Chirac beperkt kans op slagen top Amsterdam

Premier Kok ziet de tussentijdse verkiezingen in Frankrijk als een extra complicatie voor het Nederlandse voorzitterschap van de Europese Unie....

Van onze verslaggevers

DEN HAAG

Tijdens de top van Amsterdam, op 16 en 17 juni, moet Kok zijn collega's op één lijn zien te krijgen voor de herziening van het Europese Verdrag. Kok zei dinsdag op een bijeenkomst van de Vereniging van Europese Journalisten dat Nederland goede vorderingen maakt met de onderhandelingen. Waarnemers beweren echter dat het proces stroef verloopt.

Het zit Nederland niet mee. Tot de Britse verkiezingen op 1 mei is het Verenigd Koninkrijk feitelijk uitgeschakeld als onderhandelaar. Pas als de winnaar bekend is (de zittende premier John Major of Labourleider Tony Blair) kan Nederland zaken doen. De onverwachte Franse verkiezingen op 25 mei (eerste ronde) en 1 juni (tweede ronde) leiden opnieuw tot vertraging.

Kok gaf toe dat de tijd gaat dringen. 'De effectieve speeltijd wordt beperkt tot twee weken. Dat is extreem kort.' De premier koestert geen illusies. 'Ik heb liever dat we een beperkte stap zetten, maar dan wel vooruit. Juist nu het een beetje lastig wordt, is het van groot belang dat de leiders van Europa de politieke wil en staatsmanschap tonen om verder te komen.'

Want een mislukking van 'Amsterdam' zal een ernstige terugslag geven, zei Kok. Hij noemde het van groot politiek en psychologisch belang dat de uitbreiding van de EU naar het Oosten - waarvoor een politiek akkoord in Amsterdam noodzakelijk is - in het geplande tempo doorgaat. 'Het zou een slechte zaak zijn als we van de zomer wel praten over uitbreiding van de NAVO, maar er niet in slagen een akkoord te sluiten over de EU.'

Wat dat betreft ziet europarlementariër P. Dankert het echter somber in. Volgens Dankert kan Nederland als EU-voorzitter beter 'de winkel sluiten en even met vakantie gaan', zei hij gisteren voor Radio 1. Hij noemde het Nederlandse voorzitterschap weliswaar niet mislukt, maar verwacht weinig van de Europese topontmoetingen in Maastricht (eind mei) en Amsterdam. 'Nederland kan het estafettestokje misschien beter doorgeven aan Luxemburg.'

Staatssecretaris Patijn van Europese Zaken, die de onderhandelingen leidt, verwacht daarentegen gewoon zaken te kunnen doen met de Fransen. Hij wijst erop dat Chirac zelf het politieke Europese beleid voert. 'En zijn positie is niet in het geding bij deze verkiezingen.'

Bovendien bestaan over de kwesties die bij de regeringsconferentie op tafel liggen nauwelijks meningsverschillen tussen de verschillende politieke partijen in Frankrijk, zo heeft Patijns Franse collega Barnier verklaard. 'De Fransen maken zich geen zorgen en willen de onderhandelingen nog steeds in Amsterdam afsluiten.'

Vooralsnog gaat de extra Europese top van 23 mei in Maastricht (twee dagen voor de eerste Franse verkiezingsronde) gewoon door. Wel zal het karakter van deze top vager worden. 'Meer oriënterend en globaler, voornamelijk een herbevestiging van de politieke wil om in Amsterdam het verdrag te herzien', zei Kok.

Het ministerie van Buitenlandse Zaken meldde dinsdag dat alle Europese staats- en regeringsleiders inmiddels hebben gezegd op 23 mei in Maastricht aanwezig te zijn.

Gevreesd wordt wel dat president Chirac de top alleen zal gebruiken om vanuit Maastricht zijn eigen kiezers toe te spreken.

Volgens bronnen op Binnenlandse Zaken wordt het een groot probleem als de Franse socialisten de verkiezingen winnen. Diplomaten vragen zich af hoe een socialistische regering moet worden bijgepraat, in de twee weken die resten tussen 1 juni, als de verkiezingen in Frankrijk zijn gehouden, en de top van Amsterdam.

Het ministerie van Buitenlandse Zaken in Den Haag heeft tot nu toe geen enkel contact gehad met de Franse socialisten. Met de Britse oppositie ligt dat anders. Mocht Labourleider Blair worden gekozen, dan is het nog anderhalve maand tot 'Amsterdam'. Labour heeft de onderhandelingen van nabij gevolgd.

PvdA, VVD en GPV vragen zich af of de top van Maastricht nog wel zin heeft. PvdA-kamerlid Van Traa: 'De 23ste mei zal een belangrijke voorbespreking zijn voor Amsterdam. Die komt onder beslag te liggen van de Franse verkiezingsuitslag. Het wordt moeilijk, zo niet onmogelijk op die datum te vergaderen.'

Volgens VVD-kamerlid Weisglas 'lijkt het steeds minder zinvol' om de top van Maastricht te laten doorgaan. 'Het is hoogst ongelukkig. Ik benijd het Nederlands voorzitterschap niet. Het zal steeds moeilijker worden het Verdrag van Amsterdam op tijd af te krijgen.'

GPV-kamerlid Van Middelkoop zegt het ergste te vrezen als in Amsterdam op het laatste moment grote besluiten moeten worden genomen. Dat pakt volgens hem altijd nadelig uit voor de kleine EU-lidstaten. In Amsterdam gaat het er bijvoorbeeld om of Nederland zijn eigen Europese commissaris wel kan behouden. Van Middelkoop wijst op de top van Edinburgh. 'Toen kwam in de laatste minuten het ''eigen middelen-besluit'' tot stand. Dat kostte ons achteraf enige miljarden.'

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden