Cicero heeft niets met boekverkoop

Cicero is niet het meest turbulente deel van de krant. De boekenbijlage straalt rust uit. Er is ruimte voor een bezonken, weloverwogen oordeel....

Toch is die rust schijn. Cicero heeft voortdurend te maken met boekenuitgevers die veel moeite doen hun producten gunstig voor het voetlicht te brengen. Ook die van mindere goden. Als onafhankelijke boekenrubriek is Cicero vanouds gewend om te gaan met assertieve uitgevers. Voor de vorming van PCM, het concern waartoe de Volkskrant behoort, kwam die commerciële druk altijd van boekverkopers die hoorden bij een ander bedrijf. Met de komst van PCM is dat veranderd.

PCM is niet alleen eigenaar van alle grote landelijke dagbladen (met uitzondering van De Telegraaf), het bezit ook zes boeken uitgevers plus de elektronische boekshop BoekNet. Tot voor kort leidde dat niet tot fricties. Cicero recenseert boeken van de 'eigen' uitgeverijen niet anders dan andere uitgaven. En dat blijft zo. Maar het plan om de recensies van Cicero op de website van de Volkskrant te koppelen aan BoekNet heeft geleid tot een slepende discussie.

De leiding van het concern wil graag maximaal rendement uit de diverse activiteiten. Door de directe link van recensies aan BoekNet, kan het besproken boek met een klik op de muis worden besteld. Dat levert PCM extra inkomsten op. Aleid Truijens, chef van Cicero, vreest dat die koppeling de integriteit van de boekenrubriek in gevaar brengt.

'Wij schrijven kritische recensies om de lezers informeren, niet om boeken te verkopen', zegt ze. Truijens wil elke schijn van belangenverstrengeling voorkomen. Ze wordt gesteund door de complete redactie van Cicero. Liefst ziet Truijens helemaal geen link. Maar als het niet tegen te houden is, moeten naast BoekNet volgens haar ook concurrerende boekhandels direct aan de recensie gekoppeld worden.

Daar wil PIM, de internetpoot van PCM, niet aan. De Volkskrant is het laatste landelijke dagblad van de uitgever dat zich verzet tegen de verbinding met BoekNet. Trouw stemde vorig jaar als eerste toe onder voorwaarde dat alle boeken die in Nederland te koop zijn, via BoekNet besteld kunnen worden. Aan die eis werd voldaan. Het Algemeen Dagblad volgde, binnenkort wordt NRC Handelsblad op BoekNet aangesloten. Bij de Volkskrant is men er nog niet uit.

De hoofdredactie is gevoelig voor de argumenten van Truijens. Ze heeft bij PIM bedongen dat de inkomsten via BoekNet niet gedeeltelijk als een herkenbare bijdrage terugvloeien naar de Volkskrant. De hoogte van het budget van de krant wordt dus niet mede-afhankelijk gemaakt van het aantal via BoekNet verkochte boeken, zoals aanvankelijk de bedoeling was. Met andere woorden: de redactie van de Volkskrant heeft dus geen enkel belang bij stimulering van de verkoop.

Volgens adjunct-hoofdredactrice Yvonne Zonderop is daarmee het belangrijkste principiële bezwaar tegen de doorklik naar BoekNet weggenomen. 'Maar wij willen de opperste zorgvuldigheid in acht nemen', zegt ze. Daarom wordt verder met PIM gesproken over het resterende bezwaar van Cicero. Zonderop: 'Over de onafhankelijkheid van de redactie mag geen enkele twijfel ontstaan. Maar op internet ligt de verhouding redactie-commercie nu eenmaal anders dan bij de papieren krant. We zijn nog aan het ontdekken wat onze mogelijkheden zijn.'

Ben Knapen, lid van de Raad van Bestuur van PCM, benadrukte onlangs in een toespraak het essentiële belang van onafhankelijkheid voor een kwaliteitskrant. 'Bij kwaliteitskranten (. . .) is redactionele onafhankelijkheid veel meer een voorwaarde voor toekomstperspectief dan in een verzuilde tijd het geval was. Toen bleef de krant bestaan wanneer hij de boodschap predikte. Nu krijgt een kwaliteitskrant juist voldoende bereik en kan voldoende abonnementsgeld heffen wanneer de redactie als filter van gebeurtenissen en trends door een voldoende grote en interessante groep lezers als onmisbaar wordt ervaren', aldus Knapen.

En: 'In een samenleving met volwassen burgers is een krant die redactioneel zijn oren laat hangen naar de adverteerder heel gauw zijn hoogstaande bereik kwijt en raakt dan in een neergaande spiraal. Onafhankelijkheid is een wezenlijke commercële sterkte.'

Aleid Truijens: 'Journalistieke onafhankelijkheid, betrouwbaarheid is het sterkste punt van het ''merk'' de Volkskrant. Als je daaraan gaat morrelen begeef je je op een hellend vlak.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden