CIA mengt zich in debat over Bin Laden-film

De CIA heeft geen filmrecensenten in dienst, maar met een zeldzame verklaring heeft de Amerikaanse geheime dienst zich kritisch uitgesproken over de Hollywoodfilm Zero Dark Thirty. Volgens de CIA wordt marteling daarin ten onrechte geportetteerd als een goede manier om informatie van terreurverdachten los te krijgen.

NEW YORK - Eerder hadden ook drie senatoren van naam zich gekeerd tegen de makers van Zero Dark Thirty, die vorige week in roulatie ging in de VS. Net als de CIA, president Barack Obama en de meeste experts betogen de politici dat mishandeling doorgaans niet leidt tot betrouwbare informatie.


'Het fundamentele probleem is dat mensen die de film zien zullen denken dat de gebeurtenissen die er in te zien zijn kloppen', aldus de Democratische senatoren Carl Levin en Dianne Feinstein, en de Republikein John McCain. McCain doorstond zelf jaren van marteling als krijgsgevangene in Vietnam.


Zero Dark Thirty brengt de lange jacht op terreurleider Osama bin Laden in beeld. Een groep vastberaden CIA-analisten komt hem op het spoor dankzij de informatie van opgepakte moslimextremisten uit Afghanistan en Pakistan.


Vernedering, slaapgebrek, honger, harde rockmuziek en bovenal 'waterboarden', waarbij de verdrinkingsdood wordt gesimuleerd. Dit waren op de geheime black sites (donkere plekken) van de CIA aanvaardbare methoden onder de vorige president George W. Bush.


Volgens vicepresident Dick Cheney werden welgeteld drie moslimextremisten met 'zeer hoge waarde' aan deze vorm van ondervraging blootgesteld. Dat zou cruciale gegevens hebben opgeleverd. De film brengt in beeld hoe meerdere verdachten 'braken' onder de druk. 'Dit maakte het mogelijk dat president Obama Seal Team 6 kon sturen om Bin Laden te doden', aldus Cheney.


In navolging van Obama spreekt interim-CIA-directeur Michael Morrell dit tegen. De geheime dienst 'geeft normal gesproken geen commentaar op een Hollywoodfilm', beaamt hij. 'Maar u moet weten dat Zero Dark Thirty geen realistische weergave van de feiten is.' Zero Dark Thirty is in de VS goed ontvangen door werkelijke filmrecensenten. Regisseur Kathryn Bigelow en scriptschrijver Mark Boal hebben recentelijk niet gereageerd op de kritiek uit Washington.


Boal kreeg ontving binnen de regering-Obama medewerking en toegang tot bronnen op hoog niveau. En in twee recente non-fictieboeken over de jacht op Bin Laden laten gezaghebbende onderzoekers (Mark Bowden en Peter Bergen) er geen twijfel over bestaan dat de 'gevorderde ondervragingstechnieken' cruciale gegevens opleverden, zoals de film suggereert. Marteling speelde geen rol? 'Die bewering valt uit elkaar', oordeelt Bowden in zijn boek The Finish, wanneer het spoor naar Bin Ladens schuilplaats wordt gevolgd.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden