ChristenUnie redt de nieuwe coalitie in senaat

Het opvallendste van de verkiezingen voor de provinciale staten van gisteren was de lage opkomst. Terwijl de opkomst bij landelijke verkiezingen rond de 80 procent schommelt, nam nu nog niet de helft van de kiezers de moeite zijn stem uit te brengen....

Het belangrijkste motief voor degenen die wel de gang naar de stemcomputer maakten, was de samenstelling van de Eerste Kamer. De samenstelling van de staten was voor de meesten bijzaak. Het is jammer dat de leden van de staten niet wisten in te spelen op de toenemende aandacht van kiezers voor vraagstukken van ruimtelijke ordening, milieu en waterbeheer – bij uitstek provinciale aangelegenheden.

Net als bij de verkiezingen van 22 november waren de SP, de ChristenUnie en de Partij voor de Dieren de opvallende winnaars. Het CDA en de PvdA bleken ook in de senaat niet bij machte de meerderheid op eigen kracht veilig te stellen. De kiezers van de ChristenUnie lijken het meest enthousiast over de koers van het nieuwe kabinet. Dat is goed te begrijpen, want uit onderzoek van de Vrije Universiteit is gebleken dat het regeerakkoord het dichtst bij het programma van de ChristenUnie is uitgekomen.

Dankzij de CU kan Balkenende IV opgelucht ademhalen: de oppositie heeft ook in de Eerste Kamer in principe het nakijken. Daar komt nog bij dat die oppositie verdeeld is. Intussen is ook duidelijk dat de euforie die zich van de drie fractievoorzitters van de coalitiepartijen in de loop van de formatie had meester gemaakt, niet op de kiezers is overgeslagen.

Het debat over de regeringsverklaring werd vorige week overschaduwd door de interventie van fractievoorzitter Wilders van de Partij voor de Vrijheid over de dubbele nationaliteit van twee staatssecretarissen. Het leverde Wilders enorme publiciteit op en een forse stijging in de peilingen. De PVV deed echter gisteren niet mee. De VVD profiteerde het meest van de afwezigheid van Wilders, maar de meeste van zijn kiezers zijn thuis gebleven. Wel blijft de VVD in de senaat de derde partij, een positie die de liberalen in de Tweede Kamer aan de SP moesten afstaan.

Dat de enorme winst van de SP vier maanden geleden geen incident was, is volstrekt duidelijk. De keuze van de socialisten om geen regeringsverantwoordelijkheid te dragen, wordt door de aanhang gewaardeerd. Gezien deze uitslag ligt deelname van de SP aan de colleges van gedeputeerde staten niettemin voor de hand; de PvdA en het CDA zullen moeten inschikken.

De achterban van de Partij van de Arbeid heeft de nodige reserves ten opzichte van de deelname aan het kabinet met het CDA en de CU. De PvdA scoorde relatief nog wat slechter dan in november. Dat geldt zeker ook voor D66: van een Pechtold-effect blijkt niets te merken. GroenLinks wist zich in de schaduw van de SP met moeite te handhaven en het verlies in de senaat tot een zetel te beperken.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden