Cijfers zeggen niets

De plannen van staatssecretaris Van Bijsterveldt om het niveau van eerstejaars studenten op te krikken, zullen weinig uithalen. Verhoog niet de eisen voor in het examenjaar, maar al in de tweede klas.

Eindelijk, er gaat iets lukken bij de overijverige Marja van Bijsterveldt. Verzandden de discussies over de urennorm en de werkbelasting in slappe compromissen – nu gaat er echt iets veranderen. De eindexamens havo en vwo worden zwaarder. Althans, dat is de bedoeling.

Na uitvoerig overleg met haar ‘stakeholders’ – nog altijd moet de illusie worden gewekt dat schoolbesturen en overheid ‘samen optrekken’ – koos Van Bijsterveldt voor een oplossing die bijna is zoals de commissie-Dijsselbloem het gewild heeft. Vanaf het schooljaar 2011-2012 slagen havo- en vwo-leerlingen pas voor hun examen als ze voor het (landelijke) Centrale Examen gemiddeld een voldoende halen.

Niveau

Bovendien mag je op je eindlijst maar één vijf hebben bij Engels, wiskunde en Nederlands. Dit om tegemoet te komen aan universiteiten en hbo-opleidingen die klagen dat het niveau van hun eerstejaars onder de maat is.

De eis van een gemiddelde voldoende is redelijk. Bar streng is dat niet. Je kunt nog altijd slagen na een verknald scheikunde-examen, als er tegenover die vier een acht staat, of twee zevens.

Bovendien blijft gelden dat het cijfer op de eindlijst het gemiddelde is van het schoolexamen (dat de scholen zelf mogen bedenken en afnemen) en het Centrale Examen in dat vak; compenseren met de doorgaans makkelijker gevonden schoolexamens kan nog steeds. Maar wat niet meer kan, is dat een leerling, na achten en negens te hebben gehaald voor schoolexamens, relaxed achteroverleunt omdat hij toch niet meer kan zakken.

Ongewenst

Op de tweede maatregel valt meer af te dingen. Kennelijk is het ongewenst dat iemand zich als alfa of bèta ontwikkelt. Zo wordt de dyslectische nerd, met negens in de exacte vakken en vijven voor de talen, nooit de briljante celbioloog die hij had kunnen worden.

Hetzelfde geldt voor iemand die klassieke talen wil studeren, groot talent en hoge cijfers voor talen heeft, maar één vier voor die ellendige wiskunde. Moeten zulke vwo’ers voortaan naar de havo? Dat zou verspilling van talent zijn.

Toch is het voorstelbaar dat ‘eenzijdigen’ door de school bijtijds naar een lager schooltype worden gedirigeerd, om het aantal gezakten – dat vermoedelijk stijgt van gemiddeld 6,4 naar 12,6 procent – op hun school binnen de perken te houden.

Die nare bijverschijnselen zouden nog een afweging waard zijn als vaststond dat het niveau van havo en vwo flink stijgt door deze maatregelen. Ik geloof er niets van.
Cijfers zeggen niets over wát er geleerd wordt. Eis minimaal een voldoende voor bepaalde vakken, en het merendeel van de leerlingen zal dat zesje halen.

Slachting

Leraren wiskunde, Engels en Nederlands zullen – begrijpelijk – een slachting bij het Centraal Examen willen voorkomen. Dus zakt er voortaan niemand meer voor het schoolexamen literatuur, ook al zegt hij hakkelig samenvattingen op van nooit gelezen boeken.

Werkstukken, totaal bijeen gegoogled, zijn altijd voldoende, want googlefraude is niet te bewijzen. Die ene leraar die koelbloedig onvoldoendes blijft uitdelen, wordt wellicht fijntjes door zijn directie aangesproken: houd je het gemiddelde wel ruim boven de zes?

Van Bijsterveldt dreigt met maatregelen tegen scholen waarbij de cijfers van de schoolexamens opmerkelijk hoger zijn dan die van het landelijke examen. Die scholen krijgen een waarschuwing, en als ze nóg niet luisteren, stijgen ze op de ‘escalatieladder’ – oei!

Inspectie

Ook zou er een afschrikwekkende werking uitgaan van de vermelding van dit gesjoemel op de ‘kwaliteitskaart’ van de inspectie. Maar ja, de meeste ouders vinden het allerminst een probleem als de school een handje helpt.

Het voornaamste bezwaar tegen de verzwaarde eis voor drie kernvakken is dat de verwachte verbetering zal uitblijven. Spelling en rekenen zijn geen eindexamenstof. Hogescholen en universiteiten zien studenten die potsierlijke spelfouten maken, geen goedlopende zin formuleren en geen samenhangende tekst kunnen schrijven.

Het Centrale Examen Nederlands toetst helaas geen van drieën. Je moet een samenvatting maken en vragen over een tekst beantwoorden. Als je alle foefjes toepast, haal je een voldoende, ook al maak je honderden spelfouten en schrijf je krom Nederlands.

Schoolexamen

Dat zijn de studenten die op internetfora hun mening geven over ‘me docent’ bij wie zij ‘geslaagt’ waren. Natuurlijk zit schrijfvaardigheid in het schoolexamen – dat werkstuk bijvoorbeeld.
Jan Jimkes, oud-conrector en klokkenluider bij het parlementaire onderzoek, wees er vorige week in NRC Handelsblad terecht op dat veel studenten die nu bijspijkercursussen volgen, met glans slaagden voor hun eindexamen in deze vakken.

De artsen en verpleegkundigen die rekenles krijgen om te voorkomen dat zij levensgevaarlijke fouten maken, hebben geen hiaten in wiskunde – delen en vermenigvuldigen is hun probleem.

Ook de eerstejaars die zakten voor de taaltoets van de VU gleden uit over basisschoolstof. Kennelijk gaat er al vroeg iets mis in de basisvakken: op de basisschool. Een selectieve taal- en rekentoets om die kennis op te frissen, in de tweede of derde klas, zal meer uithalen dan wat geschuif met gemiddelden op het eindexamen

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden