Chinese retoriek tegen Taiwan loont

De uitslag van de parlementsverkiezingen in Taiwan is een opsteker voor Peking. De partij van de 'separatistische' president Chen haalde geen meerderheid....

Het is soms boeiende lectuur, de Chinese staatspers. Op de voorpagina van de China Daily van donderdag waarschuwt Peking de 'afvallige provincie' Taiwan voor de zoveelste keer dat ze met vuur speelt als ze formele onafhankelijkheid zou willen. Op de achterpagina steekt een hoge functionaris van de communistische partij de loftrompet over het succes van Taiwans investeringen in China.

De combinatie van dreiging en waardering toont nog eens de wonderlijke verhouding tussen de beide China's. Peking weet dat het de dollars en de know how van het economisch en technologisch meer geavanceerde Taiwan hard nodig heeft om de eigen ambities om een wereldmacht te worden waar te maken. Het Taiwanese bedrijfsleven is stilletjes een van de grootste investeerders geworden op het Chinese vasteland.

En tegelijk gaat het blufpoker tussen de machthebbers in Peking en Taipeh onverdroten voort. Sinds de Taiwanese president Chen Shui-bian in 2000 werd verkozen heeft Peking de retoriek opgevoerd, met als belangrijkste ingrediënt de herhaalde dreiging dat China er desnoods een oorlog voor overheeft om de 'separatistische' Chen af te stoppen.

De uitslag van de parlementsverkiezingen die het afgelopen weekeinde in Taiwan werden gehouden, is daarom een opsteker voor Peking. Chens partij haalde geen meerderheid, en de Taiwanese oppositie, een coalitie van drie partijen aangevoerd door de Kuomintang-partij, kan de komende jaren Chens pogingen afremmen om het grote China te provoceren. Zo krijgt Peking mogelijk nog eens wat waardering voor de zegeningen van een democratie.

De vraag is wat de kemphanen aan weerszijden van de Chinese Zee nu gaan doen. Chen staat voor de keuze of hij serieuze invulling gaat geven aan het plan dat hij eerder dit jaar lanceerde om de relatie met Peking te verbeteren. Dit plan kan op de lange termijn het perspectief bieden van een soort federatieve verhouding, die een einde maakt aan de nu al meer dan een halve eeuw durende felle rivaliteit tussen het grote en het kleine China.

De kans dat Peking hierover met Chen wil praten, lijkt echter niet groter geworden. De Chinese regering kan na Chens verkiezingsnederlaag de conclusie trekken dat harde retoriek loont, en dat het spel van blufpoker nog scherper gespeeld dient te worden om Chen in het defensief te dringen en de Taiwanese oppositie te paaien, aangezien die eerder geneigd lijkt tot voor Peking welgevallige compromissen.

De eerste reactie die Peking woensdag op de verkiezingsuitslag liet horen, wijst in die richting. Li Weiyi, de woordvoerder van de Raad voor Taiwanese Zaken, zoals het hoge regeringsorgaan in Peking heet dat over Taiwan gaat, liet weten dat 'de sleutel tot het verbeteren van de onderlinge relatie is het laten vallen van het beleid dat naar onafhankelijkheid streeft, en het stopzetten van alle separatistische activiteiten'.

Li liet doorschemeren dat Peking wel heil ziet in een verdeel- en heersbeleid ten aanzien van Taiwan. Partijen van het eiland zijn volgens hem welkom om te komen praten 'over de ontwikkeling van wederzijdse banden en de bevordering van vreedzame hereniging met het moederland'.

Volgens analisten zal Peking dan die maatschappelijke groeperingen op Taiwan - zoals de zakenwereld - die belang hebben bij een stabiele relatie wel wat meer te bieden moeten hebben. Een combinatie van dreigen (door verder te gaan met de opbouw van moderne krijgsmachtonderdelen die in staat zijn de dreigende taal in daden om te zetten) en lokken (de belofte van meer zakelijk en cultureel verkeer voor 'goede' Taiwanezen) is dan niet genoeg. China zal moeten tonen dat het respect heeft voor het democratische systeem dat Taiwan heeft aangenomen, en zover lijkt het nog niet.

Peking doet er daarom verstandig aan te beseffen dat de Taiwanezen met argusogen volgen hoe China Hongkong behandelt. Smoort het daar de democratische partijen, dan zal dat de gematigde krachten op Taiwan bepaald niet motiveren om een leefbaar compromis met China te sluiten. Want een verlichte dictatuur, daar willen de meeste Taiwanezen niet meer naar terug.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.