Chrissie is ongelukkig

'Woman is the nigger of the world.' Wie zong die aanklacht tegen het lot van de vrouw ook weer? Het was John Lennon, als ik me niet vergis....

Vorige week donderdag was het Vrouwendag. Dat is een vrije dag in Zuid-Afrika, een gelegenheid voor politici om mooie praatjes te houden over gender en noem maar op. De dag voor Vrouwendag liep Chrissie Jamara de kliniek binnen. Ze wilde weten hoeveel een zwangerschapstest kost. Geld voor een consultatie had ze niet. De test was negatief en Chrissie was tegelijkertijd opgelucht en ongelukkig. Ze is 23 jaar en sinds haar 17de getrouwd met een Mozambikaan van wie ze dacht dat hij haar ticket naar een beter leven zou worden. Het pakte anders uit.

In het begin was het allemaal rozengeur en maneschijn, maar de harde realiteit kwam al snel op haar af. Haar man heeft niet meer bijgedragen aan een 'beter' leven dan een schamel huisje op een onvruchtbaar stukje land, een township verderop.

Chrissie heeft genoeg reden om doodongelukkig te zijn. Op haar 19de had ze al twee kinderen en een echtgenoot die haast nooit thuiskwam. Hij is automonteur. Als hij al een keer een baan heeft, is voor een paar maanden: hij zwerft van stad naar stad voor klusjes. In elk stadje heeft hij een schatje, terwijl zij thuis zit met alle problemen. En als hij thuis komt dan dwingt hij haar tot seks; ze wordt geslagen als het hem niet zint. Geld voor het huishouden komt onregelmatig binnen. Ze weet niet hoe ze haar kinderen moet voeden, kleden of hoe het schoolgeld te betalen.

Op mijn vraag waarom ze nog bij hem is, zegt ze dat ze er wel over gedacht heeft hem te verlaten maar bang is dat hij haar dood zal maken. In een moeite door zegt ze dat dat toch wel zal gebeuren, omdat hij haar op een dag met het aidsvirus zal infecteren.

Ze is bang, heel bang. Maar ze durft geen keuze te maken. Onlangs is ze naar het staatsziekenhuis geweest voor een aidstest. Die was gelukkig negatief. Ze heeft dus nog een leven voor zich. Maar om gezond te blijven zou ze toch dat ene vitale besluit moeten nemen: man eruit en opnieuw beginnen.

Als ik haar vraag hoe zij de toekomst van haar kinderen ziet, begint ze te huilen. Ze staat overal alleen voor en heeft niemand die haar steunt. De kinderen zijn eigenlijk het enige doel in haar leven. Maar kan je familie je dan niet helpen, probeer ik. Moet je niet eens tegen je ouders zeggen dat je huwelijk is mislukt, en dat je graag terug naar huis zou komen?

Het antwoord is ontnuchterend in eenvoud. De familie kan zich dat niet veroorloven. Toen Chrissie trouwde had haar man een grote bruidsschat betaald aan haar vader. Die zou vader niet meer kunnen teruggeven. Haar prijs was drie koeien en vierduizend rand.

Het is de realiteit van veel vrouwen. Ze zijn volledig ondergeschikt aan de man, moeten het hele gezin draaiende houden en hebben er vaak de middelen niet voor. Het is een chronisch aan elkaar knopen van de eindjes. Komt de man in het weekeinde thuis dan wil hij maar een ding en voor de rest zit hij met zijn maatjes in de kroeg te zuipen.

In Zuid-Afrika wordt elke anderhalve minuut een vrouw verkracht, elke dag worden 1500 mensen besmet met het aidsvirus, een op de drie vrouwen heeft haar eerste seksuele ervaring onder dwang. Vrouw zijn, en zwart, is een dubbel kruis. Als arts voel ik me er machteloos bij.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden