InterviewChris Oomen

Chris Oomen (vermogen: 900 miljoen) kocht het ANP uit angst voor nepnieuws. ‘Dat is een groot gevaar’

Chris Oomen op het hoofdkantoor van zorgverzekeraar DSW in Schiedam, waar hij na zijn vertrek nog altijd vijf dagen in de week komt.  Beeld Kiki Groot
Chris Oomen op het hoofdkantoor van zorgverzekeraar DSW in Schiedam, waar hij na zijn vertrek nog altijd vijf dagen in de week komt.Beeld Kiki Groot

Chris Oomen (71) wil zijn vermogen van 900 miljoen euro aanwenden ten goede van de maatschappij. Vorige maand kocht hij daarom het Algemeen Nederlands Persbureau (ANP). Wat is de rol van rijken in de samenleving?

U heeft hier het boek Waarom de superrijken de wereld niet zullen veranderen van journalist Anand Giridharadas op uw vergadertafel liggen. Heeft u het gelezen?

Chris Oomen: ‘Nee, dat heb ik gekregen. Ik moet het nog lezen.’

Giridharadas vraagt zich af – lees ik op de achterflap – waarom onze wereldproblemen zouden worden opgelost door superrijken, in plaats van door democratische instituties die door dezelfde superrijken door belastingontduiking en lobby’s worden uitgehold.

‘Ik ben het niet eens met de stelling van dit boek. Er zijn ook superrijken die proberen iets goeds met hun geld te doen: Bill Gates, Warren Buffet. Zij hebben foundations waarmee ze hun geld ten goede besteden. Daar komt bij: in overheden heb ik niet per definitie veel vertrouwen. De wereld is de afgelopen vier jaar geregeerd door meneer Trump, een narcist. Over Poetin, Kim Jong-un, Xi en Erdogan ben ik ook niet erg positief. Als je naar die regimes kijkt, zie je dat er idioten aan het roer staan die zichzelf heel bijzonder vinden. Dus waarom zou het beter zijn om alles aan de staat over te laten? Dat lijkt me eerlijk gezegd gevaarlijk.’

Denkt u dat in Nederland de kans groot is dat er een Poetin aan de macht komt?

‘Ik denk dat die kans overal even groot is.’

Chris Oomen (71), investeerder, voormalig topman van zorgverzekeraar DSW en oprichter van beurshandelshuis Optiver, behoort zelf tot de superrijken en staat met een vermogen van 900 miljoen euro op plaats 42 in de Quote 500. Hij vergaarde zijn rijkdom als grootaandeelhouder van Optiver, waarin hij nog steeds een belang van 16 procent heeft. De waarde daarvan steeg de afgelopen twintig jaar spectaculair (van 50 naar 900 miljoen, volgens Quote) dankzij de opkomst van de flitshandel, een methode om met behulp van geavanceerde computers in milliseconden in te spelen op minieme koersverschillen.

Tegelijkertijd werkte hij bijna veertig jaar bij DSW, de kleine zorgverzekeraar die geen reclame maakt, voor iedereen dezelfde premie hanteert, op het gebied van klantvriendelijkheid altijd het beste scoort en huist in een grijs en sober ingericht kantoorgebouw in een buitenwijk van Schiedam. Van daaruit maakte Oomen er geen geheim van dat hij graag een buitenstaander was in de wereld van de zorgverzekeraars, die volgens hem te veel om geld zou draaien en te weinig om de patiënt. In de avonduren richtte hij in 1986 met drie anderen Optiver op. Hij leidde eigenlijk ‘twee levens tegelijk’, zegt hij, één met zijn hart, in de zorg, en één met zijn hersens, in de derivatenhandel.

Het geld dat hij met Optiver verdiende wil Oomen nu aanwenden ten goede van de maatschappij. Vorige maand kocht hij daarom het Algemeen Nederlands Persbureau (ANP) van John de Mol. Oomen ziet het ANP als de hoeksteen van de Nederlandse journalistiek, en wil dat graag zo houden. Het persbureau bestaat sinds 1934 en levert dagelijks 250 nieuwsberichten aan vrijwel alle grote Nederlandse media, ook aan de Volkskrant. Oomen: ‘Ik heb het ANP niet overgenomen om er iets mee te verdienen. Ik wil er zeker van kunnen zijn dat er altijd één club is die feitelijk en onafhankelijk is en zich verre houdt van fake news.’

U heeft het ANP gekocht vanwege uw zorgen over nepnieuws?

‘In zekere zin wel. Dat zie ik als een groot gevaar, een gevoel dat bij mij sterk is komen opzetten na de verkiezing van Trump in 2016. Hij loog over dingen die iedereen op beeld kon zien. Dezelfde ontkenning van de werkelijkheid zie je in Nederland ook, zo’n meneer Baudet doet hetzelfde. Ik vind de vrijheid die men zich in onze democratie permitteert, soms veel te ver gaan. Vrijheid van meningsuiting mag een groot goed heten, het is in zekere zin ook gevaarlijk, het brengt instabiliteit in een samenleving. Onder invloed van sociale media bekeren mensen zich tot de meest gekke ideeën. Viruswaarheid, bijvoorbeeld. Ik ken zelf ook antivaxxers, aan wie ik probeer uit te leggen hoe asociaal het is om je niet tegen corona te laten vaccineren. Zo draag je bij aan de mogelijkheid dat het virus zich verspreidt en muteert. Je mag het eigenlijk niet zeggen, maar als je je niet laat vaccineren, vind ik dat je niet langer het recht hebt om voorrang te krijgen op de reguliere zorg van wie dan ook. Ik vind dat we die discussie moeten openen, het moet een keer klaar zijn.’

‘Voor mij heeft het ANP een maatschappelijke waarde. Ik wil het behouden zoals het nu is.’ Beeld Kiki Groot
‘Voor mij heeft het ANP een maatschappelijke waarde. Ik wil het behouden zoals het nu is.’Beeld Kiki Groot

Hoe kwam de koop van het ANP tot stand?

‘Ik ken een voormalig journalist van het AD, die mij in contact bracht met de directeur van het ANP, Martijn Bennis. Men had begrepen dat het ANP al een tijdje niet meer tot de kernactiviteiten van Talpa behoorde en dat John de Mol het misschien wel zou willen verkopen. Nou, dat leek mij meteen een fantastisch idee. De Mol bleek er inderdaad voor open te staan. Ik heb een bod gedaan dat de economische waarde vertegenwoordigde, maar De Mol had zelf een strategische waarde betaald, omdat hij het destijds graag wilde hebben. Ik ben ergens in het midden gaan zitten, misschien ietsje meer aan zijn kant. Dat had een andere onderneming nooit gedaan.’

U heeft er eigenlijk iets te veel voor betaald?

‘Ja. Zonder in te gaan op exacte bedragen, want dat zou ik niet fair vinden. Voor mij heeft het ANP een maatschappelijke waarde. Ik wil het behouden zoals het nu is.’

En u gaat het nooit verkopen, belooft u.

‘Klopt. Ik heb er natuurlijk met mijn drie kinderen over gesproken, hoe het moet na mijn overlijden. Ik ben welgesteld en er zijn twee dingen in mijn nalatenschap die ik belangrijk vind: mijn domein in Spanje, en het ANP. Ik wil dat het domein in Spanje altijd behouden blijft voor de familie, omdat het mijn kinderen en kleinkinderen aan elkaar bindt en ze zo gezamenlijk ergens de verantwoordelijkheid voor dragen, in de geest van hun ouders. Hetzelfde geldt voor het ANP. Tegen mijn kinderen zeg ik: je reputatie is het belangrijkste in het leven, die moet je nooit verkwanselen, dus blijf weg van alles wat schimmig is. Het ANP staat voor integriteit. Dat vind ik erg van belang, en zij begrijpen dat. Mijn kinderen zijn straks welkom bij alle vergaderingen van de raad van commissarissen. Zo laat ik ze meekijken bij alles wat er gebeurt.’

Moet het ANP winst blijven maken?

‘In principe wel, en als het een keer tegenzit betaal ik bij. Maar als de klanten van het ANP allemaal af zouden haken, dan houdt het natuurlijk op.’

Oomen groeide op in Den Haag, hij was de zevende van negen kinderen. Zijn vader, ‘een buitengewoon intelligente man’, moest op zijn zevende op het boerenland werken maar wist op te klimmen tot secretaris van het Koninklijk Nederlands Trekpaardenstamboek. Eén les gaf hij zijn kinderen mee: benut je talenten tot het maximale. ‘Binnen het gezin was er één meetlat: hoe goed je op school presteerde. Tegelijkertijd beoordeelde hij alle kinderen op hun eigen mogelijkheden, en zo heb ik het zelf bij DSW ook gedaan. Je hebt in een bedrijf altijd begaafde mensen die er toch de kantjes vanaf lopen. Ik heb liever mensen met mindere vermogens die wél een grote inzet en loyaliteit hebben. Ik heb bij DSW nooit hoeven reorganiseren.’

Vonden uw ouders dat u met uw talenten ook iets nuttigs moest doen voor de samenleving?

‘Ja. Mijn ouders hebben mij ingeprent dat talenten in deze wereld oneerlijk zijn verdeeld, maar dat mensen allemaal gelijk zijn. De sterkeren horen dus de zwakkeren te helpen. Op school was ik overigens helemaal niet braaf met mijn talenten bezig, ik was een rebel. Ik ben zes keer geschorst op het Aloysius College, een paterschool in Den Haag. Soms werd ik vier keer op een dag uit de klas gestuurd vanwege mijn grote mond. Ik kon niet tegen autoriteit, daar ging ik dwars tegenin.’

Dat niet tegen autoriteit kunnen, is dat in uw hele werkende leven zo gebleven?

‘Ja, zeker.’

U bent ook altijd overal de baas geweest?

‘Zo ongeveer wel. Toen ik in militaire dienst moest, heb ik geweigerd – ik ga geen bevelen opvolgen. Ik ben bij DSW binnengekomen als adviserend apotheker, een baan die ik niet eens wilde. Ik heb er alles aan gedaan om te laat te komen op het sollicitatiegesprek, zat tot een half uur voor het gesprek nog in Den Haag in bad, reed lukraak naar Schiedam, en toen ik stopte om te kijken waar ik was, bleek ik voor de deur te staan. Ik was maar tien minuten te laat. Ik werd aangenomen, voor 6.700 gulden per maand, en dat was 40 jaar geleden een enorm bedrag. Ik ben razendsnel opgeklommen. Toen ik eenmaal directeur was, dacht ik: dit is precies wat ik wil. Ik hoefde er niet veel moeite voor te doen, en dat creëerde een enorme vrijheid om me bezig te houden met mijn grote hobby: rekenen. Zo heb ik in mijn vrije tijd Optiver kunnen oprichten. Binnen DSW is overigens altijd bekend geweest dat ik er dingen naast deed, ik heb daar nooit geheimzinnig over gedaan.’

U werd op jonge leeftijd directeur van een ziekenfonds, en u dacht: dit kost me zo weinig tijd, ik ga in de avonduren een optiehandel opzetten.

‘Ja, eigenlijk wel. Vooral omdat ik het leuk vond. Optiver is uitgegroeid tot een club van 1.300 man, de nummer één optiehandelaar ter wereld. In de tijd van de oprichting werkte ik overigens wel heel veel. Zeven dagen per week, en ik sliep vier of vijf uur per nacht. Van negen tot vijf bij DSW, en ‘s avonds zat ik te bellen met werknemers van Optiver en de handel en strategie door te nemen. Ik deed Optiver altijd vanuit huis. De kinderen waren klein, en mijn vrouw werkte die jaren niet. Zij was lerares klassieke talen, een uitzonderlijk talent op dat gebied, maar het leek ons niet zinnig als ik haar zou gaan helpen met de kinderen. Dat was niet waar het gezin als geheel het meest mee zou opschieten.’

‘Onderwijs en gezondheidszorg, dat zijn de pijlers van een beschaafd land.’ Beeld Kiki Groot
‘Onderwijs en gezondheidszorg, dat zijn de pijlers van een beschaafd land.’Beeld Kiki Groot

Want u wist al snel dat u met Optiver rijk zou gaan worden?

‘Ik wilde met Optiver de beste van de wereld worden.’

In dit DSW-gebouw zie ik geen enkele luxe. Hoe keek men naar u als u in uw Maserati kwam aanrijden?

‘Ik heb die auto en een domein in Spanje, verder doe ik niet aan luxe. Ik drink wel dure wijn, ik ben een fan van de witte bourgogne van wijnhuis Leflaive, net als prins Bernhard. Bij DSW wist niet iedereen hoe rijk ik was, maar dat ik mijn salaris ter beschikking stelde van het personeel was bekend.’

DSW kwam jaarlijks in het nieuws door altijd als eerste het bedrag van de zorgpremie bekend te maken. ‘Zo maak je gratis reclame, zonder dat het je een cent kost’, zegt Oomen daarover. ‘Geld uitgeven aan reclame hebben wij nooit gedaan, en ik vind het ook belachelijk dat de grote verzekeraars daar zo veel aan uitgeven. Wat schiet de zorg daarmee op? Ik heb ook nooit gesnapt waarom een zorgpremie concurrentiegevoelig zou zijn, of waarom een zorginstelling een directeur strategie zou moeten hebben. Compleet van het padje af. Je moet de patiënten zo goed mogelijk helpen, meer is het niet.’

In 2019 vertrok Oomen als voorzitter van de raad van bestuur van DSW, niet eens omdat hij dat zelf wilde. ‘De Nederlandse Bank zei: Oomen, jij hebt te veel invloed, het wordt tijd dat je een keer vertrekt. Dus dat heb ik gedaan.’ Wat niet wegneemt dat hij nog regelmatig op het DSW-kantoor in Schiedam zit. ‘Ik durf het haast niet te zeggen, maar ik zit hier vijf dagen per week. Bijna geen bedrijf zou het aankunnen dat de oud-voorzitter van de raad van bestuur na zijn vertrek nog steeds iedere dag aanwezig is. Dat tekent de cultuur bij DSW.’

Toen u in 2019 door Nieuwsuur werd geïnterviewd zei u dat het een groot geluk is als je in je leven veel meer aan zorgpremies betaalt dan aan zorg verbruikt. U werd emotioneel. Waarom?

‘Dat gebeurde inderdaad. Omdat iedereen altijd maar klaagt over de hoge premies. Omdat er budgetpolissen zijn, met een hoger eigen risico, die dus niet bereikbaar zijn voor chronisch zieken. Ik maak me kwaad over zorgverzekeringen die speciaal bedoeld zijn voor hogeropgeleiden: asociaal, en dan druk ik het nog vriendelijk uit. Ik vind het misselijkmakend. Onderwijs en gezondheidszorg, dat zijn de pijlers van een beschaafd land, daar moet iedereen dezelfde toegang toe hebben. Ik vind het onrechtvaardig dat mensen die het geluk hebben gezond te zijn, niet willen meebetalen aan de zorg voor anderen. Dat die solidariteit er niet is, dat is de reden dat ik emotioneel werd.’

Over solidariteit gesproken, vindt u dat de superrijken genoeg belasting betalen?

‘In het verleden had je geen vermogensbelasting maar een veel hogere inkomensbelasting. Dat is veranderd, maar ik ga hier niet zeggen wat de juiste percentages zijn. Ik betaal gewoon mijn belasting en ik geef een gedeelte weg. Ik heb er een hekel aan als rijke mensen in het buitenland gaan wonen zodat ze minder belasting hoeven te betalen.’

Dragen flitstransacties, waar Optiver elk jaar hogere winsten mee boekt, iets bij aan de maatschappij?

‘Ja. Efficiënte kapitaalmarkten zijn essentieel, daar leunt een economie op. Optiver en andere flitshandelaren verdienen veel bij enorme bewegingen van de koersen. Je kunt zeggen dat Optiver verdient aan de ellende van de markt – want als de markt efficiënt is, verdien je bijna niets. Het is een enorm technisch vak, het draait om milliseconden. De handelaars zijn jonge mensen, het werk is enorm stresserend.’

In april werd bekend dat Optiver 350.000 euro moest betalen aan een 28-jarige vrouwelijke handelaar omdat het bedrijf te weinig had gedaan tegen de vrouwonvriendelijke bedrijfscultuur. De vrouw werd slachtoffer van ongewenste betastingen en seksueel intimiderende grappen.

‘Ja, vreselijk, een typische #MeToo-activiteit van een mevrouw die er genoegen in heeft geschapen om in een dossier van meer dan 80 pagina’s een heel verhaal neer te zetten. De huidige ceo is anderhalf jaar bezig geweest haar tegemoet te komen, maar ze wilde maar een ding: geld. Er is haar een riante vertrekpremie geboden, maar ze wilde nog veel meer. In dat dossier stelt ze dat ze verkracht is op een reisje, maar dat was een privéreis met een vriend die inderdaad ook bij Optiver werkte. Die verkrachting is ook niet bewezen.’

‘In de financiële wereld ben je alleen goed als je veel verdient.’ Beeld Kiki Groot
‘In de financiële wereld ben je alleen goed als je veel verdient.’Beeld Kiki Groot

De rechter heeft haar op allerlei andere punten in het gelijk gesteld.

‘Daar zullen we het mee moeten doen, maar we zijn het er zeer mee oneens.’

Hoe weet u dan wat zich daar allemaal heeft afgespeeld?

‘Dat weet ik niet, maar ik ken de leidinggevende en die heeft me uitgebreid ingelicht, want ik was natuurlijk onaangenaam verrast. Ik begrijp overigens best dat er op zo’n vloer met jonge mensen af en toe iets gebeurt. Bezoeken aan sekstenten – dat gebeurt overal, dus dat zullen ze bij Optiver ook wel gedaan hebben, maar het is nooit door Optiver betaald, is mij verzekerd. Het is voor mij moeilijk het goed te praten, er zullen vast dingen fout gegaan zijn. Dat is jammer.’

Flitshandelaren beleefden een geweldig jaar door de pandemie. U heeft uw hele leven in de zorg gewerkt, en zag tegelijkertijd uw vermogen met vele miljoenen groeien door de coronacrisis. Is dat niet wrang?

‘Je verdient niet aan de pandemie, maar aan de inefficiëntie van de markt.’

Er brak een wereldwijde gezondheidscrisis uit, daardoor kelderden in maart 2020 de beurzen, en dat levert flitshandelaren een heleboel geld op, toch?

‘Zo kun je het ook uitleggen. Voor mij is het inderdaad het grote dilemma: dat mijn talenten op het gebied van de financiële wereld liggen, maar mijn hart in de gezondheidszorg. In de gezondheidszorg ben je goed als je empathie hebt en de juiste benadering kiest. In de financiële wereld ben je alleen goed als je veel verdient. Dat is de enige meetlat, de lat van het succes.’

En daar voelt u zich ergens ongemakkelijk bij.

‘Ja, het is alsof ik twee gescheiden levens heb geleefd. Ik was een keer op een borrel van een goede vriend, waar het hoofdonderwerp bleek te zijn wanneer men kon stoppen met werken. Ik dacht: wat een malloten. Wat moeten die mensen een arm leven hebben. Het lijkt mij vreselijk om dag in dag uit op een golfbaan te staan of op een zeilboot te zitten. Ik vind dat mijn werk mijn leven inhoud geeft. Een leven moet bijdragen, ik heb altijd gevonden dat ik dat verplicht ben. En nog steeds.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden