Chopin (2)

a mijn vader, Onze-Lieve-Heer en Sinterklaas, was het tijd voor een nieuwe liefde: Frédéric Chopin. Dat de componist al geruime tijd onder de zoden ligt, maakte weinig verschil. Ik was gewend aan onbereikbare idolen.


Vooralsnog dacht ik dat Chopin eruitzag als Cornel Wilde, een Amerikaanse B-acteur met ronde wangen en een nu eens zoetsappig, dan weer smartelijk trekje om zijn mond. In een van mijn eerste grotemensenfilms Onvergetelijke melodie gaf hij de componist gestalte.


Wel een 'gezette' gestalte, merkte na afloop mijn Amersfoortse pleegmoeder op. Te vaak naar mijn smaak zei deze broodnuchtere juriste 'waar het op stond'. Wel deed ze alles om het ons meisjes naar de zin te maken. Die avond waren wij gedrieën - zij, haar dochtertje en ik - naar het Grand Théâtre op de Snouckaertlaan gepeddeld. We werden op dit uitje getrakteerd omdat we waren geslaagd voor ons toelatingsexamen voor de middelbare school. Bovendien vond mijn pleegmoeder dat zo'n film over het leven van een componist 'bij de opvoeding heurt'. Ze was van deftige komaf.


Dankzij haar bescheiden collectie 78-toerenplaten hadden we al kennisgemaakt met klassieke meesterwerken als Beethovens Mondscheinsonate, de Liebestraum van Liszt en Bachs Jesu, Joy of Man's Desiring. Maar de nocturnes van Chopin, gespeeld door Arthur Rubinstein, waren favoriet. Als we tegen bedtijd mochten kiezen tussen een spelletje eenentwintigen, stoeien in de gang of dansen op Chopin, kozen we steeds vaker voor het laatste. In mijn geestesoog zag ik ons ronddwarrelden in gazen tutu's. Niet in dat stomme ondergoed. Gelukkig dat mijnheer Rubinstein ons niet kon zien.


Weer thuis na de film, terug in de ontluisterende werkelijkheid, had ik de plaat onmiddellijk op de draaischijf gelegd. 'Meesterlijk, hè!' fluisterde ik mijn pleegzusje toe, het hoofd achterover, de ogen dramatisch geloken. 'Ja, meesterlijk', vond ook zij op gepast gedragen toon. Maar toen moest haar moeder weer zo nodig ons plezier bederven.


'Gezet?!' riep ik uit, 'hoe komt u erbij?' Waar haalde ze de euvele moed vandaan aan mijn Chopin te komen?!


'Nou ja, een tikkeltje te dik. In het echt was hij..'


' In het echt?' piepte mijn pleegzusje. Als je in je jonge leven nauwelijks bewegend beeld hebt gezien, (televisie bestond nog niet) is het moeilijk fictie en werkelijkheid uit elkaar te houden.


'Veel magerder, heur. Jullie zagen die bloeddruppels toch wel; Chopin is gestorven aan tbc...'


'...?'


Nog zie ik haar ontredderde gezicht. Hadden de meisjes dan aan het eind van de film, terwijl die onbeduidende filmspeler - met andermans handen nota bene- de Polonaise in As-Dur zat te spelen, dat bloed niet zien sijpelen op de toetsen? Was het hun ontgaan dat die krijtwit geschminkte bollehapsnoet voorover op die zelfde toetsen was gevallen en kort daarop lag te trekkebekken op zijn doodsbed?


Ja, dat hadden we wel wat eng gevonden, maar toen het bezeten handenspel werd doorschoten met beelden van Chopins geboorteland en met het pure gezichtje van zijn jeugdliefde, konden die bloeddruppels ons gestolen worden. En dat sterfbed ook. Liefde, daar ging het om! Niet voor die stokoude, sigarenrokende, Franse schrijfster in mannenkleren (op instigatie van de producenten zo antipathiek mogelijk neergezet door Merle Oberon), maar voor dat Poolse meisje van wie Frédéric altijd was blijven houden. Wie weet wás hij wel helemaal niet dood...


Die Polonaise zou jarenlang een van mijn lievelingscomposities blijven. En nog steeds veer ik er bij op. Dan zie ik het rechtschapen, kwetsbare gezicht van mijn Amersfoortse pleegmoeder. De volgende dag was ze, na haar werk bij de politie, naar de platenwinkel in de Langestraat gefietst. Voor de Polonaise in As-Dur, gespeeld door Arthur Rubinstein. Van alle ouders/opvoeders was deze pleegmoeder de liefste.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden