Chirac zoekt rol als Bush' tegenpool

De G8-top in het Franse Evian moest het begin vormen van het herstel van de betrekkingen tussen de Verenigde Staten en Europa, Frankrijk voorop....

Fokke Obbema

Zodra hij maar even de kans kreeg, begon Chirac over zijn 'multipolaire wereld' - lees: een wereld waarin niet alleen de VS het voor het zeggen hebben. Hij bracht zijn multipolaire visie ook in de praktijk: naast het G8-overleg organiseerde hij een top voor elf leiders uit ontwikkelingslanden.

Bovendien nam Chirac, tot voor kort leider van het 'kamp van de vrede', in Evian middenin het overwegend linkse kamp van de 'andersmondialisten' plaats. Tekenend was zijn hartelijke ontvangst van de Braziliaanse president Lula. Deze oud-vakbondsman en criticus van het Amerikaanse unilateralisme, die door de andersmondialisten op handen wordt gedragen, kwam in Evian met het idee een fonds tegen de honger in de wereld op te richten, te financieren uit een belasting op de mondiale (overwegend Amerikaanse) wapenindustrie. Dat leek Chirac een uitstekend idee.

De Franse president dineerde zondagavond met Afrikaanse staatshoofden, riep de volgende dag op vooral dit continent niet te vergeten, benadrukte het belang van armoedebestrijding en deed vergeefs pogingen harde toezeggingen van de VS te krijgen over de toegang voor de armste landen tot medicijnen.

Kortom: Chirac ontpopte zich als de grootste vriend van de andersmondialisten. Hij gunde hun niet-gouvernementele organisaties ruime toegang tot de top in Evian, na ook in de voorbereiding uitvoerig met hen van gedachten te hebben gewisseld.

In zijn rol als wereldverbeteraar brengt Chirac zowel Bush als de andersmondialisten in verlegenheid. De laatsten weten niet of ze hem wel helemaal kunnen vertrouwen: Chirac, de man van de kernproeven op Mururoa, het middelpunt van allerlei duistere affaires in Frankrijk en belast door een reputatie van list en leugenachtigheid.

Met zo'n vriend heb je geen vijand meer nodig, vrezen sommige actievoerders, die benadrukken dat Evian maar weinig tastbaars voor ontwikkelingslanden heeft opgeleverd. Andere actievoerders bekijken het meer pragmatisch. Dat hun thema's tot op het hoogste niveau niet alleen serieus worden genomen, maar zelfs met verve worden verdedigd, is pure winst, redeneren zij.

Bush kwam met bestrijding van het wereldwijde terrorisme als voornaamste agendapunt naar Evian - zeker na de recente aanslagen in Riyad en Casablanca zou dat de top moeten domineren. In de praktijk moest hij ervaren hoe 'zijn' terrorisme moest opboksen tegen de agenda van Jacques de Wereldverbeteraar. Diens idealistische pleidooi voor armoedebestrijding, listig gekoppeld aan het machtspolitieke concept van een multipolaire wereld, trok de meeste sympathie.

Net als bij het diplomatieke gevecht over Irak hopen de Fransen ook nu de slag om de publieke opinie van de Amerikanen te winnen. Maar of de voortzetting van het onderlinge duel ook goed is voor de transatlantische verhoudingen, valt te betwijfelen.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden