'Choreografie niet strijdig met improvisatie'

Met het festival 10 years in a Blink viert Magpie Music Dance Company het tienjarig bestaan. Oprichter is Katie Duck, pionier in de wereld van 'dans zonder regels'....

'Of dansimprovisatie kunst is? Het is een woord. Het zegt nietzozeer iets over wat je wilt bereiken, maar wel over je maniervan werken, hoe je met publiek wilt communiceren. Viaimprovisatie ontstaat choreography-in-composition.'

De Amerikaanse Katie Duck is in Nederland de pionier van deze'dans-in-de-maak'. Tien jaar geleden richtte zij in AmsterdamMagpie Music Dance Company op, dat zij nu samen met violiste MaryOliver leidt. Dit collectief van vooraanstaande musici endansers, onder wie Han Bennink, Wilbert de Joode, Eileen Standleyen Michael Schumacher, viert zijn jubileum met een festival: 10years in a Blink - een week lang voorstellingen en ter afsluitingeen conferentie in het Bimhuis met grote namen, zoals GeorgeLewis en Jaap Flier.

Al sinds de jaren zeventig improviseert Duck er dansend oplos. Daarnaast had zij tot 1986 ook een 'gewoon' gezelschap,Groupo, in Italië. Maar deze parallelle werkwijze bracht haarin een 'ethisch conflict'. Duck: 'Als choreograaf haalde ik mijninspiratie, mijn materiaal, uit mijn dansers. We improviseerdenom tot minutieus gezette dans te komen die dan wel weergeïmproviseerd moest overkomen. Dat ging wringen. Wie ben ikdaarin? Wie is de eigenlijke auteur?' Magpie is een collectief,'een tijdrovende noodzaak'.

Het was de wereld van de improviserende muziek die Duck dedansimprovisatie introk. Tristan Honsinger, Mischa Mengelberg,Ernst Reiziger - dat waren de jongens met wie zij het aandurfde.Meer dan met collega's uit de dans, uitzonderingen als StevePaxton en Min Tanaka daargelaten. Duck: 'Muziek heeft een langeretraditie in improvisatie, zeker in Nederland. Bovendienimproviseer je niet met jan en alleman. Je kunt eindeloosoefenen, maar uiteindelijk bepaalt de context, de constellatieof het wat wordt.'

Magpie is van meet af aan een samenwerking geweest tussendansers en musici. Duck: 'Een onvoorzien nadeel was dat livemuziek de ruimtelijke oriëntatie beperkte. De musici vormden,ook visueel, een soort eiland, waar wij dansers omheen moesten.De oplossing was eenvoudig: join the band!' Niet alleen dedansers haken geregeld sprekend of zingend aan bij de muziek,maar ook de musici maken fysiek onderdeel uit van dechoreografie: ze bewegen alsof ze nooit anders hebben gedaan engaan - heel ongewoon voor musici - tussendoor zelfs even af.

Magpie repeteert wel, maar repetitie en voorstelling zijnvolledig inwisselbaar. Alleen 'het wijd openzetten van al jezintuigen' wordt getraind. 'De enige regel bij improvisatie isdat niks vastligt. En dat je moet vertrouwen op de interactiebinnen het collectief, waartoe overigens ook het publiek behoort.Er wordt altijd gedaan alsof choreografie en improvisatietegengestelden zijn, maar voor mij zijn ze onderdeel van dezelfdecirkel: het ene wordt vaak via improvisatie gemaakt en ligt vast,het andere ziet er vastgelegd uit maar is het niet. Wat nietbetekent dat improvisatie ongeorkestreerd is. Goede improdanserszijn perfecte orkestreerders: ze moeten ter plekke analyseren enbeslissingen nemen. Het is instant-compositie.'

Een magpie (raaf) maakt mooie nesten van alles wat glimt. Maarhij is ook een ongewenste vogel, een outcast. Magpie heeftinmiddels, met alle maandelijkse sessies in kleine theaters alsMuiderpoort, Melkweg en OT301, een trouw publiek gekweekt en gaatgeregeld internationaal op tournee. Toch blijft het experimenteleimago van dansimprovisatie hinderen. Er is wel erkenning doorsubsidiënten en critici - maar marginaal. Duck: 'De dans is nietgewend geld te geven aan een collectief, noch aan een manier vanwerken. Het anarchistische beeld van improvisatie islangzamerhand een excuus geworden. Zoals kijken naar een extreemdun iemand en dan zeggen: ik ga je niet voeden want je ziet ergoed uit zo.' Dansimprovisatie past bij publiek van nu, datgewend is aan interactiviteit en voortdurend heen en weerschakelt tussen mogelijkheden en keuzes. En iets watrepresentatief is voor een bepaalde tijd heeft gewoon recht opondersteuning.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden