Chronologie: de lange mars naar het Westen

Een korte chronologie van gebeurtenissen, maatregelen, onderhandelingen en pogingen van Turkije om toenadering te zoeken tot Europa.

24 juli 1923 Het moderne Turkije van Mustafa Kemal Pasja (de latere Atatürk) ondertekent het Vredesverdrag van Lausanne. Dit verdrag komt in de plaats van de nog door de Ottomaanse sultan Mehmet VI gesloten Vrede van Sèvres (1920), waarbij Turkije een aanzienlijk deel van zijn territorium verloor. In het nieuwe verdrag wordt het gebiedsverlies grotendeels ongedaan gemaakt. Verdragspartners zijn onder meer Griekenland, Frankrijk en Groot-Brittannië.

3 maart 1924 Het kalifaat wordt bij wet afgeschaft.

1 november 1928 Het Arabische schrift wordt vervangen door een aangepaste versie van het Latijnse alfabet.

10 december 1934 Invoering van het kiesrecht voor vrouwen.

1 november 1945 President Inönü, opvolger van de in 1938 over leden Atatürk, kondigt de afschaffing van het éénpartijstelsel aan.

9 augustus 1949 Turkije wordt lid van de drie maanden eerder opgerichte Raad van Europa.

1 februari 1952 Turkije wordt, tegelijk met Griekenland, lid van de NAVO, de Noord-Atlantische Verdragsorganisatie, die dan veertien leden telt.

9 augustus 1952 De Turkse Günseli Basar wordt in Napels gekroond tot Miss Europe.

26 augustus 1956 Galatasaray speelt als eerste Turkse voetbalclub een wedstrijd voor de Europa Cup. Uit wordt met 3-1 verloren van Dynamo Boekarest.

12 september 1963 Turkije sluit een associatieverdrag met de Europese Economische Gemeenschap (EEG).

22 juli 1970 De EEG en Turkije ondertekenen een akkoord dat de mogelijkheid van een toekomstig Turks lidmaatschap noemt.

22 maart 1974 Turkije doet voor het eerst mee aan het Eurovisie Songfestival, dat plaatsvindt in Stockholm. Turkije eindigt op laatste plaats.

20 juli 1974 Na een militaire coup tegen de Grieks-Cypriotische politieke leiding landen Turkse troepen in Noord-Cyprus. Binnen enkele dagen is deling van het eiland in een Turks en een Grieks deel een feit.

12 september 1980 De Turkse strijdkrachten brengen de regering ten val en vestigen een militair bewind. De relaties met de EEG krijgen een ijzig karakter.

6 november 1983 Parlementsverkiezingen maken een eind aan het militaire bewind. Hierna normaliseren de betrekkingen met Europa snel.

15 april 1987 Turkije vraagt het lidmaatschap van de EEG aan.

1 januari 1996 Tussen de Europese Unie en Turkije treedt een douane-unie in werking.

13 december 1997 Tijdens de Europese top in Luxemburg wordt Turkije de status van kandidaat-lid onthouden.

10 december 1999 De Europese top in Helsinki bestempelt Turkije alsnog tot kandidaat-lidstaat, die 'voorbestemd is om tot de Unie toe te treden'. Maar tevens wordt aangegeven dat het land nog tal van hervormingen moet doorvoe ren.

3 augustus 2002 Het Turkse parlement neemt een serie hervormingswetten aan, waaronder afschaffing van de doodstraf.

3 november 2002 De Gerechtigheids- en Ontwikkelingspartij (AKP), die haar wortels heeft in de politieke islam, wint de verkiezingen.

13 december 2002 De Europese top in Kopenhagen stelt drie voorwaarden vast waaraan kandidaat-lidstaten moeten voldoen. Afgesproken wordt dat in december 2004 de beslissing zal vallen om al dan niet onderhandelingen over toetreding met Turkije te gaan voeren.

30 juli 2003 De macht van de door het leger gedomineerde Nationale Veiligheidsraad wordt ingeperkt.

11 september 2004 Eurocommissaris Günter Verheugen verklaart dat een Turks EU-lidmaatschap niet voor 2015 zijn beslag zal krijgen.

26 september 2004 Het Turkse parlement stemt in met een hervorming van het strafrecht.

6 oktober 2004 De Europese Commissie geeft een positief advies voor het starten van onderhandelingen met Turkije. Alleen commissaris Frits Bolkestein is tegen.

29 november 2004 In een door Nederland opgestelde ontwerp-verklaring voor de Europese top op 17 december worden stevige voorwaarden genoemd voor een Turks EU-lidmaatschap. Ankara moet onder meer Cyprus de facto erkennen en akkoord gaan met langdurige beperking van de arbeidsmigratie.

december 2004: Turkije en de Europese Unie, onder voorzitterschap van premier Balkenende, komen overeen dat toetredingsonderhandelingen in oktober 2005 beginnen. Premier Erdogan gaat echt niet akkoord met het voorstel. Een belangrijk obstakel vormt Cyprus. Turkije wenst Cyprus niet te erkennen. Indirecte erkenning is echter wel een voorwaarde van de EU.

juni 2005: Oostenrijk is fel tegen het opstarten van de onderhandelingen. De Europese Commissie oppert de mogelijkheid van een speciaal partnerschap, in plaats van een volledig lidmaatschap.

juli 2005: Ankara tekent een protocol dat het douaneverdrag uitbreidt met de tien nieuwe lidstaten, waaronder Cyprus. Maar in een aparte verklaring benadrukt Turkije tot verbijstering van Europa dat dit geenszins erkenning van het eiland inhoudt. Onder meer Frankrijk reageert zeer negatief.

september 2005: Eindelijk zijn de EU-landen het eens over de precieze formulering waarin Turkije wordt aangespoord om EU-land Cyprus te erkennen. Die erkenning moet een feit zijn voor het eind van de onderhandelingen, die weleens tien jaar kunnen gaan duren. Ankara reageert verbolgen, zoals verwacht.

3 oktober 2005: De Europese Unie en Turkije zijn het eens over onderhandelingen over toetreding, waarvoor in Luxemburg formeel het startsein wordt gegeven.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden