Chirac poogt ook niet-Franstalig Afrika te lokken

Gezien het aantal staatshoofden dat gisteren in Parijs zijn opwachting maakte, is het met de Franse pré carré, de achtertuin in Afrika, nog dik in orde....

Van onze correspondent

Martin Sommer

PARIJS

Van de 53 Afrikaanse landen sturen er 49 een delegatie. Dit aantal is een record in de geschiedenis van de Frans-Afrikaanse ontmoetingen. Parijs heeft het roer omgegooid en lonkt nu ook naar niet-Franstalige Afrikanen.

De Congolese leider Laurent-Désiré Kabila arriveerde gistermiddag vanuit Brussel. Net als daar is het onwaarschijnlijk dat hem in Parijs het lot van ex-dictator Pinochet wacht, ondanks een ook in Frankrijk gedeponeerde strafklacht.

Het bijzondere van deze top is dat niet alleen Kabila, maar ook een aantal van zijn tegenstanders present is. Eerst en vooral Yoweri Museveni, president van Uganda en vermeend brein achter de invasie van Congo. President Bizimungu van Rwanda is er eveneens, en volgens Le Monde wil hij met Kabila praten.

Frankrijk heeft lang op het overleven van de Zaïrese leider Mobutu gegokt, en stond vervolgens niet onwelwillend tegenover Kabila's tegenstrevers. Zodoende kon het tot voor kort bij de vlezige Congolees weinig goed doen. Maar Kabila heeft bewezen taai te zijn, en in Parijs zijn de bakens verzet. Nu mag Kabila rekenen op een persoonlijke audiëntie bij president Chirac.

Bijna een kwart van de Afrikaanse landen heeft te maken met oorlog of burgeroorlog. Het thema van deze twintigste top is dan ook 'veiligheid'. Niet meer de oude Frans-Afrikaanse veiligheid waarover in het Élysée werd gewaakt en die met het Vreemdelingenlegioen werd beslecht.

Frankrijk heeft echter in onder meer Centraal-Afrika en Rwanda een bloedneus gehaald, en nu is non-interventie het consigne. In het derde millennium wil Frankrijk bemiddelen, bijvoorbeeld tussen de zeven landen die betrokken zijn bij de oorlog in Congo.

Een gesprek tussen Museveni en Kabila zou al heel mooi zijn. Kabila toonde zich gisteren voor de Franse radio onverzoenlijk. 'De agressoren moeten eerst het land verlaten, daarna zullen we onderhandelen. Als de internationale gemeenschap Congo helpt opdat de aanvallers zich terugtrekken, zullen er in april of mei volgend jaar verkiezingen zijn.'

Met zijn uitbreiding heeft de Frans-Afrikaanse top zijn familiekarakter verloren. Het oudgediende Gabonese staatshoofd Bongo weigert daarom te komen; de Engelstaligen eten volgens hem van twee walletjes, omdat zij óók het Gemenebest hebben. En die andere familietrek behalve de taal, de franc CFA, is ook al aan slijtage onderhevig. Vijftien Afrikaanse landen gebruiken de aan de Franse franc gekoppelde CFA.

Sinds de schok-devaluatie in 1994 - Parijs weigerde nog langer elk einde van de maand het salaris van de ambtenaren in vijftien landen bij te passen - is het niet meer rustig geweest rond de CFA. Hoe zal de toekomst van de munt er uit zien nu Frankrijk zijn franc opgeeft voor de euro? Zal er over drie jaar nog een gegarandeerde franc CFA bestaan? De CFA-landen zijn er allesbehalve gerust op.

De Parijse bijeenkomst bezegelt de nieuwe Franse Afrikapolitiek. De linkse regering van Jospin en minister van Buitenlandse Zaken Védrine ontbeert de traditionele Afrika-belangstelling van het Élysée. Het uitkleden van het ministerie van Ontwikkelingssamenwerking gaat ook in Frankrijk gestaag voort.

De verschuiving was afgelopen zomer zichtbaar, toen Chirac vier landen in zuidelijk Afrika bezocht. De Franse president had een sleep zakenlieden (Bouygues, Alcatel, Elf, Dassault, enz.) in zijn kielzog. Vorige week bleek dat er nog wat aan de merknaam moet worden gesleuteld. Zuid-Afrika bestelde voor een miljardenbedrag militair materieel . Maar niet bij de Fransen, die in het verleden mooie contacten met het apartheidsbewind onderhielden.

Met de ouderwetse exclusieve banden is het definitief afgelopen, blijkt uit een recent rapport van de Banque de France. Van de totale buitenlandse investeringen van Franse bedrijven gaat tegenwoordig slechts 1 procent naar Afrika. Dat was in 1968 nog 45 procent. Desondanks heeft Frankrijk op het vlak van handelscontacten nog altijd een flinke voorsprong op de concurrentie. Frankrijk is voor Afrika handelspartner nummer één met 20 procent marktaandeel, vóór de VS (14 procent) en Japan (11 procent).

Eén onderwerp staat niet op de agenda en zal door de meeste deelnemers zorgvuldig gemeden worden: :hoe staat het met het parlementaire onderzoek naar de Franse betrokkenheid bij de genocide van 1994 in Rwanda?

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden