Christophe van Gerrewey

Vreemd en flonkerend verhaal, te goed om de zin ervan vast te pinnen.

Christophe van Gerrewey: Trein met vertraging

*****

De Bezige Bij Antwerpen; 238 pagina's; euro 19,95.

'De uitweiding is geen zwaktebod', zei Christophe Van Gerrewey (1982) begin juli tijdens een literaire middag in Dordrecht. 'Integendeel, in een ogenschijnlijke afdwaling kan bijna ongemerkt een essentie aan het licht komen.'

Een zinvolle kanttekening bij het Hollandse adagium dat de ware schrijver een geoefend schrapper is. Bovendien een stelling die wordt bekrachtigd door de twee romans die de Belgische auteur, voorheen bekend als onconventioneel architectuurcriticus, in korte tijd heeft gepubliceerd: Op de hoogte (2012, nominatie Academica Literatuurprijs), de lange brief van een man aan zijn verloren geliefde, vol uitweidingen met scheve redeneringen en droge humor.

En dan nu al Trein met vertraging, waarin de auteur een groot aantal passagiers aan het woord laat die op een willekeurige middag in de stoptrein zitten tussen Oostende en Antwerpen, en die door onbekende oorzaak een half uurtje stil staat. Opwindend is anders, maar met Van Gerreweys opmerking over de uitweiding in gedachten, wordt al beter voorstelbaar waarom juist dit gegeven mogelijkheden biedt: een treinvertraging is eigenlijk zelf al een uitweiding, een onverwachte verlenging. Wanneer je als auteur dan virtueel door de trein loopt, en je voorstelt wat er in de hoofden van de inzittenden omgaat, kun je ze in hun wezen betrappen.

Het is een literair experiment dat doet denken aan boeken van Raymond Queneau en Georges Perec: toevallig zitten deze personages in eenzelfde voertuig, het is een tijdelijk treffen, sommigen kijken naar buiten en anderen naar elkaar. Er gebeurt niets, waardoor de gedachten alle kanten op kunnen, en Van Gerrewey zijn stijl kan laten flonkeren. We lezen de gedachten van het meisje Roos dat nét haar relatie heeft verbroken: 'Het gaat niet, dat heeft ze inderdaad gezegd, anderhalf uur geleden op de zeedijk, voor het casino; de belofte dat het een mooie herfstdag zou worden, werd slechts door een strakke wind tegengesproken - Het gaat niet.'

Of Dirk, die zich stoort aan alle geluiden, van het materieel en van de medemens, omdat hij graag wat zou schaven aan een essay dat hij 'Voor interpretatie' heeft genoemd (misschien een antwoord op Against Interpretation van Susan Sontag): mensen denken namelijk te weinig na, laten alleen hun emoties spreken. Interessante opvatting, die echter danig op de proef wordt gesteld doordat Dirk zich moet zien te concentreren, en zich niet moet laten afleiden door zijn ergernis, zelfs als er onderweg ineens zestig schoolkinderen de coupés bestormen. Houd je emoties er dan nog maar eens onder.

Ook leven we mee met Kris, die zojuist bij een supermarkt boodschappen heeft gedaan, en die voor een miniritje de trein nam omdat hij onder meer drie liter diepvriesijs bij zich heeft, die nu bij elke minuut vertraging verder smelt.

En dan hebben we René, de conducteur, die geen zin heeft in klagende en kwade passagiers, en zich in zijn kleedhok terugtrekt. De vertraging is zijn schuld niet, maar hij wordt er wél op aangekeken.

De steelse blikken zijn het mooist: Dirk en Roos menen elkaar op een zeker moment te herkennen. Ze weten het zeker. Het was zeven jaar geleden in de Ardennen (denkt Dirk), het was vijf jaar geleden in New York (denkt Roos). Heel mooi laat Van Gerrewey ze beiden wegdromen.

En wat wij hier van moeten vinden? De verleiding bestaat om er een interpretatie op los te laten, maar Trein met vertraging is te goed om het tot een boodschap terug te brengen. Van Gerrewey vangt de vluchtigheid, en laat haar los. Dit verhaal vastpinnen zou doodzonde zijn.

KANSHEBBER

De vorige roman van Christophe van Gerrewey, Op de hoogte (2012), is een opzienbarende liefdesbrief van een man aan zijn ex. Na zijn uitputtende verslag neemt plots de vrouwenstem het woord over, om hem stevig van repliek te dienen. Op de hoogte is één van de drie nominaties voor de Academica Literatuur Prijs, naast M. van Shira Keller en De verjaardagen van Hanneke Hendrix. Erik Menkveld en Peter Buwalda zijn de vorige winnaars van de prijs voor romandebuten. Tot en met vandaag kan er op academicaliteratuurprijs.nl worden gestemd. De winnaar wordt op 12 september bekendgemaakt.

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden