruim baan aan de integratie van dans en technologie. Het zoekt daarvoor daarvoor samenwerking met instituten als de Filmacademie, de HKU, Avans Hogeschool en PIPS:lab. Wat die nieuwste technieken op het gebied van virtual reality en life interfaces kunnen betekenen voor het maken en beleven van dans, is bijvoorbeeld te zien bij de expertmeeting Dancing Virtual Reality: dan zie je hoe planten en bloemen op het videoscherm ritmisch swingen met mensen op de dansvloer. In een andere workshop wordt de voor iedereen toegankelijke techniek van de smartphone onder de loep genomen. Aanleiding is de visueel sterke en volledig op meerdere iPhones tegelijk gedraaide dansfilm downhill van Andrea Boll. In de kelder van de naburige 'Shelltoren' is een theaterchoreografie van Loïc Perela opgedeeld over vijf schermen waar je tussen kunt gaan staan. De pompende muziek en de veelsoortige camerastandpunten zuigen je de monomane dans in, wat een fysieke sensatie op-levert.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.