ChristenUnie: politici worden te snel afgestraft

De ChristenUnie waarschuwt dat het maatschappelijke klimaat wat al te guur begint te worden voor politici. 'Er is geen enkele compassie', stelt het Tweede Kamerlid Gert-Jan Segers morgen vast in een interview in de Volkskrant.

Gert-Jan Segers (Christenunie, L) en senator Roel Kuiper (R) in het Provinciehuis van Zuid-Holland voor de uitslagenavond van de Provinciale Statenverkiezingen. Beeld anp

'Het gevaar is dat integriteit wordt gereduceerd tot een legalistische opvatting: als je leeft bij de letter van de wet dan deug je en anders niet. Terwijl je moreel kompas ook van belang is.' Segers krijgt bijval van oud-bewindslieden als Bram Peper (PvdA), Cees Veerman (CDA), Henk Bleker (CDA) en Hilbrand Nawijn (voorheen LPF), die vrezen dat niemand straks meer de politiek in durft te gaan.

Na een winter die in het teken stond van de integriteitsaffaires -voornamelijk in de VVD en de PVV - grijpt Segers de Paasdagen aan voor een oproep aan zijn collega's en de media om soms iets meer compassie te tonen. 'Je ziet hier soms schadenfreude', zegt het Kamerlid over zijn werkplek, het Binnenhof. 'In plaats van vergiffenis te schenken, staan sommige politici handenwrijvend toe te kijken als een ander onderuit gaat. Dat is de lelijke kant van de politiek.'

Gert-Jan Segers. Beeld anp

Genade

Hij noemt de affaire rond de declaraties van het gevallen VVD-Kamerlid Mark Verheijen als schrijnend voorbeeld. 'Als iemand toegeeft: ik heb iets stoms gedaan, ik heb er spijt van, ik stort de teveel geïnde bedragen terug - dan kan ik mij voorstellen dat er ruimte is voor een tweede kans. Nu is iemand die zijn hele ziel en zaligheid in de politiek stopt, zijn baan kwijt. Zijn carrière staat stil. Dat vind ik een heel harde uitkomst (...) Voor de duidelijkheid: Ik vind niet dat je weg moet moffelen wat verkeerd is gegaan. Maar als je fouten erkent, dan mag je ook een kans krijgen om het goed te maken. Zoals Jezus zei: wie zonder zonde is, werpe de eerste steen. Daarmee praat hij niet goed wat er verkeerd is gegaan. Hij verlaagt de standaard niet. Maar hij is wel genadevol.'

De ChristenUnie krijgt bijval van voormalig bewindslieden die zelf ooit onder vuur lagen. Oud-minister Bram Peper (PvdA), die in opspraak kwam door de bonnetjesaffaire, maar later volledig werd vrijgepleit: 'Het maakt niet uit of je iets fout hebt gedaan, je wordt publiekelijk veroordeeld. Niemand wil met een besmet persoon omgaan, ze mijden je als een ebola-patiënt. Politiek is om die reden niet aantrekkelijk voor veel mensen. Je bent een nationale schietschijf.'

Mark Verheijen. Beeld anp

Bonnetjes tegen het licht houden

Peper pleit voor een speciaal aangestelde medewerker bij partijen die de bonnetjes van politici tegen het licht houdt. 'Als politicus begeef je je vaak in schemergebieden. Je bent aan het werk en moet nog even ergens naartoe: mag dat met de dienstauto? Een speciale medewerker kan meteen het oordeel vellen. Dan ben je van het gedonder af.'

Oud-minister Cees Veerman (CDA) - die onder meer in opspraak kwam wegens het aanhouden van zakelijke belangen toen hij politiek actief was: 'Het kan een buitengewone stimulans zijn voor iemand die genade krijgt om iets nooit meer te doen. Dat kan heel zuiverend werken. Meer dan de frustratie waarmee iemand kampt als hij weggestuurd wordt.' Uiteindelijk, zegt Veerman, is niemand zonder zonde. 'Ieder mens maakt fouten, maar het gaat erom of je moreel deugt of niet. Zoals we na de oorlog zeiden: het gaat niet om de mensen die fouten hebben gemaakt, maar om de mensen die fout waren. Dat is een wezenlijk verschil.'

Tweede kans

Volgens Veerman neemt het afstraffen van politici nu zodanige vormen aan dat 'je je kunt afvragen of straks iemand ooit nog politicus durft te worden'. Over de weggestuurde Verheijen is hij dan ook geneigd milder te oordelen dan diens partijgenoten. 'Als zo iemand zegt: oké ik heb het begrepen, ik heb er spijt van, het zal nooit meer gebeuren. Dan zeg ik: hup, weer aan het werk. Een tweede kans kan je krijgen, een derde niet. Want dan heb je niets van de genade begrepen.'

Oud-staatssecretaris Henk Bleker (CDA), wiens privéleven uitgebreid in de media kwam, 'houdt zijn hart vast' wegens de harde toon in de politiek: 'Ik hoor van veel jonge mensen dat het afschrikt om politiek actief te worden, juist vanwege de risico's dat er zo hard geoordeeld wordt. Dat is heel ernstig.' Bleker wil niet pleiten voor meer genade in de politiek - 'dat is een woord dat past in de privésfeer' - maar zegt wel dat hij 'er een bloedhekel heeft als iemand één keer de fout ingaat, daar spijt van betuigd, maar vervolgens voorgoed is uitgeschakeld. Dat is gewoon bizar.'

Nawijn

Ook oud-minister Hilbrand Nawijn (ex-LPF), die ooit onder vuur lag wegens uitspraken over de doodstraf, signaleert dat de bijl op het Binnenhof wel erg bot is. 'Bij je familie ben je eerder geneigd om over fouten heen te stappen, maar in de politiek wordt het je lang nagedragen. Het is ook nog eeuwig terug te vinden op internet.' Over strafbare fouten is hij streng, maar 'een politieke fout, daar mogen mensen best wat milder over zijn'. Nawijn vindt dat de politiek minder aantrekkelijk is voor jonge mensen, zoals ondernemers, omdat het risico op reputatieschade groot is. 'Politiek is vooral aantrekkelijk voor wat oudere mensen die niet zoveel meer te verliezen hebben.'

Lees morgen het hele interview met Gert-Jan Segers in de Volkskrant: 'Is er dan geen ruimte voor genade?'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden