ChristenUnie: laat student schuld aflossen door sociaal werk

Studenten moeten een deel van hun studieschuld kunnen wegwerken door zich in te zetten voor de samenleving. Dit 'sociale dienstrecht' moet een aanvulling worden op het leenstelsel. Het mes snijdt aan twee kanten: de student springt bij op plekken waar extra handen hard nodig zijn (gezondheidszorg, vluchtelingenhulp) en krijgt in ruil daarvoor een afschrijving op zijn schuld aan de overheid.

ChristenUnie-leider Gert-Jan Segers lanceert vandaag op het congres in Zwolle zijn voorstel Foto Paul Dijkstra

Dit voorstel lanceert ChristenUnie-leider Gert-Jan Segers vandaag op het congres van zijn partij in Zwolle, waar hij wordt gekozen tot lijsttrekker bij de Kamerverkiezingen van maart volgend jaar. Segers (46) heeft zijn plan al besproken met studentenbonden LSVb en ISO en ouderenbond ANBO. LSVb-voorman Stefan Wirken noemt het 'een sympathieke en interessante denklijn'.

Segers: 'Wij zien in deze maatschappij twee problemen. Aan de ene kant studenten die, zoals deze week bleek, zich laten afschrikken door het leenstelsel. Niet gek, als je 35 jaar met schulden wordt opgezadeld. Anderzijds signaleren wij op diverse gebieden verschraling in de samenleving. Wij koppelen deze twee en zeggen: als je nou eens tegen het eind van of vlak na je studie vijf maanden vrijwilligerswerk doet, gedurende een x-aantal uur per week, waarmee je 5 duizend euro afschrijft van je schuld, bewijs je zowel de samenleving als jezelf een dienst.'

Leenstelsel voldongen feit

De ChristenUnie is een fel tegenstander van het in 2014 ingevoerde leenstelsel, dat de basisbeurs vervangt. CU- Kamerlid Eppo Bruins noemde het stelsel afgelopen week in een debat 'het vleesgeworden economisme en individualisme, dat bijdraagt aan de tweedeling in ons land'. Segers: 'Het blijft onbegrijpelijk dat partijen als GroenLinks en D66, die zeggen voor het onderwijs op te komen, dit hebben gesteund.'

Toch ziet Segers ook dat het leenstelsel een voldongen feit is. 'Dan is het zaak middelen te zoeken om de drempel te verlagen om in jezelf en in een studie te investeren. Met dit plan doe je werkervaring op en kom je in contact met andere generaties. Hulp bieden aan eenzame ouderen bijvoorbeeld zou een goede mogelijkheid zijn. Of bijles geven aan laaggeletterden, of schuldhulpmaatje worden. Daarmee verdring je ook geen anderen op de arbeidsmarkt, want dat is nadrukkelijk niet de bedoeling.'

Segers wil proberen zoveel mogelijk partijen te laten 'aanhaken' bij zijn idee. Ook DUO, de uitvoeringsorganisatie van het leenstelsel, zal hij benaderen. 'Er zal wat minder worden afgelost, maar vergeet niet dat bij het ontwerp van het stelsel is ingecalculeerd dat er altijd mensen zullen zijn die niet terugbetalen. Voor die niet-inbare schulden kan dit plan ook een uitkomst zijn.'

Trauma

Voor de praktische uitvoering ziet Segers twee wegen. Hij kan met hulp van de genoemde maatschappelijke organisaties een initiatiefwet schrijven, of zijn plan inbrengen bij de volgende formatie als de ChristenUnie daarin wordt betrokken. Die kans is niet denkbeeldig. Bij de huidige stand van de opiniepeilingen zal alleen een vier- of vijfpartijenkabinet uit het politieke midden op een parlementaire meerderheid kunnen stoelen. En Segers zegt dat zijn partij 'geen trauma' heeft opgelopen van het meeregeren in het vechtkabinet Balkenende IV (met CDA en PvdA).

'Een trauma niet nee, wel veel geleerd', zegt Segers. 'Bijvoorbeeld dat de politiek leider niet in het kabinet maar in de Kamer moet zitten. Zoals Diederik Samsom nu doet. Alleen voor de premier geldt een uitzondering. Dus als de uitnodiging komt, zullen wij meepraten. En meedoen als we een paar herkenbare ChristenUnie-punten kunnen realiseren. Daarvan zou deze correctie op het leenstelsel, die tevens een maatschappelijke bonus is, er een kunnen zijn.'

Segers haast zich te zeggen 'nog niet aan het rekenen' te zijn. 'In de campagne zullen wij voluit voor ons eigen verhaal gaan. Wij stappen ook niet in een kabinet louter om een coalitie aan de 76ste zetel in de Tweede Kamer en de 38ste zetel in de senaat te helpen. De grote opgave zal zijn dat een nieuw kabinet niet een kille optelsom is, maar een coalitie met de verbindende missie om de tegenstellingen in de samenleving te verkleinen.'

Meer over