ChristenUnie buigt zich over 'vuile haal' naar katholieke kerk

De ChristenUnie schudt op haar grondvesten. Of eigenlijk op haar grondbeginselen: de Uniefundering. Dat zijn twee lange zinnen, vastgesteld bij de oprichting van de partij in 2000, die zeggen wat voor een politieke partij het is.

De nieuwe partijvoorzitter Piet Adema geeft zijn eerste speech in zijn functie tijdens het congres van de ChristenUnie. Foto uit 2013Beeld anp

Enkele zeventiende-eeuwse woorden uit die tekst weerhouden katholieken ervan zich bij de protestante partij aan te sluiten. En nu moet de ChristenUnie kiezen. Gooien we de deur open, zodat katholieken ons als alternatief voor het CDA gaan zien? Of houden we vast aan onze eeuwenoude oorsprong?

Zo'n principiële keuze gaat bij de ChristenUnie uiterst behoedzaam, want voordat je het weet splitsen protestanten zich af. Dus stelt het wetenschappelijk instituut van de partij eerst een discussienota op, neemt het bestuur geen enkel standpunt in en mag elk ChristenUnielid er zaterdag bij het partijcongres in Lunteren 'zijn zegje over doen', aldus partijvoorzitter Adema. Bij voorkeur de tegenstanders van de wijziging, want die zijn in de minderheid.

Geen vrolijke lectuur

Het fundament van de politieke overtuiging van de ChristenUnie is de Bijbel 'die door de Drie Formulieren van Eenheid wordt nagesproken'. Die formulieren, dat zijn de Heidelbergse Catechismus van 1563, de Nederlandse geloofsbelijdenis van 1561 en de Dordtse Leerregels van 1619.

Die gereformeerde teksten vormen bepaald geen vrolijke lectuur. De mens is van nature slecht en een ieder die iets anders gelooft is verderfelijk, vervloekt, een ketter - en wat dies meer zij. Specifiek rooms-katholieken moeten het ontgelden. De katholieke mis, 'de paapse mis' is 'verfoeilijke afgoderij' en wederdopen is 'ketterij'.

Zodra de passage over de Drie Formulieren wordt geschrapt, meldt de rooms-katholieke Frank Bosman zich aan als lid van de ChristenUnie. 'Ze zijn een vuile haal naar de katholieke kerk', zegt cultuurtheoloog Bosman, verbonden aan de Universiteit van Tilburg. 'Als de partij een unie van alle christenen wil zijn, wees dan consequent en beschouw geschriften die zich afzetten tegen katholieken niet langer als fundament.'

Overheid door God gegeven

De ChristenUnie erkent Gods heerschappij over het staatkundig leven, dat de overheid door God is gegeven en in zijn dienst staat en dat christenen de verantwoordelijkheid hebben actief te zijn in de samenleving. Zij fundeert haar politieke overtuiging op de Bijbel, het geïnspireerde en gezaghebbende Woord van God, die door de Drie Formulieren van Eenheid wordt nagesproken en die ook voor het staatkundig leven wijsheid bevat.

Uniefundering van de ChristenUnie (2000)

Apostolicum

Het Nederlands Dagblad hield een enquête onder ruim duizend ChristenUnie-leden. Eén op de vijf wil dat de Drie Formulieren blijven staan. Een tweederde meerderheid wil een unie zijn voor alle christenen, dus ook voor mensen als Bosman.

Die meerderheid vindt dat de verwijzing naar de Drie Formulieren moet worden vervangen door het Apostolicum. Dat is de meest algemene en in de hele wereld aanvaarde geloofsbelijdenis. En de tekst dateert van voor de breuk tussen protestanten en katholieken - 'van voordat de kerk van Christus scheurde'.

Met het Apostolicum zegt een lid van de ChristenUnie dat hij of zij gelooft in God, Jezus Christus en de Heilige Geest. Maar, werpt Meindert Leerling tegen, zo'n puur kerkelijke tekst heeft niets met politiek te maken. Leerling was leider van de RPF, één van de twee partijen die in de CU zijn opgegaan.

Volgens Leerling zijn evangelische en katholieke christenen altijd al welkom geweest bij de ChristenUnie. Ze hebben zich niet door de Drie Formulieren laten weerhouden, dus waarom zouden ze dat in de toekomst wel doen? Zijn voorstel: laat alles bij het oude. Ergens komend voorjaar hakt de ChristenUnie behoedzaam een knoop door.

Vervloekte afgoderij

Antwoord 80: Het Avondmaal des Heeren betuigt ons, dat wij volkomen vergeving van al onze zonden hebben door de énige offerande van Jezus Christus, die Hijzelf eenmaal aan het kruis volbracht heeft, en dat wij door den Heiligen Geest Christus worden ingelijfd, die nu naar zijn menselijke natuur niet op de aarde, maar in den hemel is, ter rechterhand Gods zijns Vaders, en daarvan ons wil aangebeden zijn. Maar de Mis leert, dat de levenden en de doden niet door het lijden van Christusvergeving der zonden hebben, tenzij dat Christus nog dagelijks voor hen van de Mispriesters geofferd worde, en dat Christus lichamelijk onder de gestalte des broods en wijns is, en daarom ook daarin moet aangebeden worden; en alzo is de Mis in den grond ander niet, dan een verloochening der enige offerande en des lijdens van Jezus Christus, en een vervloekte afgoderij.

Uit de Heidelbergse Catechismus.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden