CIA had flinke vinger in de pap in Kroatië

'Heeft Amerika oorlogsmisdaden begaan?' Interessante vraag, vooral omdat hij nu eens niet uit de mond komt van Saddam Hussein of Slobodan Milosevic, maar zonder ironie bovenaan de cover staat van Newsweek....

Eric Arends

Het Amerikaanse weekblad meldt dat de CIA tijdens de oorlog in voormalig Joegoslavië belangrijke militaire informatie over Servische troepen heeft doorgespeeld aan het Kroatische leger. Daardoor zouden de Kroaten in 1995 in de Krajina-regio met succes de Operatie Storm hebben kunnen uitvoeren - hetgeen pikant is, want aanklagers bij het Joegoslavië-Tribunaal beweren dat bij die actie talrijke oorlogsmisdaden zijn gepleegd tegen Servische burgers.

Enkele weken geleden nog kregen twee Kroatische generaals die tijdens Operatie Storm de leiding hadden, een gepeperde aanklacht aan hun broek wegens de moord op 150 Serviërs uit de Krajina en het verdrijven van 200 duizend anderen. Een van de twee commandanten meldde zich vrijwillig in Den Haag. De ander, Ante Gotovina, is voortvluchtig en kan in eigen land op brede steun onder de bevolking rekenen.

Hij lijkt Newsweek zelf te hebben uitgekozen om de aanklagers en/of de Amerikanen te waarschuwen: pas op, als jullie mij pakken, doe ik een boekje open over de Amerikaanse betrokkenheid. Newsweek vergaarde zijn informatie immers bij Gotovina's advocaat Luka Misetic, en 'topfiguren' uit de Kroatische geheime dienst, onder wie Miro Tudjman, zoon van de in 1999 overleden president Franjo Tudjman.

Volgens hen zou de CIA vanaf een geheime basis bij Zadar aan de Adriatische kust een onbemand spionagevliegtuig landinwaarts hebben gestuurd om boven de Krajina foto's te laten nemen van Servische wapenopslagplaatsen en troepenbewegingen. Kopieën van de foto's gingen tijdens en na de Operatie Storm naar het hoofdkwartier van Gotovina. Ook zouden de Verenigde Staten de Kroaten hebben voorzien van coderings- en afluisterapparatuur.

Ofschoon Gotovina persoonlijk de leiding had, was er kortom 'nog een paar ogen en oren dat op deze operatie toezag', zegt advocaat Misetic in Newsweek. 'Niemand (binnen de CIA) vond dat er een probleem was met oorlogsmisdaden of misdaden tegen de menselijkheid.' Amerikaanse bronnen bevestigen met zoveel woorden de vergaande samenwerking met het Kroatische leger, maar wijzen beschuldigingen van medeplichtigheid aan oorlogsmisdaden van de hand. Dat kan nog spannend worden in Den Haag.

Sowieso leiden supranationale ontwikkelingen deze week weer tot een dik pak lezenswaardige kopij. Zo schrijft Le Point over Cambodja, waar een tribunaal zich gaat buigen over de misdaden van de Rode Khmer. Drie Cambodjaanse en twee buitenlandse rechters gaat het tribunaal tellen, en premier Hun Sen zegt het kandidatenlijstje al klaar te hebben. 'We kunnen voor het eind van het jaar beginnen', meent hij. Maar dan moeten de ex-Rode-Khmerleden wel hun verzet tegen de internationale bemoeienis opgeven. Nu dreigen ze nog met een burgeroorlog.

In Macedonië blijkt waartoe dat kan leiden. Een week na de ondertekening van het vredesakkoord weet de NAVO nog steeds niet of ze de operatie Essential Harvest aandurft. Ook al omdat sommige lidstaten, zoals Duitsland, te maken hebben met huiverige parlementen, meldt Der Spiegel. Laten ze in Macedonië mekaar eerst maar eens de hand schudden in plaats van beschieten, vinden de roodgroene politici in Berlijn. Maar zo makkelijk gebeurt dat natuurlijk niet. Oppositiepartij CDU heeft daarom maar voorgesteld het twijfelende parlement zijn beslissingsbevoegdheid in dit soort gevallen te ontnemen. De NAVO roept, zeggen ze, dus geen gezeur, auf geht's!

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden