Chinese superatleten gaan de Spelen domineren

De superatleet komt eraan. Hij is Chinees en weet al sinds z'n geboorte dat hij talent heeft: dat is genetisch getest. Hij verbetert wereldrecords per duizendste van een seconde en beheerst zijn sport zo perfect dat je er moe van wordt. 'Natuurlijk kan topsport altijd sneller, hoger, verder. Er is geen grens aan wat de mens kan', voorspelt IOC-voorzitter Jacques Rogge.

ILSE DE GRYSE

Op de Olympische Spelen in Peking in 2008 gingen de Chinezen met meer dan honderd medailles aan de haal. Pakken ze in 2040 alle plakken?

'Het antwoord op die vraag is volmondig ja. Geef hen een paar jaar en ze domineren de wereldsport. Ze hebben er het aantal voor. Ze hebben een zeer goed sportsysteem, met prima sportscholen en uitmuntende trainers. Ze zijn heel goed in het analyseren van sporten die nieuw voor ze zijn. Zoals rugby en golf, de disciplines die er bijkomen op de Spelen in Rio in 2016. Geef hen tien jaar en ze staan overal aan de top.'

Dan is er voor ons Europeanen geen lol meer aan.

'Er is altijd iemand die domineert. Vroeger waren het de Verenigde Staten en de Sovjet-Unie. Straks is het China. Maar er blijven genoeg competities buiten de Olympische Spelen waarin Europa kan excelleren.' (diplomatieke glimlach)

Worden er in 2040 nog wereldrecords gebroken?

'Dat moet wel. Topsport moet leuk blijven. Maar de marges zullen veel kleiner worden. Nu wordt er gemeten op een honderdste van een seconde. Straks klokken we af op een duizendste.'

Dat zie je niet meer met het blote oog.

'Misschien spreekt dat minder tot de verbeelding, maar het blijven bijzondere prestaties. Vergeet niet: een sprinter legt een meter af in een tiende van een seconde. Usain Bolt die in Peking de honderd meter wint met drie meter voorsprong... dat is fenomenaal. Maar uiteindelijk is het maar een verschil van drietiende van een seconde.'

Zijn er geen grenzen aan de mens? Kan het altijd hoger, sneller, verder?

'Topsport gaat altijd vooruit. Daar ben ik van overtuigd.'

Zelfs zonder doping?

'Zelfs zonder doping. Technologie zal natuurlijk almaar belangrijker worden. Ik geef een voorbeeld: de trainingsmethodes zullen steeds gesofisticeerder worden. U kent de Kinect van Microsoft. Dat is een spelconsole met camera die de bewegingen van de gamers herkent en interpreteert. Dat soort toestellen zal steeds geavanceerder worden en massaal gebruikt worden voor bewegingsanalyses tijdens trainingen. De atleet - golfer, tennisser, voetballer, noem maar op - maakt een beweging, die wordt geregistreerd en daarna minutieus geanalyseerd en geperfectioneerd.'

Het verschil aan de top zal liggen in steeds perfecter uitgevoerde bewegingen? Dat klinkt saai. Waar blijft het spektakel?

'U vindt dat saai, ik niet. Ik heb misschien een andere kijk op de dingen, een wat analytischer benadering. Als ik naar Kim Clijsters kijk, heb ik oog voor technische details. De manier waarop ze opslaat, een backhand die tot in de perfectie is uitgevoerd.'

Details zie je beter thuis, op tv. Gaan we in 2040 nog naar het stadion?

'Oh, zeker wel. Het stadion van de toekomst zal de luxe en het comfort van de woonkamer bieden, plus de sfeer en de opwinding van het live-evenement. In het stadion resoneert de sport nog zoveel beter. In Australië en de Verenigde Staten zijn er al stadions waar je naast je stoel een klein televisiescherm hebt. Daarop kun je herhalingen van wedstrijdfasen bekijken zoals thuis.'

In je luie stoel thuis kun je scènes terugspoelen en vertraagd afspelen. Of scènes vanuit een andere hoek bekijken, zoals de tv van de toekomst belooft.

'Ook dat zal kunnen in het stadion van de toekomst. Uiteraard allemaal in 3D en high definition. En er is meer. Onlangs was ik bij een belangrijke rugbywedstrijd. Iedereen kreeg een oorapparaatje waardoor je het commentaar van de scheidsrechter kon volgen. Heel interessant was dat. Je keek naar de wedstrijd en tegelijk kon je de instructies horen van de man in het zwarte pak.

'Ik verwacht dat sport kijken veel interactiever wordt en dat we explosief meer data aangeleverd zullen krijgen. Je zult op het scherm de biografie van sporters kunnen oproepen, beste tijden, records... noem maar op. Je zult meeluisteren naar wat trainer en atleet tegen elkaar zeggen. Tijdens een wielerwedstrijd zul je de hartslag van de atleet volgen. Bij de marathon ken je op elk moment de energiereserves van de atleet. De kunst zal erin bestaan het evenwicht te vinden tussen de enorme hoeveelheid aan beschikbare data en het puur visueel genieten van de prestaties.'

Het materiaal van de sporter wordt ook steeds technologischer.

'Klopt, en dat is een proces van trial and error. Van experimenteren, even te ver gaan en dan soms verbieden. Een voorbeeld: in 2008 werd er gezwommen in hightech zwempakken van polyurethaan. Er werden toen meer dan honderd wereldrecords gebroken, wat eigenlijk niet kan. De zwempakken verhoogden de prestaties dusdanig artificieel dat ze nu verboden zijn.'

De grens tussen eerlijk en oneerlijk hulpmiddel valt moeilijk te trekken. Wanneer verbied je iets nieuws?

'Twee aspecten spelen een rol. De nieuwe technologie moet ten eerste beschikbaar zijn voor iedereen. En de menselijke prestatie moet de essentie blijven.'

Dat is een vaag criterium.

'Kijk: op een bepaald moment werd aan hoogspringen gedaan op hakken van zeven, acht centimeter. Logisch, die extra hoogte kreeg de sporter er gratis bij. Maar het had niets meer met atletiek te maken. Competitiesport draait om de verdienste van de atleet, niet die van zijn materiaal. Als de atleet geen bijdrage meer heeft aan zijn prestatie, wordt sport een circusspel.'

Over naar een ander circus: dat van de doping. Ook daar zal toptechnologie worden ingezet.

'Absoluut. We weten wat we mogen verwachten. Binnen het IOC hebben we een team van topwetenschappers verzameld, echte toppers in hun vak. Zij zeggen me dat er nu nog geen genetische doping is, maar over vijf tot tien jaar zeker wel. Het goede nieuws is: gendoping zal opspoorbaar zijn.'

Hoe gaat gendoping werken?

'Je neemt een verzwakt virus, bijvoorbeeld een verkoudheidsvirus. Daar plant je een gen in dat bepaalde proteïnen of hormonen produceert, bijvoorbeeld epo (erythropoëtine, red.) dat aangemaakt wordt door de nier. Je spuit het verzwakte virus in het lichaam van de sporter. Daar gaat het de normale, gezonde cellen aantasten en het gen er als het ware in injecteren. Resultaat: het lichaam gaat in verhoogde mate epo aanmaken. Dan heb je natuurlijk een competitief voordeel, want er gaat meer zuurstof naar je spieren.'

Spelen met virussen... riskant lijkt me dat.

'Dat is het ook. Het probleem is dat je maar weinig controle hebt over het hele proces. Wie garandeert dat de besmette cellen op tijd ophouden met het aanmaken van epo? Of dat ze geen ongewenste hormonen of proteïnen aanmaken? In de geneeskunde wordt al gentherapie toegepast. Het is al voorgevallen dat de therapie de vorming van ongeneselijke kankers bevorderde.'

Biedt stamceltherapie kansen voor (oneerlijke) topsporters?

'Bij stamceltherapie creëer je nieuwe cellen uit ongedifferentieerde cellen. Stamcellen zijn jonge cellen die je kunt veranderen in een zenuwcel, een huidcel, een hartcel... noem maar op.

'Zo zou je ook de productie van spiercellen artificieel kunnen bevorderen. Je kunt stamcellen die spiercellen geworden zijn inplanten, maar dan dreigt opnieuw gevaar. De cellen gaan zich ontwikkelen en vermenigvuldigen. De productie van spiercellen moet op een bepaald moment wel stoppen en dat proces krijg je maar zeer moeilijk onder controle. Volgens onze experts wordt stamceltherapie voor topsporters bestudeerd, maar nog niet toegepast.'

Ik heb twee jonge zonen. Kunnen we straks genetisch testen of hen een mooie sportcarrière wacht?

'Absoluut. Vandaag is er nog geen genetische test die vroegtijdig prestatievermogen bij kinderen detecteert, maar die komt er zeker. Hoe hij zal werken? Er is geen enkelvoudig prestatiebevorderend gen. Verschillende genen - of combinaties van genen - spelen een rol bij verschillende aspecten van beweging: spierwerking, bloedsomloop en noem maar op. Vandaag wordt hard gewerkt aan screeningtests daarvoor.'

Kunnen we dan ook testen of ze eerder moeten basketballen, voetballen of ijshockeyen?

'Tot op zekere hoogte kun je dat vandaag al. Met een mri-scan van de pols kun je bepalen hoe groot een kind zal worden. Nu al worden jonge sporters op reactiesnelheid getest, op balgevoel, op weerstand, spierkracht, mentale weerbaarheid.'

Dat zijn geen genetische tests. Wat kan een genetische test extra?

'Dankzij bepaalde genen is het trainingseffect bij de ene mens groter dan bij de andere. De spieren worden bijvoorbeeld beter ontwikkeld of het uithoudingsvermogen wordt efficiënter aangescherpt.'

Is dat soort van genetische screening wenselijk? Het is toch ontmoedigend te weten dat je nooit een topper wordt, hoe hard je ook traint.

'Ik vind genetische screening wenselijk noch nodig, maar dat ze er komt, valt niet tegen te houden. Het wordt een pittige ethische discussie. Vergelijk het met de screening die vrouwen vandaag kunnen laten doen voor bepaalde vormen van borstkanker. Wil je weten of je dat gen hebt dat in zoveel procent van de gevallen leidt tot borstkanker of niet?'

De obesitasepidemie grijpt om zich heen. De Wereldgezondheidsorganisatie voorspelt dat over 25 jaar een kwart van de Belgen en de Nederlanders veel te dik zal zijn. Doen wij couch potatoes in 2040 nog aan sport?

'Ik ben een optimist. Natuurlijk, de jeugd beweegt onvoldoende. Maar we zitten pas in de eerste fase van wat ik het tijdperk van het scherm noem. Tv, pc, games, mobiele telefoons; we zitten er allemaal aan gekluisterd. Daar komt verandering in. Ik ben ervan overtuigd dat we ons als maatschappij zullen aanpassen aan die nog vrij recente techologieën. Dat we een nieuw evenwicht zullen vinden, meer zelfdiscipline zullen krijgen en weer gaan sporten. De mens wil bewegen.'

CV Jacques Rogge

1942

Geboren in Gent

1952

Eerste zeilwedstrijd

1959

Wereldkampioen zeilen

1960

Studeert geneeskunde en specialiseert zich in de orthopedische chirurgie

1968-1976

Driemaal deelnemer Olympische Spelen als zeiler. Speelt voor het Belgische rugbyteam

1989-1992

Voorzitter van het Belgisch Olympisch en Interfederaal Comité (BOIC)

1992

Lid en later vice-voorzitter Medische Commissie Internationaal Olympisch Comité

2001-2013

voorzitter Internationaal Olympisch Comité (IOC)

Jacques Rogge is geridderd (1992) en benoemd tot graaf (2002) en draagt de bijnaam Mr. Clean vanwege zijn strenge anticorruptiebeleid.

undefined

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden